چهارشنبه, 22 خرداد 1392 ساعت 12:00
خواندن 5084 دفعه

كتاب‏ شناسی توصيفی امام حسين عليه‏السلام (قسمت اول) - سلمان حبيبى

چکیده
امام حسین علیه السلام انسانی كامل و شخصیتی استثنایی است كه اندیشمندان بی شماری با مشرب های گوناگون به بررسی جنبه های متفاوت وجودی آن حضرت پرداخته و هركس به اندازه توان خویش از این دریای رحمت و هدایت، بهره برده اند.
این نوشتار با هدف آشنایی هر چه بیشتر خوانندگان با سیره این بزرگ مرد حماسه و ایثار در تاریخ بشریت، به معرفی و توصیف اجمالی برگزیده ای از كتاب ها و مقاله هایی می پردازد كه درباره آن حضرت نگاشته شده است.
فهرست
# دیباچه
# پیش گفتار
# بخش اوّل آثار تحلیلی ـ سیاسی و حماسی نهضت عاشورا
* 1 ـ آذرخشی دیگر از آسمان كربلا
* 2 ـ انقلاب عاشورا
* 3 ـ انگیزه قیام امام حسین صلوات الله و سلام علیه
* 4 ـ امام حسین علیه السلام در جامعه ارغوانی
* 5 ـ امام حسین علیه السلام از زبان استاد شهید مرتضی مطهری رحمه الله
* 6 ـ ارزیابی انقلاب امام حسین علیه السلام از دیدگاه جدید
* 7 ـ انگیزه های قیام عاشورا
* 8 ـ امام حسین علیه السلام شهید فرهنگ پیشرو انسانیت
* 9 ـ امام حسین و جاهلیت نو
* 10 ـ امام حسین علیه السلام و واقعه كربلا در آثار علامه شهید مطهری
* 11 ـ برترین هدف در برترین نماد یا پرتوی از زندگانی امام حسین علیه السلام
* 12 ـ بررسی اثرات قیام امام حسین علیه السلام در فقه سیاسی شیعه
* 13 ـ بررسی و تحقیق پیرامون نهضت حُسینی
* 14 ـ پیام عاشورا (حاوی بیش از 160 پیام از حسین بن علی علیه السلام
* 15 ـ پیام های عاشورا
* 16 ـ پیشینه عاشورا (از خون محراب تا محراب خون): رویكردی تحلیلی به تحولات اجتماعی ـ سیاسی عراق و حجاز از سال چهل تا شصت هجری
* 17 ـ پیرامون حماسه عاشورا
* 18 ـ پیامدهای عاشورا
* 19 ـ پیام های عاشورا (و جایگاه آن در نهج البلاغه)
* 20 ـ پرتوی از عظمت امام حسین علیه السلام
* 21 ـ پس از پنجاه سال پژوهشی تازه پیرامون قیام حسین علیه السلام
* 22 ـ تكرارپذیری حادثه كربلا
* 23 ـ تأملی در نهضت عاشورا
* 24 ـ تحریف شناسی عاشورا در پرتو امام شناسی
* 25 ـ چشم اندازی به تحریفات عاشورا: لؤلؤ و مرجان
* 26 ـ چكیده مقالات دومین كنگره بین المللی امام خمینی و فرهنگ عاشورا
* 27 ـ جامعه شناسی قیام امام حسین علیه السلام و مردم كوفه
* 28 ـ جام عبرت: بررسی عملكرد عوام و خواص در حادثه عاشورا با تكیه بر بیانات مقام معظم رهبری(مدظله العالی)
* 29 ـ حسین علیه السلام، عقل سرخ
* 30 ـ حسین بن علی را بهتر بشناسیم
* 31 ـ حسین علیه السلام شهید آگاه و رهبر نجات بخش اسلام
* 32 ـ حسین بن علی علیه السلام حماسه تاریخ
* 33 ـ الحجة السعادة فی حجة الشهادة
* 34 ـ حماسه عاشورا در كلام شهدا
* 35 ـ حماسه حسینی، جلد 3 ـ 1
* 36 ـ حماسه و عرفان
* 37 ـ خورشید شهادت: نقش خواص در تحولات جامعه اسلامی مجموعه مقالات چهارمین سمینار بررسی ابعاد زندگی امام حسین علیه السلام
* 38 ـ درس ها و عبرتهای عاشورا
* 39 ـ درسی كه حسین علیه السلام به انسانها آموخت (یك بررسی تحقیقی و جامع درباره اصیل ترین انقلاب های خونین جهان).
* 40 ـ دیدگاهها (مجموعه مصاحبه ها) به مناسبت [اولین] كنگره بین المللی امام خمینی رحمه الله و فرهنگ عاشورا «دفتر اول و دوم»
* 41 ـ درس ها و عبرت ها از قرآن و كربلا
* 42 ـ در سایه سرو آزادی
* 43 ـ رسالت خواص و عبرت های عاشورا: نگاهی به بیانات مقام معظم رهبری(مدظلّه) به ضمیمه متن سه سخنرانی معظّم له
* 44 ـ ردپای عقل در كربلا (مجموعه مقالات)
* 45 ـ رجعت خونین
* 46 ـ ریزش ها و رویش ها در مسیر دفاع از حریم ولایت
* 47 ـ رهبر آزادگان
* 48 ـ زمینه های قیام امام حسین علیه السلام
* 49 ـ سفر خون: نگاهی به حماسه عاشورا
* 50 ـ سیاسة الحسین
* 51 ـ سیره امام حسین علیه السلام از طلوع اشكبار تا عروج خونین
* 52 ـ سیره حسینی در آثار شهید مطهری
* 53 ـ شیعه و عاشورا
* 54 ـ شخصیت شناسی عاشورا
* 55 ـ شناخت عوامل بنی امیه در واقعه عاشورا
* 56 ـ شهید جاوید حسین بن علی علیه السلام
* 57 ـ عبرتهای عاشورا: نگاهی دیگر به «خواص عاشورایی» بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی و فرماندهی كل قوا...
* 58 ـ عاشورا و عبرتها: نگاهی به عاشورا از روزن زمان و مكان (جلد 1)
* 59 ـ عاشورا و عبرتها: نگاهی به عاشورا از روزن زمان و مكان (جلد 2)
* 60 ـ عاشورا در سرزمین ها: ایران و شبه قاره هند (جلد 1)، خاورمیانه (جلد 2)، اروپا (جلد 3)
* 61 ـ عبرت های عاشورا
* 62 ـ عبرت های عاشورا
* 63 ـ فلسفه انقلاب حسین علیه السلام
* 64 ـ فتح خون، روایت محرم
* 65 ـ فرهنگ عاشورا ـ شباهت جویی به جنگ های صدر اسلام (عوامل معنوی و فرهنگی دفاع مقدس 3)
* 66 ـ فلسفه عاشورا: از دیدگاه اندیشمندان مسلمان
* 67 ـ قیام حسین
* 68 ـ قیام عاشورا در كلام و پیام امام خمینی
* 69 ـ قیام جاودانه (سخنی چند پیرامون «عاشورا» و آفاق آن)
* 70 ـ گسترش نهضت حسینی
* 71 ـ معارف عاشورا (درسها و پیامها)
* 72 ـ مدرسه حسینی
* 73 ـ مجموعه مقالات [اوّلین] كنگره بین المللی امام خمینی رحمه الله و فرهنگ عاشورا (دفتر اوّل ـ سوم)
* 74 ـ نظریه های عاشورا
* 75 ـ نهضت حسینی، عزت حسینی
* 76 ـ نهضت كوفه از دیدگاه روانشناسی اجتماعی
* 77 ـ نگاهی فلسفی به جریان عاشورا
* 78 ـ نگاهی به حماسه حسینی استاد مطهری
* 79 ـ نقش ائمه در احیای دین: امام حسین علیه السلام وصی پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم و شهید احیای دین (جلد 16)
* 80 ـ وارثان عاشورا
* 81 ـ واقعه كربلا: نگرشی تحلیلی به زندگانی امام حسین علیه السلام
* 82 ـ 72 پرسش پیرامون حماسه كربلا
* 83 ـ هفتاد و دو پرسش و پاسخ پیرامون قیام امام حسین علیه السلام
# بخش دوّم فضایل، مناقب و تاریخ زندگانی اباعبداللّه الحسین علیه السلام
* 1 ـ آثار و بركات سیدالشهدا علیه السلام در دنیا و آخرت
* 2 ـ آثار و بركات سیدالشهدا
* 3 ـ آثار و بركات حضرت امام حسین علیه السلام، عزاداری، زیارت، توسل، حاجات، شفا، غفران.
* 4 ـ آفتاب كربلا، منزلت امام حسین علیه السلام در چهل سخن نور...
* 5 ـ آغازی بی پایان، تاریخ و تحلیل های واقعه عاشورا
* 6 ـ إثارات حول النهضة الحسینیة
* 7 ـ از مدینه تا مدینه
* 8 ـ امام حسین علیه السلام و عاشورا از دیدگاه اهل سنت
* 9 ـ الاخلاق الحسینیه
* 10 ـ الأربعین الحسینیة
* 11 ـ امام حسین علیه السلام
* 12 ـ امام حسین علیه السلام در آیینه تاریخ
* 13 ـ امام حسین علیه السلام از قبله گاه تا قتلگاه
* 14 ـ امام اصلاحگر
* 15 ـ با كاروان حسین علیه السلام از مدینه تا كربلا «بررسی نقلی و تحلیلی واقعه كربلا».
* 16 ـ بر امام حسن علیه السلام و امام حسین علیه السلام چه گذشت؟
* 17 ـ برای سرخ ترین شقایق!: توصیف شخصیت امام اباعبدالله حسین بن علی علیه السلامدر بیانات وحیانی همراه با...
* 18 ـ بررسی تاریخ عاشورا
* 19 ـ بررسی كوتاهی در زندگی رهبر آزادگان حسین علیه السلام
* 20 ـ بزرگ نهضت تاریخ
* 21 ـ بزمگاه خون
* 22 ـ بگذار تا ببویم حكایتهایی از زندگی امام حسین علیه السلام از ولادت تا امامت
* 23 ـ پیشوای شهیدان
* 24 ـ تاریخ امام حسین علیه السلام (موسوعة الامام الحسین) علیه السلام (جلد اول)
* 25 ـ تاریخ امام حسین علیه السلام (موسوعه الامام الحسین) علیه السلام (جلد دوم)
* 26 ـ تاریخ امام حسین علیه السلام(موسوعه الامام الحسین) علیه السلام (جلد چهارم)
* 27 ـ تاریخ سیدالشهدا علیه السلام
* 28 ـ تاریخ كربلا
* 29 ـ تحقیق و پژوهش در تاریخ زندگانی امام حسین علیه السلام
* 30 ـ ترجمه الامام الحسین علیه السلام من تاریخ مدینة دمشق
* 31 ـ ثارالله خون حسین علیه السلام در رگهای اسلام
* 32 ـ چهل داستان از كرامات امام حسین علیه السلام
* 33 ـ چهل سخن برای عاشقان عاشورا
* 34 ـ چهره درخشان حسین بن علی علیه السلام
* 35 ـ حسین احیاگر آدم
* 36 ـ حدیث بوی سیب (گزیده ای از خصائص الحسینیه) بیان ویژگی ها و ذكر مصایب امام حسین علیه السلام
* 37 ـ حضرت ابا عبدالله الحسین علیه السلام
* 38 ـ حماسه كربلا: زندگانی حضرت امام حسین علیه السلام
* 39 ـ حسین بن علی علیه السلام حماسه تاریخ
* 40 ـ الحسین و السنّة
* 41 ـ حماسه سازان عاشورا: سخنان، داستان ها و حكایت هایی از زندگانی امام حسین علیه السلام و فرزندان و یاران فداكارش
* 42 ـ الحسین علیه السلام مأتم الاسلام
* 43 ـ حسین كیست؟
* 44 ـ الحسین فی طریقه الی الشهاده
* 45 ـ خورشید بر نیزه
* 46 ـ داستانهایی از آثار تمسك به امام حسین علیه السلام
* 47 ـ در مكتب حسین علیه السلام شیعه شدم
* 48 ـ ده مجلس
* 49 ـ رسول ترك «آزاد شده امام حسین علیه السلام»
* 50 ـ زبور عشق، 110 داستان از زندگی امام حسین و...
* 51 ـ زندگانی امام حسین علیه السلام
* 52 ـ زندگانی امام حسین علیه السلام
* 53 ـ زندگانی امام حسین علیه السلام
* 54 ـ زندگانی امام حسین علیه السلام، داستان هایی از زندگانی، سیره، معجزات، توسل و تربیت.
* 55 ـ زندگی امام حسین علیه السلام
* 56 ـ زندگانی اباعبدالله الحسین علیه السلام
* 57 ـ زندگانی حضرت امام حسین بن علی علیه السلام
* 58 ـ زندگانی حضرت امام حسین علیه السلام و داستان كربلا و عاشورا گزیده ای از منتهی الامال محدث قمی رحمه الله
* 59 ـ سبط نبی حسین بن علی علیه السلام: رمز قرآن از حسین آموختیم
* 60 ـ سبط نبی، حسین بن علی علیه السلام زمین گسترده كربلا در سرزمین عراق، شام و عربستان
* 61 ـ سبط نبی، حسین بن علی علیه السلام: زمان، گسترده عاشورا
* 62 ـ سرالشهادتین: الشهادة السریه و الجهریه لرسول الله صلی الله علیه و آله وسلم
* 63 ـ سراج الایمان در وقایع محرم الحرام و ماه صفر
* 64 ـ سجاده خونین: مجموعه اشعار و 114 داستان از ولادت تا شهادت امام حسین علیه السلام
* 65 ـ سرشك خوبان در سوگ سالار شهیدان
* 66 ـ سرچشمه اشك و غم
* 67 ـ سفرنامه عشق، سیری در تاریخ عاشورا
* 68 ـ سفن النجاه.
* 69 ـ سلام و صلوات بر امام حسین علیه السلام
* 70 ـ سیمای كربلا
* 71 ـ سیمای حسین علیه السلام
* 72 ـ سیره عملی اهل بیت علیهم السلام امام حسین علیه السلام
* 73 ـ شخصیت حسین علیه السلام قبل از عاشورا، كتابی تاریخی، روائی، قرآنی، ادبی، فنی و اجتماعی
* 74 ـ شرح وصال: ترجمه المجالس السنیه
* 75 ـ شگفتیهای شقایق خونین امامت
* 76 ـ شهید كربلا
* 77 ـ الطریق الی منبر الحسین علیه السلام لنیل سعادة الدارین
* 78 ـ ظهور العشق الاعلی و عهد الهی
* 79 ـ عبور از غروب: تاریخ تحلیلی قیام امام حسین علیه السلام از آغاز تا پایان اسارت اهل بیت
* 80 ـ عجایب و معجزات شگفت انگیزی از امام حسین علیه السلام
* 81 ـ علی علیه السلام و حسین علیه السلام: دو قهرمان اسلام
* 82 ـ فضائل الحسن و الحسین علیه السلام
* 83 ـ قافله عشق
* 84 ـ قصه غروب
* 85 ـ قصه كربلا، بضمیمه قصه انتقام
* 86 ـ قصص الحسینیه، یا داستانهایی از امام حسین علیه السلام
* 87 ـ قطره اشك: سیری در نهضت عاشورا
* 88 ـ قطره ای از دریای فضائل امام حسین علیه السلام
* 89 ـ قیام حسینی در آیینه اسناد تاریخی
* 90 ـ قیام امام حسین[ علیه السلام] (برگزیده از كتاب الفتوح)
* 91 ـ كرامات امام حسین علیه السلام [شامل 100 داستان شگفت]
* 92 ـ كرامات الحسینیه علیه السلام: معجزات سیدالشهدا علیه السلام بعد از شهادت
* 93 ـ كشتی نجات: زندگانی حضرت امام حسین علیه السلام
* 94 ـ مجالس المواعظ و البكاء فی ایام عاشورا
* 95 ـ مجموعه وعظ و خطابه: سخنرانی های ماه صفر
* 96 ـ مرد مافوق انسان، سیدالشهدا علیه السلام
* 97 ـ مسند الامام الشهید ابی عبدالله الحسین بن علی علیه السلام (جلد 3 ـ 1)
* 98 ـ معالی السبطین: فی احوال الحسن و الحسین علیه السلام
* 99 ـ المعارف الاسلامیه فی المجالس الحسینیة.
* 100 ـ مواعظ شوشتری: سخنرانی های مرحوم جعفر شوشتری رحمه اللّه در ماه محرم الحرام شامل چهارده مجلس
* 101 ـ میدان كربلا
* 102 ـ نامه ها و ملاقات های امام حسین علیه السلام
* 103 ـ همراه با آل علی علیه السلام (از عاشورا تا اربعین)
* 104 ـ هدایتگران راه نور(5): زندگانی سیدالشهدا حضرت امام حسین علیه السلام
* 105 ـ هفتاد و دو درس زندگی از سیره عملی حضرت اباعبدالله الحسین علیه السلام
* 106 ـ 72 معمای كربلا به ضمیمه: داستانهایی از كودكی امام حسین علیه السلام
* 107 ـ 72 داستان از شفاعت امام حسین علیه السلام
* 108 ـ واقعه كربلا در گذرگاه اسلام
# بخش سوّم مقاتل، مراثی و آثار منظوم و...
* 1 ـ آذرستان (در مصائب سرور كونین اباعبداللّه الحسین علیه السلام
* 2 ـ آرزوی كربلا (مجموعه نوحه و مدایح اهل بیت علیهم السلام
* 3 ـ آفتابی بر سریر نیزه ها: مصیبت نامه امام حسین علیه السلام
* 4 ـ آنچه در كربلا گذشت: حسین علیه السلام نفس مطمئنه
* 5 ـ آینه در كربلاست
* 6 ـ از مدینه تا مدینه: مقتل عاشورا.
* 7 ـ اشك خون(مناقب و مراثی حضرت سیدالشهدا علیه السلام
* 8 ـ اشك روان بر امیر كاروان: (مع العین علی خصائص الحسین علیه السلام
* 9 ـ اشكهای همیشه جاری در مقتل حضرت اباعبداللّه الحسین علیه السلام
* 10 ـ اقناع اللائم علی اقامة الأتم
* 11 ـ امام حسین علیه السلام در شعر معاصر عربی
* 12 ـ تسلیه المجالس و زینه المجالس(جلد 2 ـ 1).
* 13 ـ تعزیه در استان بوشهر
* 14 ـ خیمه گاه
* 15 ـ در كربلا چه گذشت؟ ترجمه نفس المهموم.
* 16 ـ دیوان الربیعی فی رثاء أهل البیت(باللغة الدارجة).
* 17 ـ رازعاشورا
* 18 ـ روایت كربلا: سوگنامه امام حسین علیه السلام و یارانش.
* 19 ـ ساحل خونین: ترجمه «لهوف» سیدابن طاووس.
* 20 ـ سرشك خوبان در سوگ سالار شهیدان
* 21 ـ شروه های عاشورا
* 22 ـ شكوه شعر عاشورا در زبان فارسی
* 23 ـ سه مقتل در حماسه عاشورا
* 24 ـ سوگ سرخ
* 25 ـ سوگنامه اباعبدللّه علیه السلام: یكصد و پنجاه آیه، حدیث، حكایت تاریخی و مرثیه و مصیبت در مورد امام حسین علیه السلام
* 26 ـ سوگنامه كربلا به ضمیمه: اشعار محتشم كاشانی و زیارت عاشورا.
