دوشنبه, 26 آبان 1393 ساعت 10:00
خواندن 1338 دفعه

تحریم دو حکم حلال - عباسعلی مردی

تحریم دو حکم حلال، نقد و بررسی حکم تحریم متعه حج و ازدواج موقت، آیت الله سید علی حسینی میلانی، انتشارات الحقایق، چاپ سوم، 1390، قم.

هر مسلمانی معتقد است که حلال محمد صلی الله علیه وآله تا روز قیامت حلال و حرام ایشان صلی الله علیه وآله تا روز قیامت حرام خواهد بود؛ از این رو هیچ کس حق ندارد حکم صریح رسول خدا صلی الله علیه وآله را تغییر دهد. اما یکی از مواردی که این امر رخ داده است مربوط به فتوای عمر دربارۀ متعه حج و ازدواج است. شیعه و برخی از اهل سنت معتقدند که عمر در این باره به اذعان و اعتراف خودش (: در زمان پيامبر خدا صلى الله عليه وآله دو متعه حلال و معمول بوده و من آن ها را ممنوع مى كنم و انجام دهنده آن ها را مجازات مى نمايم)، این دو حکم الهی را تغییر داده است. کتاب تحریم دو حکم حلال در بررسی این موضوع است.
متعه حج و ازدواج چنین هستند:
منظور از متعه حج اين است كه انسان در ماه هاى حج به قصد انجام حج تمتّع از ميقات، لباس احرام بپوشد، سپس به خانه خدا بيايد و طواف كند و پس از سعى بين صفا و مروه، تقصير نمايد و از احرام درآيد. آن گاه در همان سفر، دوباره از مكه لباس احرام بپوشد و مُحرِم شود؛ هر چند بهتر است كه از مسجد الحرام مُحرِم شود. سپس به سوى عرفات و مشعر الحرام برود و اعمال حج را تا پايان به جاى آورد.
با اين اقدام، حج تمتّع و عمره آن را انجام داده است. واژه «متعه» به معناى بهره و لذّت بردن است. از آن جا كه در اين نوع حج، انجام امور ممنوع در حال احرام و لذّت بردن ها، در فاصله زمانى ميان دو احرام مباح مى شود، از آن به متعه حج ياد مى شود.
مقصود از ازدواج موقّت آن است كه زنِ آزاد و عاقل، خود را با مهريه و مدّتى معيّن به عقد مردى مسلمان درآورد و مرد نيز اين عقد را بپذيرد. رعايت همه شروط ازدواج دائم در اين نوع ازدواج نيز شرط است؛ از جمله دارا بودن همه شرايط صحّت عقد، نبود مانع نسبى يا سببى. در اين نوع ازدواج، وكالت دادن به عاقد نيز همانند ازدواج دائم، جايز است. فرزندى كه از آنان متولد مى شود، فرزندى شرعى و به پدر متعلّق است و تمامى شروط و پيامدهاى ازدواج دائم از جمله محرميّت، نگه داشتن عدّه و امور ديگر بر آن مترتّب است.
آیت الله سید علی حسینی میلانی، در کتاب تحریم دو حکم حلال، این اقدام عمر را از دیدگاه علمای سنت بررسی کرده و کتابش را در دو بخش تدوین کرده است: بخش نخست به متعه حج پرداخته، و ضمن توضیح متعه حج به موضع گيرى حضرت على عليه السلام، و دیگر بزرگان صحابه از جمله ابن عباس، سعد بن ابى وقّاص، ابوموسى اشعرى، جابر بن عبدالله انصارى، عبدالله بن عمر، و عمران بن حصين را نقل کرده است که در مجموع این بزرگان با رد سخن عمر و دستور به انجام آن با تمسک به سیرۀ رسول خدا صلی الله علیه وآله به مخالفت با عمر برخاسته اند؛ حتی در روایتی نقل شده است در حالى كه عثمان از متعه حج؛ يعنى جمع ميان عمره و حج، منع مى كرد. على عليه السلام او را ديد و با صداى بلند به عمره و حج تمتّع لبيك گفت و فرمود:
«ما كنت لأدع سنّة النبي صلّى الله عليه وآله لقول أحد؛ هيچ گاه سنّت پيامبر صلى الله عليه وآله را به جهت سخن كسى رها نخواهم كرد».
نویسنده در پایان این بخش به نقد دیدگاه ابن تیمیه می پردازد که معتقد است عمر آن را تحریم نکرده، بلکه می خواسته به عمل بهتر راهنمایی کند.

بخش دوم مسائل و مطالب مربوط به ازدواج موقت را بررسیده است. نویسنده ضمن معرفی ازدواج موقت و بیان شرایط آن به ادله جواز ازدواج موقّت در شریعت اسلامی پرداخته و دلایل حلال بودن آن را از قرآن، سنت و اجماع بیان کرده است.
آنگاه اعتراف عمر را که بیان می دارد این دو امر الهی در زمان رسول خدا صلی الله علیه وآله حلال و معمول بودند با استناد به کتاب های اهل سنت نقل می کند و کتابهایی را که این سخن را نقل کرده اند بر می شمارد.
سپس به موضع گيرى حضرت على عليه السلام و بزرگان صحابه در مقابل این امر می پردازد و برخی از آنان را که به سخن عمر وقعی ننهادند نام می برد.
آنگاه به سه ديدگاه متفاوت در توجیه سخن عمر اشاره می کند:
برخى گفتند: حرام شدن ازدواج موقّت، از سوى پيامبر صلى الله عليه وآله صورت پذيرفته؛ و به جز عمر هيچ كس از اين مسأله آگاه نشده است. که اين مسأله باطل و نادرست است.
برخى ديگر گفتند: حرام شدن ازدواج موقّت از جانب خود عمر بود. اما بايد از حكم وى پيروى كرد؛ چرا كه پيامبر صلى الله عليه وآله فرموده اند: «از سنّت من و سنّت خلفاى راشدين پيروى كنيد».
برخى نيز گفتند: شخص پيامبر صلى الله عليه وآله ازدواج موقّت را حرام نموده اند. پيروان اين ديدگاه در تعيين زمان و مكان اين مسأله دچار اختلاف شده اند و به پاره اى از احاديث استناد كرده اند كه همه اين احاديث ساختگى هستند.
بررسی تفصیلی و نقد دیدگاه طرفداران عمر، بیانگر این است که: حرام شدن ازدواج موقّت از سوى عمر چيزى جز بدعت نيست؛ امرى كه رسول خدا صلى الله عليه وآله از آن نهى كرده اند و فرموده اند: «إيّاكم ومحدثات الاُمور؛ از امور نوپيدا و بدعت گذارى ها بپرهيزيد».
این نوشتار دارای كتاب نامه است.

 

متن کامل کتاب

 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه کردن