* 27 ـ سوگنامه امام حسین علیه السلام
* 28 ـ سوگنامه كربلا(لهوف ابن طاووس).
* 29 ـ سیری در مرثیه عاشورایی.
* 30 ـ شورش در خلق عالم( سیری در تركیب بند محتشم كاشانی و استقبالهای آن در رثای سیدالشهدا علیه السلام
* 31 ـ طنین عشق: جزوه آموزشی حاوی آداب مرثیه خوانی به ضمیمه دوازده مجلس.
* 32 ـ طنین عشق: جزوه آموزشی مرثیه خوانی و ذكر مصیبت به ضمیمه دوازده مجلس.
* 33 ـ طنین عشق: جزوه آموزشی مرثیه خوانی و ذكر مصیبت به ضمیمه دوازده مجلس.
* 34 ـ طنین عشق: جزوه آموزشی مرثیه خوانی و ذكر مصیبت به ضمیمه دوازده مجلس.
* 35 ـ طنین عشق: جزوه آموزشی حاوی آداب روضه خوانی به ضمیمه دوازده مجلس روضه و ذكر مصائب امام حسین علیه السلام و یارانش علیه السلام
* 36 ـ قراءه فی مقاتل الحسین علیه السلام
* 37 ـ قیام جاوید(مقتل الحسین ابی مخنف)
* 38 ـ كندوكاوی در تعزیه و تعزیه خوانی
* 39 ـ گلچین احمدی: مدایح و مراثی ائمه اطهار علیهماالسلام به ضمیمه سوگنامه محرم.
* 40 ـ گنجینه اسرار به انضمام قصائد و معراج نامه.
* 41 ـ مجالس تعزیه(دوره دوجلدی)
* 42 ـ معجم شعراءالحسین علیه السلام
* 43 ـ مقتل الحسین علیه السلام
* 44 ـ مقتل الحسین علیه السلام
* 45 ـ مقتل الحسین علیه السلام
* 46 ـ مقتل الحسین الخوارزمی
* 47 ـ مقتل الحسین علیه السلام و مصرع أهل بیته و أصحابه فی كربلاء.
* 48 ـ مقتل الحسین علیه السلام،یا سوگنامه سیدالشهدا علیه السلام
* 49 ـ مقتل سالار شهیدان و گزارش كربلا
* 50 ـ مقتل السبط الشهید علیه السلام
* 51 ـ مقتل مطهر: روضه های شهید مطهری رحمه اللّه .
* 52 ـ المنتخب فی جمع المراثی و الخطب: الفخری.
* 53 ـ نخستین گزارش مستند از عاشورا
* 54 ـ نغمه حسینی
* 55 ـ وقایع الایام در احوال محرم الحرام مشتمل بر اخبار صحیحه و ذكر مصائب امام الهادی حضرت سیدالشهدا علیه السلام
* 56 ـ یا قتیل العبراة
# بخش چهارم موضوعات گوناگون
* سخنان و خطبه های امام حسین علیه السلام (فرهنگ ها، دائره المعارف ها و...).
o 1 ـ بازتاب وحی: سخنان امام حسین علیه السلام
o 2 ـ بلاغه الحسین علیه السلام
o 3 ـ چهل حدیث از امام حسین علیه السلام: گوهرهای حسینی.
o 4 ـ چلچراغ حسینی: چهل حدیث برگزیده از سخنان گهربار حضرت حسین بن علی علیه السلام
o 5 ـ خطبه حسین بن علی علیه السلام در منی
o 6 ـ سخنان حسین بن علی علیه السلام از مدینه تا كربلا
o 7 ـ دائره المعارف الحسینیة.
o 8 ـ طوفان خطبه ها (خطبه امام حسین علیه السلام، خطبه امام سجاد علیه السلامخطبه حضرت زینب علیهاالسلام، خطبه حضرت ام كلثوم علیه السلام).
o 9 ـ فرهنگ سخنان امام حسین علیه السلام
o 10 ـ فرهنگ عاشورا.
o 11 ـ لمعات الحسین علیه السلام (برخی از كلمات و مواعظ امام حسین علیه السلام)
o 12 ـ موسوعة كلمات الامام الحسین علیه السلام
o 13 ـ نهج الشهادة
* قرآن و امام حسین علیه السلام
o 14 ـ الحسین علیه السلام فی القرآن (تاویل آیات قرآن درباره سیدالشهدا علیه السلام).
o 15 ـ همگامی امام حسین علیه السلام با قرآن
* امام حسین علیه السلام و حضرت مهدی(عج)
o 16 ـ با حسین علیه السلام تا مهدی(عج).
o 17 ـ رابطه و توجّهات امام زمان(عج) با امام حسین علیه السلام و شیفتگانش.
o 18 ـ حماسزه عاشورا به بیان حضرت مهدی علیه السلام
o 19 ـ حنانه: ده كوتاه نوشت خطاب به امام زمان(عج) درباره خود ایشان، امام حسین علیه السلام و عاشوراییان.
* دعاهای امام حسین علیه السلام
o 20 ـ أدعیة الامام الحسین علیه السلام: الصحیفة الحسینیة
o 21 ـ بركات دعای عرفه: دعای امام حسین علیه السلام در روز عرفه.
o 22 ـ شرح دعای عرفه
o 23 ـ الصحیفة الحسینیه و مستدركاتها.
o 24 ـ نیایش امام حسین علیه السلام در صحرای عرفات.
* عزاداری امام حسین علیه السلام
o 25 ـ احكام عزاداری: احكام مبتلا به بخش اول.
o 26 ـ احیای خاطره عاشورا
o 27 ـ فلسفه عزاداری
o 28 ـ كلمه طیبه
o 29 ـ كیمیانظر: در عنایات حضرت سیدالشهدا علیه السلام به ضمیمه شانزده بند مرحوم آیت اللّه غروی اصفهانی.
o 30 ـ المجالس الفاخرة فی مآتم العترة الطاهره، و بضمنه «المقدمة الزاهرة لكتاب المجالس الفاخرة»:
o 31 ـ محرم ندوشن: پژوهشی پیرامون برگزاری مراسم محرم در ندوشن یزد.
o 32 ـ مردم نگاری مراسم عزاداری ماه محرم در شهرستان بیرجند
o 33 ـ هودج خون: گذری بر عزاداری و نامگذاری شب های محرم.
* زیارت امام حسین علیه السلام
o 34 ـ ادب زیارت، معرفت زائر: آداب زیارت بامعرفت كربلا و حرم های مقدس اهل بیت علیهماالسلام.
o 35 ـ این زوارالحسین علیه السلام؟
o 36 ـ دربارگاه نور: در فضیلت زیارت امام حسین علیه السلام: منتخب تحفه الزائر
o 37 ـ زیارت عتبات عالیات از كربلا تا كربلای معلا
o 38 ـ كربلا عرش خدا در بیان چهل حدیث از فضایل زیارت قبر امام حسین علیه السلام
* زیارت عاشورا
o 39 ـ آثار و بركات زیارت عاشورا
o 40 ـ داستان های شگفت انگیز از زیارت عاشورا و تربت سیدالشهدا علیه السلام
o 41 ـ درسهایی از زیارت عاشورا
o 42 ـ زیارت عاشورا و آثار معجزه آسای آن
o 43 ـ زیارت عاشورا به انضمام آیه الكرسی
o 44 ـ شرح زیارت عاشورا و داستان های شگفت آن
o 45 ـ عبرتهای عاشورا در زیارت عاشورا
* تربت امام حسین علیه السلام
o 46 ـ خاك آسمانی: تحفه الطالبین: در فضیلت و چگونگی استشفاء به تربت عبیرآسای حسینی علیه السلام
o 47 ـ السجود مفهومه و آدابه و التربة الحسینیة
* اربعین امام حسین علیه السلام
o 48 ـ تحقیقی درباره اول ا ربعین حضرت سیدالشهدا
o 49 ـ میقات نور
* چند موضوع دیگر
o 50 ـ جزاء أعداء و قتله سیدالشهدا علیه السلام فی دار الدنیا
o 51 ـ دست انتقام: داستان جنایت و مجازات جنایتكاران كربلا
o 52 ـ زن در حماسه كربلا
o 53 ـ عاشورا در فقه
o 54 ـ كتاب شناسی امام حسین علیه السلام
o 55 ـ كتاب شناسی تاریخی امام حسین علیه السلام به ضمیمه امام حسین علیه السلام در الذریعه
o 56 ـ كتاب شناسی عاشورا
o 57 ـ كتاب شناسی امام حسین علیه السلام: كتابنامه
o 58 ـ كربلا و حرم های مطهر
o 59 ـ مرقد الامام الحسین عبرالتاریخ
o 60 ـ نماز و عبادت امام حسین علیه السلام
# بخش پنجم فرزندان، خویشاوندان، اصحاب و یاران
* امام سجاد علیه السلام
o 1 ـ امام سجاد علیه السلام جمال نیایشگر
o 2 ـ بر امام سجاد علیه السلام و امام باقر علیه السلام چه گذشت؟
o 3 ـ پیام آوران كربلاءِ خطبه های امام سجاد علیه السلام (در كوفه، شام و نزدیكی مدینه) زینب كبری علیهاالسلام (كوفه و شام)....
o 4 ـ حضرت امام سجاد علیه السلام پاسدار خون شهیدان
o 5 ـ زندگانی امام زین العابدین علیه السلام
o 6 ـ زندگی سیدالساجدین علی بن الحسین علیه السلام.
o 7 ـ زندگانی علی بن الحسین علیه السلام
o 8 ـ نقش امام سجّاد در رهبری شیعه بعد از واقعه كربلا
o 9 ـ النظرة السیاسی لدی الامام زین العابدین علیه السلام
o 10 ـ یادگار عاشورا حضرت سجّاد علیه السلام
* حضرت ابوالفضل علیه السلام
o 11 ـ ابوالقربه: شرح زندگانی حضرت ابوالفضل علیه السلام
o 12 ـ بطل العلقمی (3 جلد)
o 13 ـ تاریخ امام حسین علیه السلام
o 14 ـ چهل داستان از كرامات حضرت اباالفضل العباس علیه السلام
o 15 ـ چهره درخشان قمر بنی هاشم ابوالفضل العباس علیه السلام شامل: 240 كرامت از آن حضرت نسبت به شیعیان، اهل سنت، مسیحیان، كلیمیان و زرتشتیان
o 16 ـ حضرت اباالفضل علیه السلام مظهر كمالات و كرامات.
o 17 ـ الخصائص العباسیه.
o 18 ـ داستانهایی از قمر بنی هاشم علیه السلام قهرمان كربلا.
o 19 ـ در كنار علقمه (كرامات العباسیه) مجموعه ای از كرامات حضرت ابالفضل العباس علیه السلام
o 20 ـ زندگانی حضرت ابوالفضل علیه السلام
o 21 ـ زندگانی قمر بنی هاشم علیهاالسلام
o 22 ـ زندگینامه قمر بنی هاشم علیه السلام
o 23 ـ سردار كربلا حضرت ابوالفضل العباس
o 24 ـ عباس ابن علی علیه السلام
o 25 ـ عباس بن علی علیه السلام
o 26 ـ العباس علیه السلام بطوله الروح و شجاعه السیف
o 27 ـ ماه بنی هاشم: ابوالفضل العباس علیه السلام
o 28 ـ 72 داستان از شفاعت امام حسین علیه السلام: به انضمام داستانهایی از شفاعت حضرت ابوالفضل العباس علیه السلام
o 29 ـ هل اتاك حدیث العباس علیه السلام صفحات مشرقة من حیاة بطل العلقمی قمر بنی هاشم ابی الفضل....
* حضرت زینب علیهاالسلام
o 30 ـ بانوی كربلا حضرت زینب علیهاالسلام
o 31 ـ بانوی عاشورا حضرت زینب علیهاالسلام
o 32 ـ پیام آور عاشورا: بررسی سیر زندگی، اندیشه و جهاد زینب كبری علیهاالسلام
o 33 ـ حضرت زینب علیهاالسلام: سیره عملی اهل بیت علیهم السلام
o 34 ـ حضرت زینب علیهاالسلام
o 35 ـ خصائص زینبیه
o 36 ـ داستانهایی از حضرت زینب علیهاالسلام
o 37 ـ زنی بنام زینب علیهاالسلام.
o 38 ـ زندگانی حضرت زینب علیهاالسلام
o 39 ـ زینب كبری علیهاالسلام بنت الامام امیر المؤمنین علی بن ابی طالب علیه السلام
o 40 ـ زندگی نامه سفیر كربلا حضرت زینب كبری علیهاالسلام به همراه زیارتنامه حضرت زینب علیهاالسلام و حضرت رقیه علیهاالسلام
o 41 ـ زینب علیهاالسلام فروغ تابان كوثر
o 42 ـ زینب و فاجعه كربلا.
o 43 ـ زینب علیهاالسلام وصی الحسین علیه السلام و مشتمل بر زندگانی بزرگ بانو اسلام زینب كبری علیهاالسلام از ولادت تا وفات.
o 44 ـ زینب كبری علیهاالسلام فریادی بر اعصار
o 45 ـ زینب قهرمان دختر علی علیه السلام
o 46 ـ زیباترین شكیب
o 47 ـ عقیله خاندان وحی: الصدیقه الصغری، الحوراء الكبری زینب بنت امیرالمؤمنین علیه السلام
o 48 ـ مادر مصیبتها: سوگنامه حضرت زینب علیهاالسلام
o 49 ـ ملیكه نشاتین حضرت زینب كبری اخت الحسین علیهما السلام.
o 50 ـ مواقف زینب ابنه علی علیه السلام
o 51 ـ نگاهی كوتاه به زندگی زینب كبری
o 52 ـ 200 داستان از فضایل، مصایب، كرامات حضرت زینب علیهاالسلام
* حضرت مسلم علیه السلام
o 53 ـ حضرت مسلم علیه السلام
o 54 ـ زندگانی سفیر حسین علیه السلام مسلم بن عقیل علیه السلام
o 55 ـ الشهید مسلم بن عقیل
o 56 ـ مسلم بن عقیل (آشنایی با اسوه ها / 4).
o 57 ـ مسلم بن عقیل علیه السلام
* حضرت علی اكبر علیه السلام و علی اصغر علیه السلام
o 58 ـ خورشید جوانان: شرح زندگانی و كرامات حضرت علی اكبر علیه السلام
o 59 ـ شبه المصطفی صلی الله علیه و آله وسلم: شرح زندگانی حضرت علی اكبر علیه السلام
o 60 ـ علی اكبر علیه السلام
o 61 ـ علی الاكبر سلیل الحسین (علیه السلام).
o 62 ـ دستهای تنهای من
o 63 ـ غنچه خونین: شرح زندگانی و شهادت حضرت علی اصغر علیه السلام
* حضرت قاسم علیه السلام
o 64 ـ حضرت قاسم بن حسن علیه السلام شكوفه خونین كربلا.
o 65 ـ قاسم ابن حسن علیه السلام
o 66 ـ عبداللّه ابن حسن علیه السلام، محمّد، عبداللّه .
* حضرت رقیه، سكینه علیهاالسلام و فاطمه علیهاالسلام
o 67 ـ اشكی بر سه ساله.
o 68 ـ داستانی غم انگیز حضرت رقیه «سلام اللّه علیها»
o 69 ـ داستانهایی از حضرت رقیه علیهاالسلام
o 70 ـ ستاره درخشان شام، حضرت رقیه دختر امام حسین علیه السلام
o 71 ـ السیدة سكینة علیهاالسلام
o 72 ـ فاطمه علیهاالسلام دختر امام حسین علیه السلام
* اصحاب و یاران امام حسین علیه السلام
o 73 ـ اسوه هایی از قیام عاشورا.
o 74 ـ جانبازان حماسه عاشورا.
o 75 ـ حبیب بن مظاهر
o 76 ـ شهدای انقلاب كربلا «تحقیقی پیرامون 145 شهید كربلا»
o 77 ـ شیفتگان مكتب اهل بیت علیهم السلام (یاران امام حسین علیه السلام)
o 78 ـ عنصر شجاعت یا هفتاد و دو تن و یك تن.
o 79 ـ مردان و رجزهایشان.
o 80 ـ منظومه عشق ارغوانی (رجزهای واقعه كربلا).
o 81 ـ یاران امام حسین علیه السلام(1) حبیب بن مظاهر.
# بخش ششم : فهرست مقالات پیرامون شخصیت، فضیلت و سیره اباعبداللّه الحسین علیه السلام
* قسمت اول
* قسمت دوم
* قسمت سوم
* قسمت چهارم
* قسمت پنجم
# نمایه اشخاص
# فهرست واره عناوین
دیباچه
كمال خواهی و الگویابی، بشر را به كنكاش در زندگی بزرگ مردان میدان علم و عمل واداشته است. در این میان، هیچ شخصیتی به اندازه حسین بن علی علیه السلام توجه نویسندگان و دانشوران را به خود جلب نكرده و هركس متناسب با ذوق و سلیقه و آگاهی خود از سیما و سیرت و قیام او، تصویری سا خته است. البته گروهی از حقیقت جویان نیز سالیان دور و درازی است كه به بازشناسی واقعیت های تاریخی در این باره همت گماشته و به قدر توان خود تلاش كرده اند با زدودن غبار تحریف، جلوه هایی از آن حقیقت بزرگ را متجلی سازند.
ناگفته پیداست جریانی كه از زلال وحی سرچشمه گرفته باشد، در مسیر تاریخ درخششی چشم گیر خواهد داشت. قیام حسین بن علی علیه السلام نیز چنین بوده و عبرت آموز امروز و فرداها گردیده است. به همین دلیل، امامان شیعه و دلدادگان كوی دوست به احیای این نهضت ربانی عنایتی ویژه داشته و در این راه كوشیده اند. این قیام تاریخ آفرین در طول تاریخ نویسندگان بسیاری را وا داشته است تا هزاران اثر نفیس درباره امام حسین علیه السلام به زبان های گوناگون، به جامعه اسلامی ـ انسانی عرضه كنند و در گسترش آموزه های ناب امامت قدمی بردارند.
اینك كه كالبد زمان به نام و یاد سالار شهیدان، جانی تازه یافته و ناخدای سبز سیادت؛ رهبر فرزانه انقلاب، جامعه انسانی را به پیروی از مكتب الهام بخش و عبرت آموز عاشورا فرا خوانده و این سال را سال عزّت و افتخار حسینی نام نهاده است، امید داریم كه امّت بزرگ اسلامی با الهام از آموزه های عزّت آفرین عاشورا، فراراه خویش را منوّر و ژرفنای جامعه را از زلال اندیشه ناب حسینی معطّر سازد.
باری، روزی كه آوای نینوا از نای ستم دیدگان در عصر جاهلیت نوین بردمد، گلبانگ عدالت حسینی در گیتی طنین انداز و طومار حیات یزیدیان تاراج گر برچیده خواهدشد. بدین گونه همگان خواهند توانست حیاتی عزت مند را در كنار یگانه دادگر تجربه كنند و آن هنگام است كه جان ها از زمزم حضورش، سیراب و تن ها از فیض ظهورش، سبكبال می گردد.
از آن جا كه هر تلاشی در راه تحقق این هدف مقدس كه ادامه راه نهضت سرخ حسینی است، بایسته و شایسته خواهدبود، پژوهشگر ارجمند جناب آقای سلمان حبیبی، ناچیزترین خدمت خود را در سال امام حسین علیه السلام، در كتاب شناسی توصیفی امام حسین علیه السلام یافته و با تلاشی فراگیر و اخلاصی بی نظیر این ره توشه را فراهم آورده است.
اصولاً یكی از سودمندی های كتاب شناسی توصیفی و موضوعی این است كه دریابیم در چه زمینه هایی، پژوهش لازم انجام گرفته و در چه عرصه ای، پژوهش ها به تكرار و یكنواختی دچار گردیده یا در چه موضوع هایی، پژوهش های بایسته ای صورت نگرفته است. با در دسترس بودن مأخذشناسی توصیفی و تخصصی، از هدر رفتن زمان و انجام كارهای موازی پیش گیری خواهد شد و می توان در كوتاه ترین زمان ممكن به همه مأخذهای مرتبط با موضوع دست یافت و به سامان دهی پژوهش های خویش همت گماشت.
مجموعه ای كه در اختیار دارید، تلاشی است برای برآوردن این نیاز پژوهشگران كه با همه كاستی ها، آن را به ساحت دانشوران ارجمند تقدیم می داریم و پنجره دیدگان مان را به سوی رهنمودهای سودمند می گشاییم.
«انّه ولی التوفیق»
«اداره كل پژوهش مركز پژوهش های اسلامی صدا و سیما»
پیش گفتار
ان الحسین مصباح الهدی و سفینة النجاة.
هم زمانی بهار طبیعت با عاشورای حسینی، زمینه ساز درخشش نام عزت و افتخار حسینی بر تارك این سال به پیشنهاد رهبر معظم انقلاب و توجه هر چه بیشتر مسلمانان به این چراغ هدایت و كشتی نجات گردید.
بر همه دل باختگان كوی یار آشكاراست كه زندگی حسین بن علی علیه السلام چشمه زلالی است كه فطرت پاك انسان ها را مجذوب خویش می گرداند تا با نوشیدن از آن، راه و رسم زندگی افتخارآفرین را كه همان شهادت در راه حق و عدالت است، فرا گیرند
امام حسین علیه السلام انسانی كامل و شخصیتی استثنایی است كه اندیشمندان بی شماری با مشرب های گوناگون به بررسی جنبه های متفاوت وجودی آن حضرت پرداخته و هركس به اندازه توان خویش از این دریای رحمت و هدایت، بهره برده اند.
این نوشتار با هدف آشنایی هر چه بیشتر خوانندگان با سیره این بزرگ مرد حماسه و ایثار در تاریخ بشریت، به معرفی و توصیف اجمالی برگزیده ای از كتاب ها و مقاله هایی می پردازد كه درباره آن حضرت نگاشته شده است.
این كتاب شناسی بخش نخست به كتاب هایی اختصاص می یابد كه در سده های اخیر و عصر حاضر به تحلیل زندگی امام حسین علیه السلام به ویژه قیام عاشورا پرداخته اند. نویسندگان این آثار به تناسب تحولات زمانه و انتظارات جامعه كوشیده اند تا این رخداد عظیم تاریخ بشری را كنكاش كنند از این رو، برخی از آنان برای پاسخ گویی به شبهه ها و گروهی دیگر با هدف الگوسازی برای جامعه بدین كار همت گمارده اند.
در بخش دوم به آثاری پرداخته خواهد شد كه دربردارنده فضایل و مناقب و زندگانی آن حضرت است. باید گفت ائمه اطهار علیهماالسلام و شخص امام حسین علیه السلامدر همه جنبه های زندگی از جامعیت برخوردار بودند. به همین دلیل آن حضرت را نمی توان تنها شخصیتی حماسی دانست، بلكه ایشان در همه فضایل انسانی هم چون: فتوّت، انفاق، نوع دوستی، فروتنی غیرت مندی و ... سرآمد روزگار و آموزگار راستین بشریت به شمار می آید.
بخش سوم این نوشتار نیز به معرفی مقاتل، مراثی، آثار منظوم و مانند آن می پردازد. بخش بزرگی از آثار نویسندگان به گزارش زندگانی حضرت امام حسین علیه السلام اختصاص دارد كه در قالب واقعه نگاری، به توصیف زندگانی آن حضرت به ویژه واقعه خونین كربلا پرداخته اند. این كتاب ها كه «مقتل» نامیده می شوند، در ادبیات مذهبی ما پیشینه ای دور و دراز دارند.
بخش چهارم با نام «موضوعات گوناگون» در بر دارنده مطالبی مانند: سخنان و خطبه های امام حسین علیه السلام، فرهنگ ها، دائرة المعارف، قرآن و امام حسین علیه السلام، امام حسین علیه السلام و حضرت مهدی(عج) دعاهای امام حسین علیه السلام، عزاداری و زیارت امام حسین علیه السلام زیارت عاشورا، تربت سیدالشهداء علیه السلام، اربعین حسینی است.
هم چنین از آن جا كه زندگانی ایثارگرانه و شهادت فرزندان، خویشاوندان، اصحاب و یاران امام حسین علیه السلام چراغ هدایت انسان ها در فراز و نشیب زندگی به شمار می رود، بخش پنجم كتاب به معرفی برگزیده ای از آثار منتشر شده درباره پیروان و مریدان راستین آن حضرت اختصاص یافته است.
در پایان نیز برای استفاده بهینه خوانندگان، پژوهشگران و عاشقان امام حسین علیه السلام، فهرست 1000 مقاله منتشر شده درباره شخصیت، فضیلت و سیره امام حسین علیه السلام آمده است كه از زاویه های گوناگون به بررسی زندگی و شهادت این الگوی كم نظیر تاریخ بشریت پرداخته اند.
گفتنی است مشتاقان برای استفاده بیشتر می توانند به كتاب های زیر1 مراجعه كنند كه این اثر نیز از آن ها بی بهره نبوده است.
در پایان از همه كسانی كه در پدید آمدن این اثر به گونه ای مؤثر بوده اند، سپاسگزاری می شود و از همه پژوهشگران محترم درخواست می شود در صورت دیدن كاستی ها، با یادآوری مشفقانه و عالمانه خود، ما را در اصلاح و تكمیل آن یاری نمایند
1ـ 1 ـ كتاب شناسى تاریخى امام حسین علیه السلام، محمد اسفندیارى، تهران، وزارت ارشاد اسلامى، چاپ اوّل، 1380، 520 صفحه.
2 ـ كتاب شناسى امام حسین علیه السلام، نجفقلى حبیبى، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار حضرت امامره، چاپ دوّم، 1374، 256 صفحه.
3 ـ كتاب شناسى عاشورا، محمد حیدرى قاسمى، تهران، اطلاعات، چاپ اوّل، 1378، 447 صفحه.
ـ مرجع 78 و 79 (كارنامه منابع اسلامى در ایران سال 1378 و 1379) پایگاه اطلاع رسانى سراسرى اسلامى (پارسا) و....
بخش اوّل آثار تحلیلی ـ سیاسی و حماسی نهضت عاشورا
1 ـ آذرخشی دیگر از آسمان كربلا
مصباح یزدی، محمدتقی، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی رحمه اللهچاپ سوم، 1379، 239 ص.
مجموعه چند سخنرانی در تحلیل قیام عاشورا و بیان اهداف امام حسین علیه السلام از اقدام علیه یزید است. نویسنده به منظور زدودن برخی شبهات موجود راجع به بزرگداشت عاشورا و علل و زمینه های بروز آن و گریه و عزاداری بر امام حسین، مجموعه حاضر را تدوین كرده است. وی به روش تحلیلی و با استناد به آیات و احادیث، هدف امام حسین را اجرای حدود الهی و عمل به وظیفه امر به معروف و نهی از منكر دانسته و با اشاره به مندرجات برخی روزنامه ها، از مروّجان تساهل و تسامح دینی و مردم سالاری كه اعمال خشونت را مطلقا نفی می كنند، به شدت انتقاد كرده است. برخی سرفصل های كتاب چنین است: شبهاتی پیرامون عاشورا و بزرگداشت آن، نقش عاشورا در بقای اسلام، زمینه های قیام عاشورا، پیشینه تاریخی واقعه عاشورا، زمینه های اجتماعی انحراف جامعه، عوامل انحراف جامعه، تشابه جامعه ما با زمان امام حسین علیه السلام روش های به كارگیری عوامل انحراف جامعه از سوی معاویه، علل و انفعال جامعه در برابر فعالیت های معاویه، راه های مقابله با عوامل انحراف از جامعه، هدف قیام عاشورا، اصلاح مفاسد هدف اصلی قیام امام حسین علیه السلام، امر به معروف و نهی از منكر، مصادیق امر به معروف و نهی از منكر به معنی عام، وظایف حكومت و مردم در شرایط حاضر و...
2 ـ انقلاب عاشورا
مهاجرانی، سیدعطاءاللّه، تهران، اطلاعات، چاپ پنجم، 1378، 229 ص.
این كتاب مبانی اعتقادی و زمینه اجتماعی و سیاسی فاجعه عاشورا و نیز مبانی سلطنت و مشروعیت حكومت معاویه و یزید را جستجو می كند. به اعتقاد نویسنده، عاشورا چهره اسلام و جامعه اسلامی و ساختار حكومت بنی امیه را عمیقا دگرگون كرد. وی می افزاید: هیچ كس مثل امام حسین علیه السلامعمق جانها و جامعه را تكان و تغییر نداده است. بر همین مبنا نویسنده، فاجعه كربلا را انقلاب می داند و عنوان كتاب خود را انقلاب عاشورا می نامد. كتاب پس از یك مقدمه كوتاه، در هشت فصل و به این ترتیب تنظیم شده است: 1 ـ ریشه ها؛ 2 ـ دگرگونی باورها و ارزشها؛ 3 ـ ماهیت و مبانی ساختار سلطنت معاویه، 4 ـ سلطنت معاویه و سب علی علیه السلام؛ 5 ـ ولایتعهدی یزید؛ 6 ـ مرگ معاویه؛ 7 ـ طلایه انقلاب؛ 8 ـ انقلاب عاشورا، كتاب با توجه به منابع تاریخی، نشان می دهد كه بنی امیه ـ بویژه معاویه و یزید ـ نه تنها با علی و آل علی بلكه با پیامبر اسلام و قرآن سر ستیز داشتند و به شخص پیامبر اسلام عناد می ورزیدند و گاهگاهی كه فرصت می یافتند این عناد را بروز می دادند. در عین حال، آنان همواره از اسلام و قرآن مانند یك ابزار بیشترین استفاده را می كردند و تا آنجا كه می توانستند از اسلام چهره ای غبارآلود و وارونه به مردم نشان می دادند و همیشه در تحریف مفاهیم و اصول اسلامی می كوشیدند. در چنین شرایطی همه تلاش معاویه و سپس یزید این بود كه حضرت حسین علیه السلام با بیعت كردن اسلام اموی را به جای اسلام نبوی به رسمیت بشناسند و به آن مشروعیت ببخشد ولی از آنجا كه امام حسین علیه السلاماین كار را مساوی با نابودی اسلام می دید، هرگز به آن تن نداد تا به شهادت رسید.
3 ـ انگیزه قیام امام حسین صلوات الله و سلام علیه
ضیائی بیگدلی، محمدحسین، قم، انتشارات دارالعلم، چاپ اول، 1374، 213ص.
این اثر مجموعه ای است كه به بررسی انگیزه های قیام امام حسین علیه السلاممی پردازد. برخی عناوین كتاب عبارت اند از: وظایف اولیه پیشوایان مذهب اسلام، خلافت امام حسین علیه السلام، جریان بیعت با یزید، نگاهی به شخصیت والای امام حسین علیه السلام، مرگ معاویه و جانشینی یزید، كردار و گفتار یزید...، وظیفه امام حسین علیه السلام و قیام در برابر یزید، رشحاتی از انگیزه این قیام، تصمیم امام علیه السلام به خروج از مدینه، اعزام مسلم بن عقیل به كوفه از سوی امام حسین علیه السلام، عزیمت امام حسین علیه السلام از مكه به عراق، توقف امام علیه السلام در كربلا، جریان شب عاشورا، روز عاشورای حسینی، فشرده ای از وقایع بعد از شهادت امام حسین علیه السلام، قیام امام حسین علیه السلام از دیدگاه مورّخ مسیحی و...
4 ـ امام حسین علیه السلام در جامعه ارغوانی
كتانی، سلیمان، ترجمه پرویز لولاور، قم، نصر، چاپ اوّل، 1378. 216 ص
این اثر ترجمه كتاب «الحسین فی حلّة البرفیر» نویسنده مسیحی لبنانی، سلیمان كتانی است كه برگردان فارسی آن با عنوان امام حسین علیه السلام در جامعه ارغوانی سامان یافته است. شیوه نگارش كتاب، تحلیلی و نثر آن توصیفی است. كتاب به تحلیل عوامل و منشأ تاریخی نهضت عاشورا پرداخته است. نویسنده در این راستا وقایع تاریخی را از زمان پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم تا پدید آمدن حادثه عاشورا مورد بررسی قرار داده است. وی تلاشهای منافقان و تعصبات جاهلی و قبیله ای از جمله علل محروم شدن اهل بیت علیهم السلاماز حقوقشان به شمار رفته است. عناوین مطرح شده در این كتاب عبارتند از: توطئه های مخالفان رسالت و امامت در زمان پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم و حجه الوداع و سرپیچی از لشكر اسامه، انحراف در مسئله گزینش رهبری و خلافت بعد از وفات پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم، چگونگی انتخاب خلفای اول و دوم، شورای شش نفره عمر در محروم كردن اهل بیت علیهم السلاماز خلافت، خلافت عثمان و تلاش گسترده تر امویان در مقاصد غیر اسلامی، كارشكنی ها علیه استقرار حكومت عادلانه علی علیه السلام، تحمیل صلح به امام حسن علیه السلام، جنایات معاویه و یزید و سرانجام پدید آمدن نهضت خونین كربلا.
5 ـ امام حسین علیه السلام از زبان استاد شهید مرتضی مطهری رحمه الله
عزیزی، عباس، قم، انتشارات صلاة، چاپ اول، 1381، 415 ص.
نویسنده كتاب با الهام از این سخن فقیه فرزانه حضرت امام خمینی رحمه اللهكه آثار استاد شهید مطهری را از مهمترین آثار اسلامی دانسته، استخراج نظرات آن استاد شهید و تدوین و تبویب مجموعه آثار ایشان درباره امام حسین علیه السلام را سرلوحه كار خویش قرار داده است. این اثر از بیست و پنج فصل تشكیل شده كه عناوین آن عبارت اند از :
فضایل امام حسین علیه السلام، فلسفه قیام امام حسین علیه السلام، آگاهی و اشتیاق امام حسین علیه السلام به جهاد و شهادت، شخصیت حماسی حسین علیه السلام، كربلا تجلی گاه فضائل اخلاقی، نماز و عبادت امام حسین علیه السلام، خصایص و فضایل اصحاب و یاران امام حسین علیه السلام، فضایل و مصایب خاندان ابی عبدالله الحسین علیه السلام، ویژگی های پیام و شعارهای نهضت حسینی، مقایسه شرایط زمانی امام حسن علیه السلام با امام حسین علیه السلام، مقایسه مقتضیات و شرایط زمان امام حسین علیه السلامبا سایر ائمه، مقایسه نهضت امام حسین علیه السلام با سایر نهضت ها، تحلیل ماهیت نهضت و حادثه عاشورا، ویژگی های مكتب حسینی، درس های نهضت عاشورا، رمز جاودانگی نهضت حسینی، فلسفه گریستن بر مصایب حسین علیه السلام، تأثیر خون در اشاعه نهضت حسین علیه السلام، تاثیر و نقش زنان در حادثه كربلا، نقش امام سجاد در تبلیغ نهضت عاشورا، جنبه های گوناگون تبلیغ در نهضت حسین، بررسی شخصیت پلید قاتلین حسین بن علی علیه السلام، آثار و نتایج نهضت حسین علیه السلام، تحریفات عاشورا و فلسفه احیاء فرهنگ عاشورا و اقامه سنّت عزاداری.
6 ـ ارزیابی انقلاب امام حسین علیه السلام از دیدگاه جدید
شمس الدین، محمدمهدی؛ مترجم: مهدی پیشوایی، تهران، مؤسسه فرهنگی هنری الست فردا، چاپ اول، 1379، 285 ص.
نویسنده در این اثر طی سه بخش اصلی به ارزیابی و تبیین نهضت عاشورا برآمده است. در بخشی از كتاب آمده است: اگر مبدأ انقلاب امام حسین علیه السلامرا سال 60 یا 61 هجری بگیریم، سخت اشتباه كردیم. مبدأ انقلاب امام حسین علیه السلام سال 60 هجری نبوده، بلكه سال های پس از وفات پیامبر صلی الله علیه و آله وسلمبود... انقلاب خونین امام حسین علیه السلام حلقه ای از زنجیر حوادث بود كه یك سر آن به فاجعه كربلا و سر دیگر آن به ماجرای سقیفه منتهی می شد و این حلقه در كربلا نیز خاتمه نیافت، بلكه سرچشمه انقلاب و قیام های خونین دیگری گردید، نگارنده در بخش نخست «شرایط سیاسی و اجتماعی انقلاب امام حسین علیه السلام» را ذیل این مقولات بررسی می كند: سرچشمه انحراف، منطق سقیفه، روش عمر در تقسیم بیت المال، مسئله شوری، نتایج زیان بار شورا، سیاست مالی و اداری عثمان، تسلط بنی امیه، سیاست های معاویه، و حكومت معاویه و... در بخش دوم «موجبات و انگیزه های انقلاب» با مباحثی از این دست ارزیابی می شود:
روش امام حسین در برابر سیاست بنی امیه، عواملی كه امام حسین را وادار به صلح با معاویه كرد، ویژگی های یزید، عكس العمل امام حسین علیه السلام در برابر ولیعهدی و بیعت با یزید، انگیزه های انقلاب حسین از نظر افكار عمومی، و راز مخالفت حسین با حكومت یزید و....
بخش سوم به تبیین «آثار و نتایج انقلاب امام حسین علیه السلام در حیات جامعه اسلامی» اختصاص یافته است. برخی مباحث این بخش عبارت اند از: قطع نفوذ دینی امویان، بیداری مسلمانان، رسوایی یزید، شروع انقلاب های زید بن علی، ابی السریا، عبدالرحمن ابن اشعث، و قیام مختار و...
7 ـ انگیزه های قیام عاشورا
دشتی، محمد، قم، مؤسسه تحقیقاتی امیرالمؤمنین علیه السلام، چاپ اول، 1376،250 ص.
در زندگی فردی و اجتماعی انسانها همواره تحولات و دگرگونیهای فراوانی رخ می دهد كه بسیاری از آنها قابل ارزیابی و دقّت است و برای آیندگان بهترین آموزگار و معلم ارزش هاست، و برای پندآموزان و انسان های تشنه حقیقت، عبرت آموز است كه نباید از كنار حوادث و رویدادهای تاریخی گذشتگان به سادگی عبور كرد. حادثه عظیم عاشورای حسینی نیز یكی از تحوّلات مهم سیاسی تاریخی بشریت، و یكی از رویدادهای بی نظیر در تداوم خط رسالت پیامبران آسمانی است كه باید بدرستی تجزیه و تحلیل گردد و به خوبی مورد ارزیابی قرار گیرد و علل و انگیزه های آن، با روشهای صحیح تحقیق، كشف و شناسایی شود تا همواره بهترین الگو و عالیترین سمبل آزادگی و روشن ترین راه آزادی باقی بماند و بشریت را به راه نجات و امیدواری، به تكامل و رستگاری رهنمون گردد.
با بررسی صحیح تحولات بشری و قیام ها و نهضت های سیاسی، عوامل گوناگونی را می توان كشف و شناسایی كرد مانند: علل و عوامل سیاسی، علل و عوامل حكومتی، علل و عوامل جغرافیایی، علل و عوامل روانی و اخلاقی، علل و عوامل نظامی و توسعه طلبی های میلیتاریستی، علل و عوامل اقتصادی، علل و عوامل علمی و فرهنگی.
از این رو ارزیابی قیام عاشورا، از یك هدفداری خاصّی برخوردار است و انواع پیام های ارزنده سیاسی، معنوی، عقیدتی را به همراه می آورد. عبرت آموز و سرنوشت ساز است، الگوی آزادگان و سمبل آزادی است، محرومان را به مبارزه و تلاش وا میدارد و روح ظلم ستیزی و شهادت طلبی را تقویت می كند .
در آن روزگاران حساس، یزید با اراده و اختیار برای استحكام حكومت خود، و تداوم هواپرستی و سلطه گری امویان، خود را از انجام آن همه جنایات ناگزیر می شمارد تا منافع امویان را با تهاجم به عترت پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم و نابودی اركان دین تامین كند و امام حسین علیه السلام نیز در آن مقطع زمانی خاص، با اراده و آگاهی، با انتخاب و آزادی، دفاع از دین و امت اسلامی را برمی گزیند، و آگاهانه شهادت را می طلبد، و به همه دین خواهان و تشنگان آزادی نامه می نویسد، پیام می دهد كه راه حفظ دین و سلامت قرآن، امروز در سایه قیام و شهادت است. عناوین مطرح شده عبارت اند از: مسئله تحلیل تاریخ، تحقق سیستم حكومت اسلامی...، تحقق شرائط رهبری، مبارزه با روش های دروغین انتخاب رهبری، حاكمیت دوباره جاهلیت، مبارزه با حاكمیت باطل، دفاع از سلامت دین، دفاع خونین و حل بن بست ها، مبارزه با خودپرستی ها، مبارزه با مفاسد اخلاقی، مبارزه با روح ذلّت پذیری، زنده نگهداشتن سنت و احكام الهی.
8 ـ امام حسین علیه السلام شهید فرهنگ پیشرو انسانیت
محمدتقی جعفری تبریزی، تهیه و تنظیم: علی جعفری، تهران: مؤسسه تدوین ونشر آثار علامه جعفری، چاپ اول، سال 1381، 638 ص.
مطالب كتاب در اصل، دست نوشته ها و متن سخنرانی های استاد محمدتقی جعفری درباره امام حسین علیه السلام است كه مباحثی از این دست را شامل می شود: امام حسین علیه السلام شهید فرهنگ پیشرو انسانیت، شهادت و ابعاد آن، اصول پنجگانه مربوط به قدرت و حق و باطل، دو ركن اساسی شخصیت های سازنده فرهنگ پیشرو انسانیت، معاویه كیست و كارنامه او چیست؟ اهداف و انگیزه های قیام حسین بن علی علیه السلام، آیا امام حسین علیه السلاممی دانست كه در این قیام شهید می شود؟ و قانون حسینی.
9 ـ امام حسین و جاهلیت نو
سلیمانی، جواد، قم، یمین، چاپ اول 1377، 224 ص.
در این كتاب، مولف با استناد به یافته های گذشتگان، ضمن بررسی مبانی و ریشه های نهضت سیدالشهدا علیه السلام از تجدید حیات جاهلیت در عصر آن بزرگوار و نحوه برخوررد آن حضرت با این پدیده شوم سخن به میان آورده است. كتاب متشكل از دو بخش اصلی است. در بخش اول، مولف سیمای جامعه را در چهار مقطع: تاریخ جاهلیت، عصر بعثت، دوران حكومت سه خلیفه اول و دوران حكومت فرزندان ابوسفیان بررسی نموده و در بخش دوم موضع امام حسین علیه السلام در برابر جهل آن دوره شرح داده است.
10 ـ امام حسین علیه السلام و واقعه كربلا در آثار علامه شهید مطهری
مركز مطالعات و تحقیقات اسلامی (پژوهشگاه) دفتر تبلیغات اسلامی قم، [بی تا]، 48 ص.
كتابچه حاضر ـ همان طور كه از عنوان آن پیداست ـ فهرست راهنمای موضوعاتی درباره امام حسین علیه السلام و واقعه كربلا از مجموعه آثار شهید انقلاب اسلامی آیة اللّه مرتضی مطهری رحمه الله است. سخن گفتن و یا نوشتن درباره امام حسین علیه السلام از همه كس نه میسر است و نه روا، مگر كسانی كه شناخت كافی از ابعاد وجودی آن حضرت پیدا كرده و در مقام عمل نیز زوایایی از سیره حضرت را لمس كرده و درد عدالت خواهی و حق جویی را احساس كرده باشند و در این راه ثابت قدم مانده باشند. علامه شهید مطهری از جمله كسانی است كه دارای این ویژگی است و وظیفه خویش را در مدت كوتاه عمر پربركتش به نحو احسن انجام داده است. ایشان هم علما و هم عملاً امام خویش را شناخت و در معرفی شخصیت واقعی آن حضرت به جامعه و زدودن پیرایه های جاهلان و رد غرض ورزیهای معاندان نسبت به اهل بیت علیهم السلام نقش اساسی ایفا نمود و سرانجام جان خویش را در این راه گذاشت.
مركز مطالعات و تحقیقات اسلامی ـ پژوهشگاه ـ (وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم) آثار گفتاری و نوشتاری آن مرحوم را از طریق نمایه سازی، طبقه بندی و تنظیم نموده و به صورت نرم افزاری با عنوان «مطهر» در اختیار دانش پژوهان قرار داده كه این كتابچه برگرفته از همان برنامه كامپیوتری است با این توضیح كه از بین موضوعات فراوان آثار شهید مطهری در نرم افزار «مطهر» تنها موضوع «امام حسین و واقعه كربلا» انتخاب شده است و دیگر اینكه این اثر فهرست الفبایی موضوعات مربوطه به آن حضرت و نهضت كربلا است كه برای استفاده تفصیلی از موضوعات مطرح شده باید به متن اسناد مربوط ارجاع گردد.
برخی عناوین مطرح شده عبارت اند از: اربعین حسینی، ارزشهای واقعه كربلا، امام حسین علیه السلام در قرآن، اصحاب امام حسین علیه السلام، امام سجاد علیه السلام و واقعه كربلا، سیره امام حسین علیه السلام، شخصیت و زندگینامه امام حسین علیه السلام، شعارهای حماسی در واقعه كربلا، علل و عوامل قیام امام حسین علیه السلام، مردم در واقعه كربلا و مقتضیات زمان امام حسین علیه السلام و....
11 ـ برترین هدف در برترین نماد یا پرتوی از زندگانی امام حسین علیه السلام
علایلی مصری، عبدالله، ترجمه: محمد مهدی جعفری، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان چاپ و انتشارات، 1371.
مؤلف این كتاب شیخ عبدالله علایلی از نویسندگان لبنانی است وی در نویسندگی تا حد زیادی تحت تأثیر نهج البلاغه است كه آن را «اجازه عبور از پل» می نامید. وی تحت تأثیر عزاداری شیعیان ایرانی مقیم مصر و وابستگی نسبی و معنوی به امام علی علیه السلام و خاندان پیامبر كتاب «سموّ المعنی فی سمّو الذات او اشعة من حیاة الحسین» را نوشت كه توسط آقای سیدمحمدمهدی جعفری با عنوان برترین هدف در برترین نماد (پرتوی از زندگانی امام حسین علیه السلام) به فارسی برگردانده شده است. نویسنده در ابتدای كتاب كه به داستان خلافت بعد از پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم می پردازد به طور ملایم و استدلالی از عثمان انتقاد می كند و روش امام علی علیه السلام را می ستاید و علل شكست حكومت آن حضرت را بی توجهی خلفای گذشته در ترویج فرهنگ اصیل اسلامی، پایبندی ایشان به قوانین شرع (بر خلاف معاویه كه به هیچ قانونی پایبندی نداشت) و... معرفی می كند. نویسنده در ادامه جلد اول كتاب به معرفی شخصیت یزید می پردازد و آنگاه علل قیام امام حسین را بررسی می كند و تحت عنوان پرورده دامان نبوت به برخی فضایل امام علیه السلاماشاره می نماید و ایشان را یك مسلمان كامل و رجلی قرآنی می داند كه حاضر نیست زیر بار خفت و خواری برود و سخت به اصول دینی پایبند است.
نویسنده در جلد دوم كتاب با پیش كشیدن چند مقدمه ساختار قبیله، جامعه شناسی آن و گرایشهای افراد وابسته به قبیله را در طول تاریخ قبایل صحراگرد عرب مورد تجزیه و تحلیل قرار می دهد و هجرت پیامبر را برای تبدیل این قبایل به یك امت معرفی می كند. برنامه ای كه تا حد زیادی موفق نیز بود ولی جانشینان او آگاهانه یا ناآگاهانه با فتوحات گسترده بار دیگر مهاجران را پراكنده كردند و قبیله گرایی كه نتیجه آن حكومت سلطنتی شد را رواج دادند. امام علی علیه السلام می خواست قافله جامعه اسلامی را به عهد رسول اكرم صلی الله علیه و آله وسلم بازگرداند و امام حسین علیه السلام با هجرت به كوفه و تبدیل حج به جهاد برنامه های جد و پدرش را استمرار بخشید. ذهن جوّال و انصاف قابل توجه نویسنده به نوشته او رنگ و جلای خاصی بخشیده و به سبكی جدید به واقعه عاشورا نگاه كرده است.
12 ـ بررسی اثرات قیام امام حسین علیه السلام در فقه سیاسی شیعه
شیركش، هیثم، پایان نامه كارشناسی ارشد، دانشگاه تهران، دانشكده، الهیات و معارف اسلامی، 1379، 178 ص.
هدف نویسنده بررسی برخی از ابعاد نهضت امام حسین علیه السلام در فقه سیاسی شیعه و گشودن راهی برای علاقمندان به مباحث اجتماعی فقهی بوده است. وی با بهره گیری از منابع فقهی، تاریخی و تفسیری و با استناد به نظر فقها، به دست آوردهای این نهضت عظیم در فقه سیاسی پرداخته و مسئله قیام امام حسین علیه السلام را در فقه مورد بررسی قرار داده است. برخی از عناوین مورد بحث چنین است: تعریف فقه سیاسی و برخی از مصادیق آن، اوضاع معاصر قیام امام حسین علیه السلام، علل قیام امام حسین علیه السلاماز دیدگاه امام خمینی، فقه عاشورایی امام خمینی، ادله مشروعیت قیام علیه حكام جور، چرا امام حسین علیه السلام راه تقیه را در پیش نگرفت؟ تقیه در احكام، مهادنه (متاركه جنگ)، هدنه در متون فقهی.
13 ـ بررسی و تحقیق پیرامون نهضت حُسینی
فرحی، سیدعلی، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ اول، 1375، 536 ص.
این اثر تحلیلی است درباره قیام امام حسین علیه السلام كه در آن به وقایع قیام آن حضرت سخنی نرفته، بلكه فقط به تحلیل آن پرداخته شده است. نویسنده در مقدمه كتاب آورده است: «كتابهای بسیاری درباره این نهضت خونین نگاشته شده، ولی بدبختانه بیشتر آنها از مرز واقعه نگاری یا حماسه سازی یا عرفان گویی یا حاشیه پردازی فراتر نمی رود و علل واقعی و نتایج اساسی آن را به بوته تحقیق نمی گذارد.... در این كتاب تقریبا كلیه جوانب قیام و قتل حسین علیه السلام... روشن شده و... و ظاهرا مطلبِ مهمّی را ناگفته نگذارده است.
مطالب كتاب در پنج بخش تنظیم شده است: بنی امیه و مسأله خلافت اسلامی، دو سازمان متضاد در محیط اسلام، تشریح علل قیام حسین علیه السلام، چگونه قیام حسین علیه السلام پیروز شد؟ و مكتب حسین علیه السلام، در بخش اول از وضع خلافت در صدر اسلام و در بخش دوم از وضع جامعه اسلامی و كارنامه بنی امیه و بنی هاشم سخن رفته است. بخش سوم موضوع اصلی كتاب است و در آن به تحلیل قیام امام و هدف آن پرداخته شده است و سرانجام بخش چهارم و پنجم به نتایج قیام امام اختصاص دارد.
14 ـ پیام عاشورا (حاوی بیش از 160 پیام از حسین بن علی علیه السلام
نجفی، محمدصادق، قم، حوزه علمیه قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول 1377، 136 ص.
در این مجموعه بخشی از پیام های حسین بن علی علیه السلام كه بیانگر اهداف قیام آن حضرت بوده، از آثار گوناگون از جمله اشعار و مراثی استخراج گردیده است. این پیام ها ذیل بیست و سه موضوع گرد آمده كه برخی از آن عبارتند از: پیام مقاومت، دعوت به صبر، امر به معروف و نهی از منكر، استمداد، شهادت، پیروزی، اتمام حجت، شجاعت و نماز.
15 ـ پیام های عاشورا
محدثی، جواد، قم، پژوهشكده تحقیقات اسلامی نمایندگی ولی فقیه در سپاه ـ مدیریت تحقیقات عاشورا، چاپ اول، 1377، 255 ص.
شناخت عمیق زندگانی امام حسین علیه السلام و نهضت عاشورا و تجزیه و تحلیل ابعاد گوناگون آن از نیازهای قطعی جامعه اسلامی است. در این راستا مقرر گردید یك سلسله تحقیقات گسترده و عمیق پیرامون ابعاد زندگانی و قیام امام حسین علیه السلامزمینه ها و پیامدهای آن صورت پذیرد. مدیریت تحقیقات عاشورا در پژوهشكده تحقیقات اسلامی سپاه بر آن شد تا در این میان گام نخست را بردارد و آنچه را از گنجینه معارف عاشورا در این جهت برداشت می شود به نسل پویای انقلاب اسلامی عرضه كند. این اثر یكی از كارهای جنبی تدوین «دائرة المعارف امام حسین علیه السلام» است كه با همكاری جمعی از پژوهشگران در مركز تحقیقات اسلامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در دستِ اجراست و امید می رود آن كار عظیم، هرچه زودتر به سامان برسد. نویسنده در این مجموعه جهت استخراج این درسها و پیامها از مطمئن ترین راهها از جمله سخنان و خطبه های امام حسین علیه السلام و یاران شهید و بازماندگان شهداء، عملكرد، رفتار و شیوه عملی سیدالشهدا و اصحاب و خاندان او با متون و منابع معتبر تاریخی و دینی مربوط به عاشورا استفاده كرده است. عناوین كلی موضوعات از این قرارند. پیامهای اعتقادی، پیامهای اخلاقی، پیامهای زندگی بخش، پیامهای عرفانی، پیامهای تاریخی، پیامهای سیاسی، پیامهای احیاگری و پیام های بانوان.
16 ـ پیشینه عاشورا (از خون محراب تا محراب خون): رویكردی تحلیلی به تحولات اجتماعی ـ سیاسی عراق و حجاز از سال چهل تا شصت هجری
اسدی، محمد، تهران، مؤسسه فرهنگی انتشاراتی، تبیان، چاپ اول، 1379، 250 ص.
علل و زمینه های پیدایش واقعه كربلا را مورد تحلیل قرار می دهد. نویسنده به روش توصیفی و تاریخی و با استفاده از كتب معتبر تاریخی و جغرافیایی، تحولات اجتماعی و سیاسی جاری عراق به ویژه كوفه و بصره طی بیست سال (از 41 ـ 61 هجری) را عرضه می دارد. در ادامه از حوادثی نظیر مرگ معاویه، نامه های كوفیان به امام حسین علیه السلام و عوامل رویگردانی مردم كوفه از همكاری با امام حسین بحث می كند. در پایان، موافقان و مخالفان قیام عاشورا و اسامی شهیدان كربلا ذكر شده است.
17 ـ پیرامون حماسه عاشورا
شفیعی، سیدمحمد، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی، مركز چاپ و نشر، چاپ اوّل، 1374، 260 ص.
این اثر دارای یك مقدمه به قلم حضرت آیة اللّه فاضل لنكرانی پیرامون «آگاهی امام حسین علیه السلام از شهادت خود در سفر به سوی كربلا» است كه با استفاده از منابع مهم و معتبر به اثبات این قضیه می پردازد. نویسنده در پیشگفتار با توجه به فرمایشات حضرت امام رحمه الله مطالبی پیرامون اهمیت زنده نگهداشتن حماسه عاشورا بیان می كند. این اثر در یازده فصل مطالبی را پیرامون قیام امام حسین علیه السلام اختصاص داده است. كه اهم عناوین آن چنین است: قیام امام حسین علیه السلام، زمینه ها و مسائل مربوط به قبل از قیام و فساد و فتنه انگیزی حكومت بنی امیه، اسوه های بیداری و یاران باوفای امام، تاریخ سازان و چهره های برتر عاشورا، پیمان شكنان منافق و نقابدار، وضعیت اسرا در شام و مدینه، اربعین حسینی، موضع گیریهای یزید و كارگزارانش، در ادامه دستاوردهای قیام امام حسین علیه السلام و برخی قیامهای پس از آن را مورد اشاره قرار می دهد.
18 ـ پیامدهای عاشورا
اردكانی، سیدابوالفضل، قم، مركز تحقیقات اسلامی نمایندگی ولی فقیه در سپاه، انتشارات منبع، چاپ اول، 1380، 366 ص.
این كتاب عمدتا به وقایع و حوادث پس از شهادت امام حسین علیه السلام و یارانش اختصاص دارد. نگارنده، ضمن شرح كوتاهی از قیام خونین عاشورای حسینی، پیامدهای بعدی آن: یعنی ظهور نهضت ها، شورش ها و قیام های مختلف را بررسی كرده است، از جمله: شورش حجاز، قیام عراق، قیام مختار بن ابی عبیده ثقفی، قیام زید بن علی علیه السلام، قیام در ایران (خراسان) و سقوط امویان.
19 ـ پیام های عاشورا (و جایگاه آن در نهج البلاغه)
دشتی، محمد، قم، مؤسسه تحقیقاتی امیرالمؤمنین علیه السلام، چاپ دوم، 1376، 181 ص
حادثه بزرگ عاشورا در شرایطی تحقق پذیرفت، كه مصلحان اجتماعی از درمان و اصلاح جامعه اسلامی ناامید شده و فكر می كردند راه چاره ای وجود ندارد. حماسه عظیم عاشورا به بشریت سرگردان و درمانده كه در برابر قدرتهای بزرگ سلطه گر افسون شده بودند، راهی را نشان داد كه حركت آفرین و نورانی و جاودانه بود و پیام داد كه:
«مرگ سرخ به از زندگی ننگین است» خونی را در عروق بی رمق بشریت تزریق كرد كه هرگز از حركت باز نایستاد. شوری در دلهای آزادگان و تشنگان حقیقت نهاد كه هرگز به سردی نگرایید. شعوری به مغزها داد كه همواره راه خونین شهادت را پررهرو نگهدارند. نوری را در قلبها تاباند كه هرگز به خاموشی نگرائید. عواطفی رادر بشریت خسته از انواع ستم برانگیخت كه همواره در تكاپوست و هراسی را در عمق وجود سلطه گران تاریخ ایجاد كرد كه همواره در وحشت و اضطرابند.
پس باید به ارزیابی هماره این حقیقت پرداخت. باید ابعاد ژرف آن را به ارزیابی مدام گذاشت. باید لحظه ای از حماسه خونین عاشورا غفلت نكرد. باید انگیزه های سامان دهنده آن را دانست. باید پدیدآورندگان ایثارگر آن را شناخت. باید امام عشق را در جاذبه های جاودانه عاشورا پیدا كرد كه یكی از آن نگاه ها و نگریستن ها ارزیابی پیام های حماسه عاشوراست. اگر پیام های عاشورا را بشناسیم و در زندگی خود بكار گیریم همواره در اردوی حضرت اباعبدالله علیه السلام می توانیم وارد شویم و در برابر هر ستمكاری بخروشیم و با دیگر آزادگان شهادت طلب بجوشیم و همواره از كاسه عشق حسینی در كربلائی به دست همه تاریخ، زلال حقیقت بنوشیم و تا تجلی دوست حضرت یار(عج) در نفی بردگی ها، ذلّت و خواری ها بكوشیم. عناوین و موضوعات كتاب بدین قرارند: پاسداری از دین، زنده نگهداشتن سنّت پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم، زنده نگهداشتن امر به معروف و نهی از منكر، تحقق مراحل نظارت ملّی، انجام روشهای امر به معروف، اصلاح جامعه اسلامی، آینده نگری (زنده نگهداشتن فرهنگ انتظار و رجعت)، زنده نگهداشتن احكام قرآن، حفظ جایگاه رهبری در اسلام (دفاع از ولایت عترت)، شهادت طلبی.
20 ـ پرتوی از عظمت امام حسین علیه السلام
صافی گلپایگانی، لطف الله، قم، حضرت معصومه علیه السلام، چاپ اول، 1379، 472 ص.
این اثر پژوهشی است توصیفی و تحلیلی درباره شخصیت و قیام امام حسین علیه السلام، نویسنده در آغاز به كتابهایی كه درباره قیام امام نوشته شده، اشاره و گفته است: امروزه بیشتر از تحلیل حوادث و علل و نتایج آن سخن می رود، حال آن كه در گذشته بیشتر به توصیف حوادث پرداخته می شد. آن گاه نویسنده افزوده است: كتابهایی كه شامل تحلیل تاریخی حوادث كربلا می باشد، نسبت به كتابهایی كه متن حوادث را نگه داری كرده، بسیار كم است. در عین حال اهمیت كتابهایی كه متن حوادث را نگه داشته اند در نزد ما محفوظ است. مطالب كتاب در چهار بخش تنظیم شده است: شخصیت و فضایل حسین علیه السلام، بنی هاشم و بنی امیه، علل قیام حسین علیه السلام، نتایج و فواید قیام حضرت ابی عبدالله الحسین علیه السلام. در بخش اول پاره ای از احادیث پیامبر درباره امام حسین آورده و سپس به برخی از ویژگی های او (مكارم اخلاق، علم، عدالتخواهی، شجاعت و..) اشاره شده است. بخش دوم درباره كارنامه بنی امیه است و در آن از رذایل معاویه و یزید سخن رفته است. بخش سوم به علل قیام امام حسین اختصاص داده شده و استقبال از شهادت، امر به معروف و... در شمار علل قیام شمرده شده است.
نویسنده در این بخش كوشیده است ثابت كند كه تشكیل حكومت اسلامی، با همه اهمیت آن، در آن دوره ممكن نبود و امام برای آن قیام نكرد و سرانجام در بخش چهارم كتاب از نتایج و فواید قیام امام حسین سخن رفته است؛ از جمله: نجات اسلام، بیداری شعور دینی، محبوبیت اهل بیت و عزّت بازماندگان، محكومیت بنی امیه در افكار عمومی.
21 ـ پس از پنجاه سال پژوهشی تازه پیرامون قیام حسین علیه السلام
شهیدی، سیدجعفر، تهران، دفتر نشرفرهنگ اسلامی، چاپ بیست وسوم، 1378، 216 ص.
این اثر با شیوه ای تحلیلی نگارش یافته است و هدف از آن، كاوش در علل و عوامل پیدایش حادثه عاشورا در لابه لای گزارش های تاریخی است. اهم عناوین آن عبارت اند از: بررسی اوضاع سیاسی و اقتصادی و بافت قومی نژاد عرب و تضادهای دو تیره بزرگ عدنانی و قحطانی و شعبات آن از قبل از اسلام تا سال 61 ق و ادامه تنش های قومی پس از سال 61، اثرات ظهور اسلام در جزیرة العرب و خا رج آن، رواج شبهات كلامی، بر اثر نفوذ فرهنگ های فلسفی و كلامی بلاد مفتوحه، رقابت مراكز قدرت در پنج شهر مهم آن روز مكه، مدینه، بصره، كوفه و دمشق، آثار فرهنگی بجامانده از تضادهای لحمیان و غسانیان در عراق و شام، تحلیل قیام حسینی از آغاز بیعت خواستن یزید در مدینه و تا پایان و شهادت آن حضرت و اسارت خاندان عترت علیه السلام، رسوایی ستمگران و انتقام الهی از آنان، روند تحول سیاسی و اثرات درازمدت قیام عاشورا در جهان اسلام، از جمله در دوره بنی امیه و بنی عباس و گستره تاریخ.
22 ـ تكرارپذیری حادثه كربلا
رستم نژاد، مهدی، قم، یاقوت، چاپ اول، 1380، 136 ص.
در این كتاب نخست با استناد به آیاتی از قرآن كریم درباره آزمایش الهی و انواع آن سخن به میان آمده، سپس طی سه فصل، «ولایت ستیزی» «دین ستیزی» و «تقدس زدایی» به بیان توطئه های منافقان در صدر اسلام علیه امام علی علیه السلام و تقدس زدایی از اصل «ولایت» می پردازد و سیر انحراف جامعه را از اسلام اصیل تا رویارویی با امام علیه السلام مورد كنكاش قرار می دهد. آن گاه با مقایسه زمان حال با عصر امام حسین علیه السلام، موضوع «تكرارپذیری حادثه كربلا» را در عصر حاضر بررسی می كند و در پایان نتیجه می گیرد كه با بررسی تاریخ صدر اسلام، خصوصا حوادث پس از ارتحال پیامبر عظیم الشأن صلی الله علیه و آله وسلم تا رویداد عاشور نشان می دهد، چگونه اِعمال سیاست های چهارگانه (ولی ستیزی، ولایت ستیزی، دین ستیزی و تقدس زدایی) جامعه آن روز را به سراشیبی سقوط و انحطاط كشاند، به گونه ای كه تنها پس از گذشت نیم قرن از ارتحال پیامبراكرم صلی الله علیه و آله وسلم، از اسلام جز پوسته ای نازك باقی نمانده بود. در واقع، مطالعه در تاریخ همه ملل و نحل، نشانگر همین واقعیت است. استمرار ستیز با ارزش های اخلاقی و معنوی در یك جامعه، به سرعت ریشه های فضیلت و معنویت را می خشكاند و جامعه در دامن بحران معنویت و فروپاشی ارزش ها می لغزد. متأسفانه امت اسلام نیز، پس از رحلت پیامبر بزرگوار صلی الله علیه و آله وسلم به این سرنوشت دچار شد.
23 ـ تأملی در نهضت عاشورا
جعفریان، رسول، قم، انصاریان، چاپ اول، 1381، 384 ص.
این اثر ارزشمند كه به روش تحلیلی و تاریخی نگارش یافته است تلاشی است در شناساندن نهضت عاشورا و آثار ارزشمند آن و از ده بخش تشكیل شده است كه عناوین آن بدین قرار است:
درباره منابع تاریخ عاشورا، زمینه های قیام كربلا، گزارش نامه واقعه كربلا، گزارشی دیگر از رویدادهای كربلا، اربعین امام حسین علیه السلام، حكمت شهادت امام حسین علیه السلام، آثار نهضت امام حسین علیه السلام، مروری بر كتاب كامل الزیارات ابن قولویه، ابعاد شعاری و شكلی نهضت امام حسین علیه السلامبستر تاریخی عزاداری اهل سنت برای امام حسین علیه السلام تحریفات عاشورا، بررسی و نقد كتاب روضة الشهداء ملاحسین كاشفی.
24 ـ تحریف شناسی عاشورا در پرتو امام شناسی
الهامی، داود، قم مكتب اسلام، چاپ اول، 1378، 192 ص.
مباحث كتاب با تعریفی از مقوله «تحریف» آغاز می شود؛ سپس مؤلف بر اساس روش های تاریخی جامعه شناسی و فقهی، تحلیلی از حادثه عاشورا به دست می دهد كه طی آن، به تحریفات وارد بر این واقعه اشاره می گردد. مباحث كتاب عبارت اند از: تحریف شناسی عاشورا، شیوه تاریخی، روش جامعه شناسی، بینش مسیحانه، شیوه صوفیه و اهل عرفان، روش فقهی، كارامدترین شیوه برای شناخت نهضت عاشورا، امام از شهادت خودآگاه بود، شهادت اصلی برتر از جهاد، عاشورا و جلوه های معنوی، بعد عرفانی و حماسی عاشورا، انواع گریه، نام امام حسین علیه السلام با گریه همراه است و چرا امام حسین علیه السلام فراموش نمی شود؟
25 ـ چشم اندازی به تحریفات عاشورا: لؤلؤ و مرجان
نوری، حسین بن محمدتقی؛ با تحقیقِ مصطفی درایتی، قم، انتشارات احمد مطهری، چاپ اول، 1379، 363 ص.
هدف این كتاب، پژوهش در زمینه راهیابی مطالب خلاف واقع و دروغ در تبلیغات مذهبی شیعیان، بویژه در واقعه عاشورا است. مؤلف ضمن بیان ثواب و فایده گریاندن مؤمنان برای مصائب امامان معصوم، شرایط خطابه مذهبی را بر می شمارد و مضرات دروغگویی در این موردو عواقب دنیایی و آخرتی آن را بیان می كند. نویسنده، تلفیقی از دو روش توصیفی و تحلیلی را در نگارش خود به كار گرفته است.
محقق در این اثر، ضمن شرح بعضی از سخنان مؤلف و با استناد به منابع شیعی، آرای وی را تبیین و اثبات می كند. اخلاص، صدق، دروغ و اقسام آن، دروغ ها و تحریفات عاشورا از فصلهای مهم این كتاب است.
26 ـ چكیده مقالات دومین كنگره بین المللی امام خمینی و فرهنگ عاشورا
تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی رحمه الله، چاپ اول، 1375، 324 ص.
دومین كنگره امام خمینی رحمه الله و فرهنگ عاشورا در آستانه هفتمین سالگرد رحلت حضرت امام خمینی رحمه الله مصادف با 12 و 13 خردادماه 1375 همزمان با ماه محرم 1417 ه . با هدف تبیین ابعاد گوناگون فرهنگ عاشورا و تعالیم عاشورایی حضرت امام خمینی رحمه الله و رسالت و مسؤولیت جامعه امروز و نسل معاصر در برابر این فرهنگ، برگزار گردید. كتاب حاضر دربردارنده مجموعه چكیده های مقالات برگزیده دریافتی از سوی كمیته علمی است كه در سه بخش به ترتیب الفبایی نام نویسندگان مقالات، سامان یافته اند. بخش اول: فرهنگ عاشورا و اندیشه امام خمینی رحمه الله، بخش دوم: جهاد و سیاست در فرهنگ عاشورا و اندیشه امام خمینی رحمه الله، بخش سوم: شهید و شهادت در فرهنگ عاشورا و انقلاب اسلامی.
27 ـ جامعه شناسی قیام امام حسین علیه السلام و مردم كوفه
باقی، عمادالدین، تهران، نشر نی، چاپ اول، 1379، 96 ص.
كتاب حاضر، مجموعه سه مقاله در باب قیام امام حسین علیه السلام است كه مقاله اول به تبیین جامعه شناسی قیام آن حضرت اختصاص دارد. در مقاله دوم، نویسنده كوشیده است، پیامدها و كاركردهای این قیام را بررسی و ارزیابی كند، مقاله سوم نیز در تكریم و بزرگداشت اربعین حسینی نوشته شده است. این مقالات به ترتیب در سال های 1374، 1375 و 1376 به رشته تحریر درآمده و بخش هایی از آن، پیش از این در روزنامه نشاط به چاپ رسیده است.
28 ـ جام عبرت: بررسی عملكرد عوام و خواص در حادثه عاشورا با تكیه بر بیانات مقام معظم رهبری(مدظله العالی)
اسحاقی، سیدحسین، قم، بوستان كتاب قم، چاپ اول، 1380، 240 ص.
مقام معظم رهبری در تحلیلی جامعه شناختی از حادثه عاشورا، به نقش دو گروه خواص و عوام در این رویداد جان گداز اشاره كرده اند. خواص، گروه پیش رو، اندیشه گرا و تحلیل گراست و عوام، گروه پیرو، احساس گرا و تقلیدگر كه از رویدادها اثر می پذیرد. در این میان، می بینیم كه دنیاگرایی، پیروی از شهوت ها و دوری از یاد خدا سبب می شود خواص هوادار حق به گروه باطل بپیوندند و با توجیه دینی كردار خویش، عوام زودباور را به جنگ با فرزند پیامبر اسلام بكشانند. بررسی نقش و رفتار خواص و عوام در حادثه كربلا، روشن گر بسیاری از حوادث واقعه و جام عبرتی برای همگان خواهدبود. این اثر در چهار بخش تنظیم شده است. بخش اول و دوم كتاب مربوط به طرح و بررسی عملكرد و وظایف خواص و عوام در صحنه عاشوراست كه طی آن از ریشه های انحراف و خشكاندن كژروی ها سخن به میان آمده است. بخش سوم، شامل توضیح آموزه ها و عبرت های عاشورا بوده و در بخش پایانی از رسالت آگاهان و خواص و اتخاذ الگوی صحیح در تبلیغ، نكاتی مطرح گردیده است.
29 ـ حسین علیه السلام، عقل سرخ
رحیم پور ازغدی، حسن، تهران، سروش، چاپ اول، 1381، 128 ص
«حسین علیه السلام عقل سرخ» متن سه گفت وگو با حسن رحیم پور (ازغدی) است كه در ماه محرم سال 1380، درباره فلسفه قیام حسین بن علی علیه السلام، و نیز مصایب عاشورای حسینی صورت گرفته است. در بخشی از كتاب آمده است: جنبش كربلا، یك عملیات استشهادی و عاشقانه بود اما صرفا محد ود به عشق نبود، باطنا یك سلوك عارفانه الی الله بود اما امام علیه السلام به همه آثار اجتماعی و تاریخی آن، همه آثار تربیتی، سیاسی و فرهنگی آن كاملاً توجه داشتند و این سلوك عاشقانه، در عین حال یك رفتار عاقلانه بود و اصولاً عشق و عقل در منطق عاشورا، هووی یكدیگر و پشت به یكدیگر نیستند. عشق عاشورایی، عاقلانه است و عقل عاشورایی، عارفانه است: یك پدیده است با دو بعد، یكی بعد سلوكی و رو به خدایی، و دیگری، بعد اجتماعی و رو به خلقی، و هر دو سهم و هر دو به یكدیگر مربوط. محاسبه و عقلانیت در عاشورا، ترك نشد بلكه رو به اهداف الهی هدف گیری شد.
30 ـ حسین بن علی را بهتر بشناسیم
یزدی، محمد، قم، مؤلف، 1360، 224 ص.
نویسنده در ابتدای كتاب تذكرات مفیدی برای اهل منبر مطرح نموده است آنگاه به اوضاع سیاسی اجتماعی عصر معاویه و شگردهای تبلیغاتی آن می پردازد و علل قیام امام حسین علیه السلام را از دیدگاه های مختلف مورد بررسی قرار می دهد و نقش بسیار مهم اسرای كربلا در تغییر وضعیت علیه حكومت یزید را یادآور می شوند. عناوین مطالب مطرح شده عبارت اند از:
هدف روضه خوانی، یزید و معاویه، پاسداران عدالت، چرا حسین قیام كرد؟، حسین و امت گنه كار جدش، دلیل اصلی قیام حسین، كوفه در فكر آزادی، بزرگترین قیام علیه استبداد، قیافه كربلا، دختر علی مجلس شاهانه را تسخیر می كند، سیاست عوض می شود و....
31 ـ حسین علیه السلام شهید آگاه و رهبر نجات بخش اسلام
صافی گلپایگانی، لطف الله، [تهران]، بی نا، (مركز پخش: كتابخانه صدر)، 1391 ق، 498 ص.
كتاب حاضر كه به «شهید آگاه» نام گذاری شده است، نقدی است بر كتاب «شهید جاوید» تالیف نعمت الله صالحی نجف آبادی، به نظر نویسنده هدف از قیام امام حسین علیه السلام شهادت بود و نه تأسیس حكومت اسلامی از این رو كتاب شهید جاوید، كه هدف امام را تأسیس حكومت اسلامی دانسته و نه شهادت باطل است. نویسنده در آغاز كتاب مرقوم داشته است: آنچه از اخبار صحیح متواتر استفاده می شود این است كه امام علیه السلام متعبّد به قیام و شهادت بوده و شهادت آن حضرت محبوب و مطلوب خداوند بوده است و تعبّد به شهادت امری بی سابقه نیست. به عبارت دیگر امام مأمور بود علیه یزید قیام كند و ابطال حكومت او را اعلان نماید و امتناع خود را از این بیعت شوم، علنی و آشكار سازد. همچنین نویسنده در بحث مستقلّی با عنوان «امام علیه السلام آگاه بود» با سی و سه دلیل اثبات نموده است كه امام از شهادت خود در كربلا آگاه بوده و هدفش تأسیس حكومت اسلامی نبود و می دانست كه پیروزی نظامی به دست نمی آید. كتاب «شهید آگاه» مانند كتاب شهید جاوید، در پنج بخش تنظیم شده و در هر بخش به ردّ یك بخش از آن كتاب پرداخته شده است. مهم ترین انتقاد نویسنده به كتاب شهید جاوید این است كه تحلیل آن با علم امام منافات دارد و از این رو عنوان كتاب خود را شهید آگاه گذاشته است.
32 ـ حسین بن علی علیه السلام حماسه تاریخ
حجتی كرمانی، محمدجواد، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی، مركز چاپ و نشر، چاپ اول، 1377، 260 ص.
مطالب كتاب حاضر در سه بخش تنظیم یافته است: در بخش اول، از تكوین شخصیت، ارگانیزم روحی، افكار، ایده ها، زندگی خصوصی و موقعیت اجتماعی امام حسین علیه السلام سخن به میان آمده است. در بخش دوم، عوامل اساسی انحرافات جامعه اسلامی طی چند دوره از مرگ پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم تا زمامداری علی علیه السلام و از شهادت علی علیه السلام تا مرگ معاویه بررسی شده است. بخش سوم، به تبیین استراتژی انقلاب امام حسین علیه السلام و تاثیرات و پیامدهای آن اختصاص دارد.
33 ـ الحجة السعادة فی حجة الشهادة
اعتماد السلطنة، محمدحسن بن علی، به كوشش مصطفی فریدپور، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ اول، 1379، 186 ص.
این كتاب در پاسخ به این پرسش كه هنگام شهادت امام حسین علیه السلام ـ به سال 61 هجری قمری ـ در دنیا و ممالك جهان چه می گذشت، نوشته شده است. نویسنده كتاب، كه با زبانهای گوناگون آشنا بوده و درباره تاریخ جهان منابع و مآخذ بسیاری را در اختیار داشته است، سعی كرده تا اثری ابتكاری و پربار در مورد عاشورا تهیه كند. وی پس از مقدمه، واقعه عاشورا را به اختصار و با دقتی در خور، گزارش می كند. سپس در سه فصل از حوادث و وقایع هم زمان با عاشورا سخن می گوید. فصل نخست كتاب به بیان حوادث ممالك آسیا و كشورهای مسلمان نشین اختصاص دارد كه شامل جزیرة العرب، عراقین، ایران، گرجستان، ارمنستان، تركستان شرقی و غربی، خوارزم، افغانستان، هندوستان، سند و ژاپن است. در فصل دوم به رخدادهای آفریقا می پردازد كه شامل مصر نیز می گردد. در فصل سوم به وقایع مربوط به ممالك اروپایی پرداخته و از انگلیس، فرانسه، آلمان، روس، جزایر اسكاندیناوی، مجارستان و خرواتستان (كرواسی)، بلغارستان، رومانیا، پرتغال، رم، اسپانیا و ایتالیا یاد كرده است.
34 ـ حماسه عاشورا در كلام شهدا
تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی رحمه الله، چاپ اول، 1375، 274 ص.
تردید نیست كه نهضت اسلامی ما نشأت گرفته از نهضت حسینی و قیام عاشورا است و فرهنگ كربلا در تمام زوایای جامعه ما ریشه دوانیده است، هدف از تهیه این مجموعه ارائه دیدگاه های شهیدان برجسته انقلاب از حادثه كربلاست؛ كه نه تنها با زبان و قلم بلكه در عمل هم دنباله رو قیام كربلا بوده اند. این مجموعه در چهار بخش تاریخ حماسه كربلا، عاشورا، قیام جاوید، كل یوم عاشورا و كل ارض كربلا و تماشای آئینگی در وصیت نامه شهدا تنظیم یافته است. لازم به تذكر است كه سه بخش اول عمدتا برگرفته از آثار شهید دكتر بهشتی و شهید آوینی می باشد.
35 ـ حماسه حسینی، جلد 3 ـ 1
مطهری، مرتضی، تهران، صدرا، چاپ سی و دوم، 1378، 365+294+420 ص.
این اثر از مجموعه سخنرانی ها و یادداشت های آیت الله مرتضی مطهری پیرامون نهضت حسینی علیه السلام است كه در سه جلد تدوین یافته است. محتوای آن كلامی ـ تاریخی است و با شیوه تحلیلی ارائه شده است. این كتاب در موضوع خود بی نظیر و راه گشاست. شاخصه مهمی كه در هر سه جلد دیده می شود مبارزه با تحریفات و ستیز با غلط اندازی هایی است كه درباره حماسه عاشورا بافته شده است. این اثر ارزشمند از همان روزهای نخست انتشارش مورد استقبال عالمان آگاه و جوانان بیدار واقع شده و ده ها بار تجدید چاپ و به برخی از زبان های زنده دنیا ترجمه و انتشار یافته است.
جلد اول این مجموعه متشكل از سه بخش است. در بخش اول چهار سخنرانی درباره «تحریفات در واقعه تاریخی كربلا» ایراد شده است. بخش دوم، متشكل از سه سخنرانی تحت عنوان «حماسه حسینی» است. از آن جا كه این عنوان، دربرگیرنده مطالب سایر بخشها نیز می شود، این مجموعه به همین اسم نامیده شد. بخش سوم نیز شامل هفت سخنرانی درباره «عنصر تبلیغ در نهضت حسینی» است. جلد دوم مشتمل بر چهار بخش است: در بخش اول هفت سخنرانی استاد شهید مرتضی مطهری به عنوان «عنصر امر به معروف و نهی از منكر در نهضت حسینی» گردآمده است. عناوین برخی از موضوعاتی كه در این سخنرانی ها مطرح شده بدین قرار است: عوامل مؤثر در نهضت حسینی، شرایط، مراحل و اقسام امر به معروف و نهی از منكر و تأثیر امر به معروف امام حسین علیه السلامپس از حادثه كربلا، بخش های دیگر كتاب عبارت اند از:شعارهای عاشورا، تحلیل واقعه عاشورا و ماهیت قیام حسینی.
جلد سوم از مجموعه «حماسه حسینی» شامل نوشته ها و یادداشت هایی از استاد شهید آیة اللّه مرتضی مطهری است كه در ده بخش تنظیم شده است در بخش های مختلف كتاب، خوانندگان می توانند با مباحث همچون: ریشه های تاریخی حادثه كربلا، ماهیت قیام حسینی، عنصر امر به معروف در نهضت حسینی و تحریفات واقعه عاشورا آشنا شوند. در بخش های دیگری از آن نقدهای گوناگونی بر كتابهای «حسین وارث آدم»، «شهید جاوید» و مقایسه بین امام حسین علیه السلام و عیسی مسیح علیه السلام صورت گرفته است.
36 ـ حماسه و عرفان
جوادی آملی، عبدالله، قم، اسراء، چاپ دوم، 1378. 422 ص.
محور موضوعات اثر حاضر، تبیین جایگاه عرفان و حماسه و جهاد در راه خدا و نیز هماهنگی و ارتباط اساسی این دو نسبت به یكدیگر است. به نظر مؤلف، جهاد حقیقی بدون عرفان، ناب نخواهد بود و عرفان خالص هم بدون ایثار مال و جاه و نثار جان حاصل نخواهد شد. عناوین ذیل، مباحث اصلی كتاب را تشكیل می دهند: هماهنگی آیین اسلام با فطرت و نكاتی پیرامون آیه میثاق، (آیه 172 سوره اعراف)، معنا و فضیلت حماسه و عرفان، ویژگیهای عارفان، علی علیه السلام امیر عارفان و سرآمد حماسه سازان، حسین علیه السلام سید مظلومان و پیشاهنگ شهیدان، مراتب عرفان در كلمات امام حسین علیه السلام، خصایص كربلا، مظاهر عرفان در حادثه عاشورا، جلوه های حماسی عاشورا، حماسه امام حسین علیه السلام، حماسه های اصحاب، ریشه های تاریخی نهضت كربلا، رمز جاودانگی حماسه حسینی، فلسفه زیارت و عزاداری، شهادت آگاهانه، حماسه امام سجاد علیه السلام سید ساجدان و زینت عابدان.
37 ـ خورشید شهادت: نقش خواص در تحولات جامعه اسلامی مجموعه مقالات چهارمین سمینار بررسی ابعاد زندگی امام حسین علیه السلام
تهران، دانشگاه امام حسین علیه السلام، مؤسسه چاپ و انتشارات، چاپ اول، 1378، 580 ص.
این كتاب مشتمل است بر مجموعه مقالات چهارمین سمینار بررسی ابعاد زندگی امام حسین علیه السلام كه از سوی پژوهشكده علوم انسانی دانشگاه امام حسین علیه السلامدر سال 1376 برگزار گردید. از میان 70 مقاله ارسالی به سمینار، 29 مقاله انتخاب و در قالب كتاب به چاپ رسیده است. در ابتدای كتاب مقدمه ای از «هاشم ندایی» و متن سخنرانی علامه محمدتقی جعفری با عنوان «قیام عاشورا در نگاه خواص» به چاپ رسیده است. عناوین برخی مقالات كتاب به این قرار است: تعریف و نقش اجتماعی خواص از دیدگاه جامعه شناسی (مسعود اخوان كاظمی)، بررسی مصادیق عملكرد منفی خواص و تاثیر آن بر ركود و انحراف مسلمین (احمد حسین انزابی)، مطالعه تطبیقی مكتب نخبه گرایی و بحث خواص (حجت اللّه ایزدی)، تعریف خواص، ویژگی ها و طیف بندی آنها (ابوالقاسم بخشیان)، عوامل انحراف خواص و راه های پیش گیری آن از دیدگاه مقام رهبری (محمدعلی برزنونی)، تعریف و نقش خواص از دیدگاه جامعه شناسی (بهرام بیات).
38 ـ درس ها و عبرتهای عاشورا
ایمانی یامچی، حسین، قم، عصر ظهور، چاپ اول، 1377، 288 ص.
احیای فریضه امر به معروف، احیای فرهنگ نماز، نفی نژادپرستی، تبیین مفهوم و جایگاه امامت در اسلام، وفاداری، عشق به شهادت، صبر و استقامت، مبارزه با تروریسم، ادب اسلامی و آزادی از جمله نكاتی است كه در ارتباط با نهضت عاشورا بدان اشاره شده است. افزون بر آن، مولف سعی كرده است مقایسه ای میان دنیای امروز و زمان قیام امام حسین علیه السلامصورت دهد.
39 ـ درسی كه حسین علیه السلام به انسانها آموخت (یك بررسی تحقیقی و جامع درباره اصیل ترین انقلاب های خونین جهان).
هاشمی نژاد، سیدعبدالكریم، تهران، فراهانی، چاپ پنجم، 1347، 464 ص.
این اثر، درباره نهضت مقدس حسین علیه السلام است كه علل و زمینه های پیدایش نهضت كربلا را مورد تحلیل قرار می دهد. نویسنده به روش توصیفی و تا ریخی و با استفاده از كتب معتبر تاریخی به بررسی موجبات اصلی نهضت حسینی می پردازد. مباحث كتاب در سه بخش تنظیم شده، در بخش اول، عواملی كه ضرورت نهضت حسین علیه السلام را ایجاب می نمود ـ از هنگام انعقاد نطفه آن ـ قدم به قدم مورد تعقیب قرار گرفته و به خوبی نشان داده شد كه چگونه در آن عصر سرنوشت اسلام و قرآن، عدالت و آزادی، انسانیت و فضیلت، به آن قیام آسمانی بطور مستقیم بستگی داشت.
در بخش دوم: روش و سیاست خاصی كه فرزند پیغمبر صلی الله علیه و آله وسلم در آن شرایط خفقان آور و دردناك در پیش گرفت تا توانست با رهبری صحیح و همه جانبه خود جنبش خونین و انسانی خویش را به ثمر برساند و آنرا از دستبرد تحریف حكومتهای فاسد و دیكتاتور محافظت نماید به طور كامل مورد توجه قرار داده شده است. در سومین بخش، نقش حیاتی و بزرگ كاروان اسیران در به ثمر رساندن نهضت و كوششهایی كه آن دودمان فضیلت به صورت های گوناگون برای رسیدن به این آرمان مقدس انجام داده اند دقیقا بررسی گردیده و در ادامه طرح های مفیدی به منظور بهره برداری صحیح از نهضت در شرایط حاضر ارائه داده است، نهضت حسین علیه السلام از نظر رهبران مذهبی، علمی و سیاسی جهان مبحث پایانی كتاب را تشكیل می دهد. كه اسامی این اندیشمندان عبارت اند از: مسیوماربین آلمانی، مهاتما گاندی، محمدعلی جناح، لیاقت علیخان، پورشو تامداس توندون، گیبون مورخ مشهور، چارلز ویكنس، توماس كارلایل، پروفسور ادوارد براون، فردریك جمس، ل.م.بوید و ژوزف فرانسوی.
40 ـ دیدگاهها (مجموعه مصاحبه ها) به مناسبت [اولین] كنگره بین المللی امام خمینی رحمه الله و فرهنگ عاشورا «دفتر اول و دوم»
تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی؛ چاپ اول، 1374 ـ 1375، 278 + 296 ص.
حادثه عاشورا، یكی از ژرف ترین و نیرومندترین عناصر در فرهنگ دینی ماست كه به گونه ای گسست ناپذیر با عاطفه و احساس فرد فرد ما پیوند خورده است و چون خون در رگ حیات فرهنگی ما جاری است. با وجود این پیوند عاطفی عمیق و ناگسستنی با عاشورا، كمتر به این رویداد از منظر عقلانی روشمند نگریسته شده است و شناختهای ما از این حماسه خونین، گاه از حد شعارها و مطالب رایج و متعارف فراتر نرفته است. در این اثر با طرح پرسشهایی، كوشش شده است كه از دیدگاهی تحلیلی به نهضت عاشورا نگریسته شده و ابعاد گوناگون آن مورد بررسی قرار گیرد «زمینه ها و بستر وقوع نهضت عاشورا»، «فلسفه و اهداف نهضت عاشور»، «مراحل و سیر وقوع حوادث نهضت عاشورا» و «درسها و دستاوردهای عاشورا» ابعاد و زمینه های اصلی مورد توجه این رویكرد تحلیلی به نهضت عاشورا می باشد. اسامی شركت كنندگان در مصاحبه عبارت اند از: حسین رزمجو، زهرا رهنورد، غلام حسین زرگرنژاد، جعفر سبحانی، سیدجعفر شهیدی، نعمت الله صالحی نجف آبادی، سیدمرتضی عسكری، محمدهادی معرفت، سیدعطاءالله مهاجرانی، محمد واعظ زاده خراسانی، هاشم زاده هریسی، علی نظری منفرد، بیات، رضا استادی، اعوانی، ابرا هیم امینی، حائری، قائدان، قادری، محمودی، معادیخواه، ناصر مكارم شیرازی، ابراهیمی دینانی، عبدالكریم سروش، ابوالقاسم گرجی، محمدتقی جعفری، توسلی، سعید حجاریان و علوی تبار.
41 ـ درس ها و عبرت ها از قرآن و كربلا
محمدی نیا، اسدالله، جلد اول، قم، سبط اكبر علیه السلام، چاپ اول، 1380، 416 ص.
كتاب حاضر شامل مجموعه درس ها و سخنرانی های نگارنده است كه به منا سبت های گوناگون برگزار شده است. در این كتاب، وی، ضمن بیان حوادث و وقایع نهضت كربلا آن را با قیام و انقلاب اسلامی مقایسه كرده است. علاوه بر آن، نگارنده به برخی اشكالات و شبهاتی كه در نهضت امام حسین علیه السلام، همچنین انقلاب اسلامی وارد شده، پاسخ گفته است. یكی از بخش های كتاب كه با عنوان «درس ها و عبرت ها» آمده، حاوی مطالبی درباره: ولایت فقیه، ویژگی های كارگزاران، جنگ قدرت و اختلاف، تبعیض و بی عدالتی، دنیاطلبی و تجملات و آثار گناه در جامعه اسلامی است. در بخش های دیگر كتاب این موضوعات مطرح شده است: مقام و منزلت امام حسین علیه السلام، پاداش شهادت امام حسین علیه السلام، فواید تربت امام حسین علیه السلام، درس ها و عبرت ها از قرآن و كربلا، هدف بعثت انبیاء، خطر نفوذی ها در اسلام، و سلاح های مستكبران بر علیه اسلام.
42 ـ در سایه سرو آزادی
بازرگان، عبدالعلی، تهران، شركت سهامی انتشار، چاپ اول، 1378، 301 ص.
این كتاب شامل مقالات و سلسله سخنرانی هایی درباره امام حسین علیه السلام و نهضت عاشوراست كه در سال های 1365 تا 1377 در انجمن اسلامی مهندسان و مراسم عزاداری در دفتر مركزی نهضت آزادی و... به بررسی قیام امام حسین علیه السلام و پیام های عاشورا می پردازد. عناوین مقالات و سخنرانی ها عبارت اند از: حسین علیه السلام آمر و عامل به عدالت، حسین علیه السلام وارث و پوینده راه انبیاء (عرضه قیام حسینی به قرآن)، زمینه های مردم شناسی در نهضت كربلا، شاكله حسین علیه السلام، شعارها و شعورهای عاشورا، كلام حسین علیه السلام، مسخ تاریخی میراثهای مذهبی، من و او در چشم و دل حسین علیه السلام و قیام حسینی در قالب سوره عنكبوت.
43 ـ رسالت خواص و عبرت های عاشورا: نگاهی به بیانات مقام معظم رهبری(مدظلّه) به ضمیمه متن سه سخنرانی معظّم له
خاتمی، سیداحمد، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ پنجم، 1377، 344 ص.
نوشتار حاضر به انگیزه تبیین، توضیح و تحلیل بدیع و ارزشمند مقام معظم رهبری آیة الله العظمی خامنه ای (مدظلّه العاللی) درباره حادثه عاشورا تدوین شده است. ایشان در رهنمودها یی كه در تاریخ 20/3/1375 در جمع فرماندهان لشكر 27 حضرت رسول صلی الله علیه و آله وسلم بیان كردند، كوتاهی خواصّ و دیر به میدان آمدن آن ها را از عوامل اصلی حادثه عاشورا برشمردند، و این در حقیقت هشداری است برای همه عاشوراییان و خواصّ جامعه، نویسنده محترم در این كتاب همین سخنان مقام معظم رهبری را دستمایه خویش قرار داده و با استفاده از قرآن و نهج البلاغه و نقل های تاریخی به شرح و تفصیل آن پرداخته است. كتاب از هشت فصل تشكیل شده است كه برخی عناوین آن چنین است: عبرت آموزی در قرآن و روایات، ارتجاع، خطر بزرگ، عوامل زمینه ساز حادثه عاشورا «كنار گذاشتن وصایای نبی اكرم صلی الله علیه و آله وسلم، رنگ باختن معنویت، افول غیرت دینی، كوتاهی خواصّ از ادای وظیفه، عوامل چرخش از موضع حق»، در پایان كتاب متن سه سخنرانی مقام معظم رهبری در دیدار با نیروهای مقاومت، بسیج، در جمع فرماندهان لشكر 27 و نمازجمعه تهران آمده است.
44 ـ ردپای عقل در كربلا (مجموعه مقالات)
منصورنژاد، محمد، به اهتمام حجت الله محمدشاهی، تهران، راستی نو، چاپ اول، 1377، 88 ص.
این مجموعه دربرگیرنده چهار مقاله است: در مقاله اول با عنوان «عقل مانع تحریف و عامل تعمیم نهضت حسینی» نگارنده به برخی تحریفات درباره قیام كربلا اشاره كرد. سپس هریك را ارزیابی می كند. در مقاله «عوامل بنیادین احیاء» نقش سه عامل «اندیشه» «نخبگان» و «جامعه» در نهضت كربلا بررسی شده است. در مقاله «نخبه گرایی و حادثه كربلا» عمل و عكس العمل نیروهای حاضر در صحنه كربلا بر اساس موضع گیری های نخبگان و خواص آنها تحلیل می شود. و در مقاله آخر «شناخت خواص و عوام [درباره] حق از باطل با ملاك های برون دینی» ارزیابی می شود.
45 ـ رجعت خونین
ابراهیم پور، ابراهیم، قم، مركز پژوهش های اسلامی صدا و سیما، 1378، 66 ص
عاشورا مدرسه عشق و ایثار و جان فشانی است. تجسّم كمال عبودیت و عرفان، سلم محض و اطاعت از معبود است. كعبه آمال و مجمع اسوه های كمال است. صحنه ای از جان گذشتگی نور رویان و افشای ماهیتِ پلیدِ ناررویان است. این نوشتار، پژوهشی است درباره واقعه عظیم كربلا و نظری است كوتاه به زندگی سراسر ایمان و شجاعت سرور و سالار شهیدان حضرت ابا عبداللّه الحسین علیه السلام. در این مجموعه سیره عملی آن بزرگوار و دیدگاه حضرت امام خمینی رحمه الله، مقام معظم رهبری و اهل سنت درباره قیام عاشورا به بحث گذارده شده است. عناوین این پژوهش عبارت اند از: سیمای حضرت ابا عبداللّه الحسین علیه السلام در تاریخ، خصوصیات و ویژگی های فردی و اجتماعی، سیری كوتاه در نهضت سرخ حضرت ابا عبدالله الحسین علیه السلام، عملكرد عوام و خواص در حادثه كربلا، اخبار و آثار شهادت امام حسین علیه السلام، قیام امام حسین علیه السلام از دیدگاه امام خمینی و مقام معظم رهبری، امام حسین علیه السلام از نظر اهل سنت و سایر ادیان و شخصیت ها و نمونه ای از معجزات و عنایات حضرت امام حسین علیه السلام.
46 ـ ریزش ها و رویش ها در مسیر دفاع از حریم ولایت
پیر علیلو، حیدرعلی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ اوّل، 1378، 80 ص.
نویسنده در این كتاب از یك سو به شرح حال كسانی چون زهیر بن قین بجلی، حر بن یزید ریاحی و فرزدق اشاره می كند كه با جانبداری از ولایت، به حد كمال رسیده اند و از طرف دیگر احوال كسانی را بر می شمارد كه با دشمنی با ولایت از نیك بختی و سعادت به دور مانده اند. از جمله این افراد عبارت اند از: عبید الله بن عباس، عبیدالله بن حر جعفی و عمربن سعد.
47 ـ رهبر آزادگان
مظلومی، رجبعلی، تهران، كتابخانه بزرگ اسلامی، 1352، 116 ص.
عناوین مطرح شده عبارت اند از: فصل اول: حسین كیست؟ بهشت كجاست؟.... چه وقت آدمی داستان می گوید: چه وقت آدمی می خواهد شبیه واقعه های قبلی را از نو پدید آورد و بدیده ها بكشاند؟ حاصل این درس چه بود؟ واقعه حسینی چگونه پیش آمد؟ داستان حسینی در چند جمله، سخنی چند باختصار، حال باید گفت (آخرین سخن). فصل دوم: آنچه دیگران درباره نهضت امام و نتایج آن گفته اند: الف، دانشمندان غیر مسلمان. ب) داستان حسینی، داستانی جهانی و انسانی است. ج) نظر پیشوایان ملل. د) نظر پیشوایان مذهبی (غیر شیعه). ه) نظر دانشمندان اسلامی (غیر شیعه). خلاصه مباحث گذشته. سخنی دیگر: در پایان، ایرادها و پرسشها. نویسنده در نوشتن این كتاب از مآخذ معتبر یاری جسته است.
48 ـ زمینه های قیام امام حسین علیه السلام
عبدالمحمدی، حسین، تهیه و تنظیم مركزِ تحقیقات اسلامی تحقیقات عاشورا نمایندگی ولی فقه در سپاه، قم، منبع، چاپ اول، 1379، 344 ص.
تحقیق و بررسی در عوامل و زمینه های فرهنگی و اجتماعی است كه منجر به قیام عاشورا شد. انگیزه مؤلف، كشف حقایق پیرامون این قیام و حذف تحریف ها از دامان این نهضت الهی است. روش تحقیق، تاریخی است و در ان از هر دو شیوه توصیفی و تحلیلی بهره گیری شده است. منابع مورد استفاده نویسنده، كتابهای قدیمی دست اول می باشد. مطالب كتاب در نه فصل تنظیم گردیده و برخی از سرفصل های آن چنین است: باورها، سنت ها و هنجارهای عصر جاهلیت، نقش اسلام در زندگی فردی و اجتماعی، عوامل و پیامدهای كودتای سقیفه، خلفا و بدعتها، ارزش های اسلامی در خلافت یزید بن معاویه.
49 ـ سفر خون: نگاهی به حماسه عاشورا
محدثی، جواد، تهران، سروش، چاپ اول، 1379، 56 ص.
این كتاب، نگاهی است گذرا به حماسه عاشورا كه با نثری ادبی ـ توصیفی نگاشته شده است.
نویسنده در این اثر بخشهایی از واقعه عاشورا را به تصویر می كشد و در برخی از قسمتها به ارائه تحلیلهای اخلاقی در این زمینه می پردازد. برخی از عناوین كتاب چنین است: نگاهی نو به حماسه ای كهن در كربلا، مسلم بن عقیل، پیشاهنگ شهادت، در ركاب حسین علیه السلام، به سوی عراق، وفای یاران امام، در سایه پیام امامت.
50 ـ سیاسة الحسین
ربیعی، عبدالعظیم، تحقیق: هادی هلال، جلد اول و دوم، قم، المكتبة الحیدریة، چاپ اول، 1378، 180 + 176 ص.
كتاب حاضر در دو جلد، كاوشی است در تاریخ زندگانی و قیام امام حسین علیه السلام كه به صورتی تحلیلی نگارش یافته است و در برگیرنده حوادث قیام عاشورا، از هنگام خودداری امام حسین از بیعت با یزید تا وقایع پس از شهادت آن حضرت می باشد. نویسنده، كوشیده است تا با بهره گیری فراوان از آیات، روایات و متون تاریخی و نیز اشعار عربی، به شبهات و پرسش های برخی افراد همانند آنچه به ابن عربی نسبت داده می شود پاسخ گوید و به بررسی ابعاد و ماهیت و علل و اهداف نهضت امام حسین بپردازد. نویسنده با گزینش فرازهایی از تاریخ قیام آن حضرت، دیدگاه های خود را در این زمینه ارائه نموده است و به تجزیه و تحلیل این فرازها و برخی كلمات منتسب به امام حسین پرداخته است. بیشتر عناوین كتاب در قالب پرسش مطرح گردیده و سپس پیرامون آن پرسش و یا شبهه و یا موضوع، تحلیل و تحقیق صورت پذیرفته است و در این ضمن، نظرات مؤلف عرضه گردیده است.
51 ـ سیره امام حسین علیه السلام از طلوع اشكبار تا عروج خونین
غفاری، محسن، تهران، انتشارات پیام آزادی، چاپ اول، 1374، 296 ص.
این اثر در قالب «سیره امام حسین علیه السلام» نگارش یافته است. بدین جهت كه به دور از شعائر و مراثی و مداحی ها، به معنای واقعی دریابیم كه حسین سلام الله علیه در این دو مقطع خاص قبل از قیام و بویژه در حین قیام، از آغاز حركت به سوی كربلا تا به هنگام شهادت، از نظر ابعاد مختلف (انسانی و اخلاقی و اجتماعی و خانوادگی و نظامی و سیاسی...) چه درسی به آدمیان آموخت، تا یك راهنمای عملی، برای سالكان طریق حق تعالی و پیروان و عاملین راه ائمه معصومین علیهم السلام و عاشقان سیره امام حسین علیه السلام باشد.
كتاب از دو بخش تشكیل شده است: بخش اول: سیره امام حسین علیه السلامدر سیر زندگی عادی قبل از قیام عاشورا است كه شامل افعال و اعمال و بعضی مواعظ و حِكَم و پند و اندرزها و مناظرات و دستورات عملی آن حضرت می باشد. بخش دوم: سیره امام حسین علیه السلام پیش از قیام (طبق آثاری كه نشانگر مخالفت و خصومت آن حضرت با حكومت معاویه و یزید بوده، دلیل اختفاء شعله آتشین قیام امام حسین علیه السلام است) و از آغاز قیام و حركت به سوی كربلا تا به هنگام شهادت خونین آن حضرت بر علیه جنود شیطان و سلطه جویی طاغوت، حكومت یزیدیان را در بر می گیرد.
52 ـ سیره حسینی در آثار شهید مطهری
احمدی، حسین، قم، یاقوت، چاپ اول، 1381، 102 ص.
این كتاب مجموعه ای از اندیشه های ناب حسینی است كه با الهام از پیام نوروزی رهبر معظم انقلاب اسلامی در طلیعه سال 1381 هجری شمسی و با استفاده از آثار ارزشمند و مطالب عمیق استاد شهید مرتضی مطهری رحمه اللهپیرامون زندگی پربار سیدالشهدا تنظیم شده و می تواند الگوی ارزنده برای شیفتگان مكتب حسینی باشد. به همین جهت نویسنده در سالی كه نام مقدس سیدالشهدا زینت بخش آن است كتاب حاضر را به نام «سیره حسینی» نام گذاری نموده است. مباحث كتاب مشتمل است بر پنج فصل كه عناوین آن چنین است: شخصیت امام حسین، فلسفه قیام امام حسین علیه السلام، عاشورا و شعارهای آن، یاران باوفای سیدالشهدا و فلسفه عزاداری امام حسین علیه السلام.
53 ـ شیعه و عاشورا
مغنیه، محمدجواد، ترجمه: فیروز حریرچی، تهران، پدیده، 1344، 197 ص.
نویسنده واقعه عاشورا و علل پیدایش و نتیجه آن را بررسی نموده و در بیان مطالب به آیات و احادیث و اخباری كه صحت وقوع آنها از نظر نویسنده مسلم است استناد كرده است. وی از فلسفه نهضت حسینی و جانبازی و فداكاری حسین و یارانش و علل سقوط بنی امیه و تأثیری كه قربانگاه كربلا و خطبه های فصیح و آتشین زینب در رسوائی یزید و دژخیمان او داشته سخن گفته است.
54 ـ شخصیت شناسی عاشورا
علوی، سیدرسول، قم، مركز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما، چاپ اول 1380، 254 ص.
مقام معظم رهبری (مدظله العالی) در تحلیلی جامعه شناختی از حادثه عاشورا، به نقش دو گروه عمده خواص و عوام در آن حادثه جانسوز اشاره كردند كه خواصّ، گروه پیشرو، خط دهنده و اهل فكر و تحلیل بودند و عوام، گروه دنباله رو متأثر از رویدادهای جامعه، در تجربه عاشورا می بینیم كه دنیاگرایی، پیروی از شهوات و غفلت از یاد خدا در خواصّ طرفدار حق سبب شد آنان به طرفداری از باطل برخیزند و بر این عمل خود، توجیهی دینی هم بسازند تا عوامِ زود باور نیز به طیف باطل بگروند و به جنگ با حسین بن علی علیه السلام ترغیب شوند. بنابراین بررسی نقش و عملكرد خواص می تواند روشنگر بسیاری از حوادث واقعه باشد. نویسنده، در شرایط حساس كنونی، روزگار پر فتنه رهزنان ایمان كوشیده است تا چهره و عملكرد بعضی از خواص را كه منشاء بسیاری از انحراف و فتنه ها گردیده اند را مورد تجزیه و تحلیل قرار دهد. كه عبارت اند از: عبیدالله بن زیاد، عمر بن سعد ابی وقاص، شمر بن ذی الجوشن، شریح قاضی، حرملة بن كاهل اسدی، خولی بن یزید اصبحی، نسان بن انس نخعی، حصین بن نمیر تمیمی، شبث بن ربعی
55 ـ شناخت عوامل بنی امیه در واقعه عاشورا
یدائی، حیدرعلی، تهران، برهان، چاپ اول، 1379، 84 ص.
چه عواملی باعث شد كه این شگفت انگیزترین واقعه تاریخ به وقوع بپیوندد؟ در این زمینه كارهای زیادی شده است و علماء و محققین موضوع را از جنبه های مختلف مورد بررسی قرار داده اند و جا دارد كه همچنان این بررسی ها را ادامه دهند. این نوشته به یكی از جوانب واقعه عاشورا یعنی به معرفی هیئت حاكمه و مجریان شهادت حسین علیه السلام و یارانش می پردازد. پر واضح است كه عده زیادی در طراحی و به شهادت رساندن حضرت اباعبداللّه الحسین علیه السلام و اصحابش نقش داشته اند لكن نویسنده به معرفی كسانی می پردازد كه نقش كلیدی را در این امر داشته اند. هیئت حاكمه دوران واقعه عاشورا از «بنی امیه» هستند كه تقریبا تمامی پستهای كلیدی اداره حكومت را به عهده دارند. از میان آنها دو نفر نقش ممتاز بسیار برجسته ای را در وا قعه عاشورا ایفاء نموده اند. یزید بن معاویه و مروان بن حكم كه ابتدا به معرفی آنها می پردازد. سپس شش نفر از مؤثرترین و فعالترین كارگزاران بنی امیه در واقعه عاشورا یعنی عبیداللّه بن زیاد، عمر بن سعد، شمر بن ذی الجوشن، محمد بن اَشعث، شبث بن ربعی و حُصین بن نُمیر را معرفی می نماید. این اثر از دو فصل تشكیل شده است كه عناوین آن عبارت اند از: سران بنی امیه در واقعه عاشورا...، كارگزاران بنی امیه در واقعه عاشورا...».
56 ـ شهید جاوید حسین بن علی علیه السلام
صالحی نجف آبادی، نعمت الله، تهران، مؤسسه خدمات فرهنگی رسا، چاپ دوازدهم، 1360، 536 ص.
«شهید جاوید» مشتمل بر مطالبی است درباره علل و عوامل قیام امام حسین علیه السلام، ماهیت قیام، مراحل قیام، هدف قیام و نتایج و آثار آن، كه طی آن نگارنده قصد دارد طرحی جدید از فلسفه این قیام به دست دهد. و این سبب بحث و مناقشه شدیدی درباره این كتاب شده است. شهید جاوید از معدود كتابهای تحلیلی و استدلالی درباره قیام امام حسین علیه السلام است. نویسنده كتاب گفته است: در مسأله قیام امام حسین علیه السلام كه هم جنبه تعقّلی دارد و هم جنبه عاطفی، اگر كسی بخواهد به تحقیق و كنجكاوی و جنبه تعقّلی آن بپردازد باید فقط از نیروی فكر و تعقّل استمداد كند، نه از نیروی عاطفه، كتاب چون بر مبنای تحقیق و كنجكاوی تالیف شده طبعا بیشتر به جنبه فكری و تعقّلی مسأله پرداخته و بحث و استدلال را تعقیب كرده و جنبه عاطفی مسأله را دنبال نكرده است. مهمترین نظریه كتاب حاضر این است كه قیام امام حسین به هدف شهادت نبود، بلكه برای تشكیل حكومت اسلامی بود و از آن جا كه امام موفّق به تشكیل حكومت نشد، بلكه به شهادت رسید، به نظریه نویسنده انتقاد گردیده و منافی با علم امام، بویژه با علم آن حضرت به شهادت خود شمرده شده است...، كتاب «شهید جاوید» بحث انگیزترین كتاب دینی در تاریخ معاصر ایران و مناقشه انگیزترین كتاب درباره امام حسین است و در ردّ این اثر سیزده كتاب مستقل نوشته شده و افزون بر این در ضمن چند كتاب به ردّ این كتاب پرداخته شده است1 كه برخی از آنها عبارت اند از: رضا استادی «بررسی قسمتی از كتاب شهید جاوید» [قم]، بی نا چاپ پیروز، بی تا، 107 ص؛ علی پناه اشتهاردی «كتاب هفت ساله چرا صدا درآورد» قم، انتشارات علامه، چاپ اول، 1391 ق. 432 ص؛ محمدعلی انصاری «دفاع از حسین شهید: ردّ بر كتاب شهید جاوید» [قم]، بی نا، [1350]، 508 ص؛ محمدحسین اشعری و حسین كریمی و سیدحسن آل طه (یك بررسی مختصر در پیرامون قیام مقدس شهید جاوید حسین بن علی علیها السلام از نظر روایات) تهران، بی نا، چاپ دوّم، 1350، 123 ص؛ محمدتقی جعفری «سخنی كوتاه در علم امام علیه السلام» [تهران]، بی نا، 1351، 14 ص و...
1ـ كتاب شناسى تاریخى امام حسین علیه السلام، محمد اسفندیارى، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى، چاپ اوّل، 1380، ص 183.
57 ـ عبرتهای عاشورا: نگاهی دیگر به «خواص عاشورایی» بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی و فرماندهی كل قوا...
فروغی جهرمی، محمدقاسم، تهران، بنیاد حفظ آثار و ارزشهای دفاع مقدس، چاپ اوّل، 1377، 68 ص.
در این مجموعه ابتدا رمز پیروزی مسلمانان صدر اسلام و رسالت جامعه اسلامی بیان شده، سپس سخنانی از رهبر كبیر انقلاب امام خمینی رحمه الله ارائه شده است. در بخش پایانی با عنوان «عبرت های عاشورا» سخنان فرماندهی كل قوا آیت اللّه خامنه ای درج شده كه در آن ویژگی های عاشورا تشریح گردیده است.
58 ـ عاشورا و عبرتها: نگاهی به عاشورا از روزن زمان و مكان (جلد 1)
تدوین: مؤسسه فرهنگی قدر ولایت، تهران، قدر ولایت، چاپ اوّل، 1377، 64 ص.
در كتاب حاضر، ویژگی های واقعه عاشورا و نتایج و پیامدهای آن، از جنبه های مختلف تحلیل و ارزیابی شده است. مباحث كتاب بدین قرارند: عاشورا، تقابل اندیشه های ناب با دلهای چراگاه بیگانه، عاشورا، جلوه تقابل دو تفكر از دین، عاشورا تلاقی دو نگاه به رهبری، نگاه اسلام ناب و نگاه اسلام اموی، عاشورا نتیجه تعلل و كناره جویی و ترس خواص، عاشورا، مقابله سقوط كنندگان از قلّه رفیع جهاد با آنان كه بر بلندای قلّه استوار ایستادند، عاشورا، ثمره به بار نشستن شبهه هایی كه دیندارانِ دین ناشناس، در سرزمین ایمانی مردم كاشتند، عاشورا، صف آرایی مجذوبان چرب و شیرین دنیا در برابر آخرت طلبان، عاشورا، مصافِ مجاهدان امتیازطلب با مجاهدانِ فی سبیل اللّه، عاشورا، محصول جدایی دین از سیاست، عاشورا، تجلّی بازگشت قاعدین دیروز و بی هنران امروز به صحنه حكومت، عاشورا، آوردگاه بیعت شكنان با امامی كه به سوی خود خوانده بودند!!، و عاشورا، صحنه آزمون خواصّ و عوام. كتاب با متن سخنان امام حسین علیه السلامدر روز عاشورا خاتمه می پذیرد.
59 ـ عاشورا و عبرتها: نگاهی به عاشورا از روزن زمان و مكان (جلد 2)
تدوین: مؤسسه فرهنگی قدر ولایت، تهران، قدر ولایت، چاپ اول، 1378، 104 ص.
جلد دوم از كتاب «عاشورا و عبرتها» مجموعه ای از بیانات مقام معظم رهبری در باب واقعه عاشورا است كه با مقولاتی چون: عاشورا، صدای قداست زدایی و حریم شكنی، عاشورا؛ نتیجه سست شدن تبعیت و پیروی از رهبری برگزیده خدا، عاشورا؛ نمادِ توسعه سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بدون محوریت ولایت و عدالت، عاشورا؛ محصولِ ضعف در دشمن شناسی و غفلت از آنها، عاشورا؛ محصولِ نداشتن تحلیل صحیح و غفلت از مسایل جامعه اسلامی، عاشورا؛ محصولِ فضای مسموم و تبلیغات مذموم، عاشورا محصولِ گفتمان با بددلان و معاندان و دشمنان و فرصت خواستن از آنان برای انتخاب!!، عاشورا؛ محصولِ تعطیلی فریضه امر به معروف و نهی از منكر، عاشورا؛ محصولِ رواج فساد و گناه و بی بندوباری در جامعه و سستی ایمان، عاشورا؛ نتیجه ظهور و بارور شدن انگیزه های مختلف در صفِ مسلمانان به طبع رسیده است.
60 ـ عاشورا در سرزمین ها: ایران و شبه قاره هند (جلد 1)، خاورمیانه (جلد 2)، اروپا (جلد 3)
بی آزار شیرازی، سیدعبدالكریم، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ اوّل، 1377، 48 + 40 + 36 ص.
مجموعه سه جلدی «عاشورا در سرزمین ها» به معرفی و بررسی وضع اسلام و برگزاری مراسم عزاداری عاشورا در كشورهای ایران، پاكستان، هند، خاورمیانه (عربستان، بحرین و تركیه)، اروپا (آلمان، بلژیك، رومانی، انگلستان، دانمارك، پرتغال و یونان) اختصاص دارد. جوانان در این كتاب با فعالیت های مذهبی، به ویژه اهتمام مسلمانان این كشورها به مراسم عاشورا آشنا خواهند شد. مطالب كتاب با عكس هایی از مراكز فرهنگی، نقشه و اطلاعات مختصری از كشورهای مورد نظر همراه است.
61 ـ عبرت های عاشورا
خاتمی، سیداحمد، قم، مركز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ اوّل، 1379، 196 ص.
كتاب با تأثیرپذیری از مباحث جاری سیاسی نگاشته شده است. مؤلف بر این باور است كه حادثه عاشورا پنج عامل داشت كه از این پنج عامل سه عامل در این كتاب مورد بررسی قرار گرفته است: كنار گذاردن وصایای پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم، رنگ باختن معنویات پس از پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم و افول غیرت دینی. بر این اساس نویسنده به عبرت آموزی از حادثه كربلا توصیه می كند. در پایان كتاب، متن دو سخنرانی از مقام معظم رهبری ضمیمه شده است.
62 ـ عبرت های عاشورا
شمس الدین، مهدی، قم، مؤسسه توسعه فرهنگ قرآنی، چاپ اوّل، 1378، 64 ص.
بخش نخست كتاب به سخنان رهبر انقلاب آیة اللّه خامنه ای درباره مسئولیت خواص و سرنوشت عوام و علل تغییر مسیر تاریخ و مظلومیت ائمه معصومین علیهم السلام اختصاص دارد. در بخش دوم، مخاطبان، شرح اجمالی واقعه عاشورا و عبرت های ناشی از آن مانند: رفاه طلبی، ارزش گریزی، دین بیگانگی، سیاست زدایی و جهل گرایی.
63 ـ فلسفه انقلاب حسین علیه السلام
نوری، یحیی، ترجمه: وحید دامغانی و م، دشتیانه، تهران، فراهانی، 1346، 271 ص
عناوین مطرح شده عبارت اند از: مقدمه. 1 ـ چرا خاطره حسین را تجدید می نماییم: از نظر فلسفی، از نظر فقهی، 2 ـ مقام خاندان پیامبر و نهضت های آنان. فضائل اهل بیت، 3 ـ برخی از مناقب حسین، 4 ـ معاویه و یزید، سیاست فامیل بازی، معاویه و پیراهن عثمان، ابزار اساسی حكومت وی: الف ـ اسراف بیت المال. ب، پیروی از سیاست تفرقه بیانداز و حكومت كن. ج، استخدام حدیث سازان و عالم نمایان. د، نقشه معاویه علیه علی و سب آن حضرت، 5 ـ یزید مست و پیشوائی مسلمانان، 6 ـ حسین با یزید بیعت نمی كند. 7 ـ آیا جز مرگ چیز دیگری است، پس آفرین بر مرگ. 8 ـ حسین فرمود: صبر، صبر، ای بزرگواران كه مرگ پلی بیش نیست. روز عاشورا، 9 ـ دو قصیده. این كتاب به فارسی و عربی نوشته شده است.
64 ـ فتح خون، روایت محرم
آوینی، مرتضی، تهران، ساقی، چاپ اوّل، 1379، 132 ص.
«فتح خون» هشتمین كتاب از مجموعه آثار شهید سیدمرتضی آوینی است. كتاب درباره نهضت كربلا، وقایع روز عاشورا و شهادت حسین علیه السلام و یاران آن حضرت است. نویسنده وقایع عاشورا من حیث المجموع از ابتدا تا انتها (البته با گزینش برخی حوادث مهم) توصیف كرده است. هدف نویسنده ارایه گزارش تاریخی از واقعه عاشورا نیست بلكه در صدد شرح ادبی و عرفانی آن واقعه بزرگ است در عین حال در برخی موارد تحلیلهایی نیز از برخی حوادث ارائه كرده است.
شهید آوینی امام حسین علیه السلام را انسان كاملی می داند (همچنان كه چنین است) كه بی حضور و وجود او حج و اعمال دیگر معنای واقعی پیدا نمی كند. او حسین علیه السلامرا كعبه باطنی در مقابل كعبه ظاهری كه متشكل از سنگ و آجر است قرار می دهد و زیارت خانه خدا را بدون حضور امام علیه السلام ناقص می داند. همچنین امام حسین علیه السلام را مظهر عشق الهی دانسته كه مصلحت اندیشی های عقل را كنار گذاشته و به مسلخ دیدار یار رو آ ورده است گویی حسین علیه السلام در این سیاره زندانی است و بایست خود را از طریق شهادت آزاد سازد و عاشورا مسیری است كه حسین علیه السلام می تواند به آزادی دست یابد و دیگران را نیز به این آزادی دعوت می كند. زیباترین بخش كتاب را می توان «مناظره عقل و عشق» دانست كه نویسنده به خوبی از عهده آن برآمده است. از آنجا كه احساسات و عواطف مؤمنین و مؤمنات باید نسبت به این حادثه برای همیشه پویا بماند. این كتاب متن خوبی برای رسیدن به این هدف مهم است در عین حال از تحلیلهای قابل توجهی نیز بهره مند است. برخی دیگر از عناوین كتاب عبارت اند از: آغاز هجرت عظیم، كوفه، قافله عشق، در سفر تاریخ، كربلا و تماشاگر راز و....
65 ـ فرهنگ عاشورا ـ شباهت جویی به جنگ های صدر اسلام (عوامل معنوی و فرهنگی دفاع مقدس 3)
سنگری، محمدرضا، عبداللهی، مهدی، قم، مركزتحقیقات اسلامی سپاه، چاپ اوّل، 1380، 343 ص.
محور بحث در جلد سوم از مجموعه هفت جلدی «عوامل معنوی و فرهنگی دفاع مقدس» دو عامل معنوی و فرهنگی دفاع مقدس یعنی فرهنگ عاشورا و شباهت جویی به جنگ های صدر اسلام است. در بخش نخست كتاب، بررسی و تطبیق جلوه های فرهنگ عا شورا در دوران دفاع مقدس ـ كه در گفته ها، نوشته ها و رفتارهای رزمندگان اسلام تجلّی یافت ـ مورد نظر بوده است. در فصل نخست این بخش، ویژگی های فرهنگ عاشورا كه راز و رمز فروغ جاودانه نهضت امام حسین علیه السلام است تبیین شده است. در فصل دوم، برخی از جلوه های فرهنگ عاشورا در دفاع مقدس آمده است. نگارنده در فصل سوم به تأثیر و حیات فرهنگ عاشورا در میان اسیران ایرانی در دوران اسارت می پردازد و نشان می دهد كه آزادگان سرافراز چگونه با الهام گرفتن از این فرهنگ، سال های سخت اسارت را با صلابت سپری كردند. موضوع بحث در فصل چهارم، بازتاب فرهنگ عاشورا در وصیت نامه های شهیدان دفاع مقدس است. نویسنده تبیین می كند كه این وصیت نامه ها به لحاظ محتوا و ساختار، با فرهنگ عاشورا پیوندی وثیق و استوار دارند. فصل پنجم به سروده های دفاع مقدّس و فرهنگ عاشورا اختصاص دارد. نگارنده چهار عنصر نهضت عاشورا یعنی حماسه، پیام سوگ و عرفان را در سروده های دفاع مقدّس می كاود. در این فصل افزون بر اشعار، نوحه ها و مراثی و رجزها و شعارهای ملهم از فرهنگ عاشورا نیز مورد توجه قرار گرفته است. در فصل ششم، یكی دیگر از نمودها و جلوه های فرهنگ عاشورا در دفاع مقدس یعنی نام ها و نوشته ها آمده است. نویسنده نشان می دهد كه نیمی از نام های لشكرها و تیپ ها و بسیاری از رمزهای عملیات ها و نیز بسیاری از نوشته ها در پیشانی بندها، لباس نوشته ها، تابلو نوشته ها و مزار نوشته ها از فرهنگ عاشورا متأثر بوده است. سرانجام در آخرین فصل این بخش نگارنده نقش امام خمینی(قدس سره) را در پیوند دفاع مقدس با فرهنگ عاشورا مورد بررسی قرار داده است.
در بخش دوم، برخی شباهت های دفاع مقدس و جنگ های صدر اسلام كه نشانگر تأثیرپذیری رزمندگان از مجاهدان صدر اسلام است، مورد بحث قرار گرفته است. فصل نخست این بخش به شعار تكبیر كه از نظر روحی و روانی بر رزمندگان تأثیر مثبت و بر دشمن تأثیر منفی داشت، اختصاص دارد، در فصل دوم، حضور پیرمردان و نوجوانان و در فصل سوم حضور زنان در دفاع به طور تطبیقی در جنگ های صدر اسلام و دفاع مقدس نشان داده شده است. در فصل چهارم، ایثارگری مجروحان و در فصل پنجم، استفاده از پرچم و سربند از جمله مشابهت های دفاع مقدس با جنگ های صدر اسلام تلقی شده است.
66 ـ فلسفه عاشورا: از دیدگاه اندیشمندان مسلمان
قنبری، بخشعلی، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی، شركت چاپ و نشر بین الملل، چاپ اوّل، 1379، 228 ص.
در این كتاب دیدگاه ها و نظریات جمعی از اندیشمندان شیعه و سنی در خصوص قیام عاشورای حسینی گردآمده است. نگارنده سعی كرده دیدگاه های مذكور را بر اساس پنج رویكرد اصلی یعنی رهیافت سیاسی ـ حكومتی، رهیافت جامعه شناسی، رهیافت تاریخی ـ قومی، رهیافت عرفانی و رهیافت اسطوره ای بررسی كرده، سپس مطابق ملاك عقل و منطق بر آن است كاربرد دنیوی دین و رویكردهای یاد شده را ارزیابی و تحلیل نماید. مخاطبان در این كتاب با دیدگاه های سید مرتضی علم الهدی، علامه محسن امین، ابن خلدون، هبه الدین شهرستانی، طه حسین، شیخ عبدالله علایلی، امام خمینی، سیدهادی مدرسی، مرتضی عسگری، دكتر سیدحسین محمدجعفر هندی، شهید مطهری، دكتر شریعتی، شیخ شمس الدین، محمود عقاد، دكتر شهیدی، اقبال لاهوری، سید بن طاووس و... آشنا می شوند.
67 ـ قیام حسین
جعفری بافقی، حسن، قم، نشر روح، باب اول، 1377، 144 ص.
این اثر با تقریض [مرحوم] حضرت آیة اللّه صالحی مازندرانی آغاز شده است. كوششی است كه با استفاده از آیات قرآن و تفسیر، بیانات انبیاء و اوصیاء، فقها، محدثان، عرفا و نیز دیدگاه دانشمندان و مورخان و... به بررسی ابعاد مختلف قیام حضرت ابا عبداللّه الحسین علیه السلام و دیدگاه گوناگون درباره آن پرداخته است. كتاب در قالب چهارده درس تنظیم گشته كه برخی عناوین آن عبارت اند از: تفسیر قیام، ویژگی های قیام حسینی، انبیا و قیام، قیام در بیان پیشوایان معصوم علیه السلام، عرفان و قیام، فقه و قیام، مبانی فقهی قیام، احكام فقهی قیام، احادیث و روایات درباره قیام، مبانی قیام حضرت سیدالشهدا علیه السلام، قیام و دیدگاه دانشمندان جهان «شهاب الدین سیدمحمد آلوسی، محمدعلی جناح، مهاتما گاندی، لیاقت علیخان، بورشو تامداس توندون، چارلز دیكنس، توماس كارلایل، پروفسور ادوارد براوان، فردریك جمس، ل.م. بوید، ماربین فیلسوف آلمانی، جرجی زیدان»، قیام و مبانی عقلایی، سیاست قیام، تاریخ نگاری قیام و فتاوا و دیدگاه های مختلف اهل سنت.
68 ـ قیام عاشورا در كلام و پیام امام خمینی
تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی رحمه الله، چاپ پنجم، 1376، 111 ص.
«قیام عاشورا در كلام و پیام امام خمینی» عنوان دفتر سوم از مجموعه تبیان می باشد و دربرگیرنده سخنان بزرگ مردی است كه در اقتدا به سالار شهیدان، خود اسوه ای كامل بود. مردی كه در شب سیاه ستم، مشعل فروزان شهادت برگرفت، بیرقهای قیام برافراشت، ننگ سكوت و ذلت از دامن مطهر طلایه داران تشیع سرخ حسینی زدود و دگرباره شعار «احدی الحسنیین» و «پیروزی خون بر شمشیر» را در عصر حاكیمت آهن و فولاد، به مستضعفان و پابرهنگان زمین آموخت و سرانجام نیز به همت دستانی كه زنجیرهای عزا را قرن ها بر زمین ننهاده و عشق عاشورا و یاد حادثه خونین كربلا را نسل اندر نسل با اشك و خون و صداقت در سینه ها نگهداشته بودند، حكومت یزیدی زمانه را سرنگون ساخت. یادش همیشه در خاطره ها زنده باد كه همواره بر این حقیقت گواهی می داد كه: ماهرچه داریم از محرم و عاشورا داریم.
عناوین ذیل، مباحث اصلی كتاب را تشكیل می دهند. بخش اول: سه سخنرانی در باب محرم و عاشورا، بخش دوم: (مجموعه موضوعی)، محرم دیباچه سرخ شهادت، علل و عوامل قیام عاشورا، اهداف قیام عاشورا، انتخاب آگاهانه شهدای كربلا، نتایج و آثار قیام ابا عبدالله علیه السلام، قیام عاشورا اسوه آزادگان، فلسفه عزاداری و روضه خوانی، اهمیت و نقش عزاداری در احیای اسلام و مكتب سیدالشهدا، نقش عزاداری در حفظ ملّت و كشور، بزرگداشت قیام عاشورا از شعائر الهی است، توصیه به خطبا و نوحه سرایان و عزاداران.
69 ـ قیام جاودانه (سخنی چند پیرامون «عاشورا» و آفاق آن)
حكیمی، محمدرضا، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ دوم، 1377، 232 ص.
«قیام جاودانه» مروری است بر جنبه های گوناگون قیام سیدالشهدا. تاثیرات عمیق عاشورا بر نگرش های انسانی و مقوله عدالت، از عمده ترین رهیافت های این قیام به شمار می آید كه مولف با تكیه بر ان به تجزیه و تحلیل «عاشورا و حكومت ها»، «دین مردمی» (اسلام و مردم) و «طاغوت زدایی» می پردازد.
مطالب كتاب از هشت بخش تشكیل شده است كه عناوین آن عبارت اند از:
عاشورا و جهان اسلام، عاشورا و انسان نو، عاشورا و عدالت سه، عاشورا، انقلاب ها و حكومت ها، اسلام و مردم (دین مردمی)، طاغوت زدایی، تنها راه رهایی و عدالت تا محو سیمای فقر و....
70 ـ گسترش نهضت حسینی
باهنر، محمد جواد، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ اوّل، 1377، 152 ص.
مباحث این كتاب برگرفته از پنج جلسه سخنرانی دكتر باهنر در ایام محرم و صفر سال های 1349 و 1350 هجری شمسی است كه طی آن علل و چگونگی گسترش نهضت امام حسین علیه السلام در تاریخ اسلام به اجمال بررسی و تبیین شده است. از جمله موضوعات كتاب عبارت اند از: گسترش قیام های برگرفته از نهضت امام حسین علیه السلام، موج حماسی و عاطفی نهضت حسینی در طول تاریخ، نقش امام سجاد علیه السلام در گسترش نهضت حسینی، اصل تعمیم و گسترش در اسلام و عناصر نهضت حسینی در زندگی امام حسن علیه السلام و امام كاظم علیه السلام.
71 ـ معارف عاشورا (درسها و پیامها)
سعیدی، علی، تهران، امیركبیر، چاپ دوم، 1380، 220 ص.
نوشتار حاضر شرحی است از علل شكل گیری حماسه عاشورا و تبیین اهداف و آرمان های آن كه بر اساس سخنان امام حسین علیه السلام و در قالب «درس و پیام» تدوین یافته است. مباحث كتاب به این قرار است: تبیین مرز بین نظام الهی با حكومت خلافتی، توجه دادن جامعه به نقش رهبری دینی و ویژگی های آن، تبیین نقش و رسالت مردم در نظام دینی، احیاء و تحقق فریضه امر به معروف و نهی از منكر، آزمون انسان ها و تفكیك مومنان از مسلمان نمایان، تقدم دین و حفظ اصول بر مال و جان، جریان شناسی انحراف، حفظ حریم ها و قداست ها، تبیین راه و الگوی حق گرایی، الگودهی احیاء و اقامه نماز، هدف گیری ارزشی و تكاملی اصلاحات، ترسیم الگوی رسالت زن مسلمان، ترسیم چهره وفاداران به دین و رهبری، تعیین معیارهای خواص غیر متعهد و ترسیم چهره زیباترین نوع مرگ.
72 ـ مدرسه حسینی
دلشاد تهرانی، مصطفی، تهران، خانه اندیشه جوان، چاپ اوّل، 1378، 296 ص.
«مدرسه حسینی» كتابی است كه طی آن مباحثی در باب تربیت اسلامی با عنایت به احادیث و سیره عملی امام حسین علیه السلام فراهم می آید. در بخشی از مقدمه آمده است: «مدرسه حسینی» عنوانی است برای رویكرد تربیتی به بزرگ ترین حماسه انسانی؛ حماسه ای فراتاریخی و فراجغرافیایی برای دمیدن روح حقیقت انسانی در همگان، مدرسه حسینی، مدرسه احیای اسلام نبوی و اسلام علوی است؛ مدرسه ای كه اسلام حقیقی در آن جلوه دارد. حسین علیه السلام با بنیاد گذاشتن چنین مدرسه ای اسلام را زنده كرد. مدرسه حسینی برخاسته از مدرسه تربیتی پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله وسلم و امیرالمؤمنین علیه السلام بود، مدرسه ای كه به انحراف و اضمحلال رفته بود و حسین علیه السلام آن را برپا كرد. كتاب در دو بخش تدوین شده است. ساختار مدرسه حسینی با این مباحث: خاستگاه و شاكله مدرسه حسینی، فهم درست اسلام، جامعیت اسلام و هندسه صحیح اسلام، در بخش دوم، نوزده اصل تربیتی مدرسه حسینی به طبع رسیده كه عناوین برخی از آنها بدین قرار است: اصل حریت و آزادگی، اصل پارسایی و وارستگی، اصل عدالت خواهی و ظلم ستیزی، اصل خداپرستی و ترس ناپذیری، اصل حمیت و سازش ناپذیری، و اصل غیرت دینی. هر اصل، با استناد به احادیث و حكایتی از امام حسین علیه السلامبررسی و تشریح شده است.
73 ـ مجموعه مقالات [اوّلین] كنگره بین المللی امام خمینی رحمه الله و فرهنگ عاشورا (دفتر اوّل ـ سوم)
تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی رحمه الله، چاپ اوّل، 1374 ـ 1375، 433+433+413 ص.
كتاب حاضر شامل مجموعه مقالات اولین كنگره بین المللی امام خمینی رحمه الله و فرهنگ عاشورا است كه به اهتمام مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی در سال 1374 برگزار شد. نویسندگان مقالات از دانشوران و نخبگان حوزه و دانشگاه و با گرایشهای فكری متفاوت هستند. كه با نگرشی جدید به قیام امام حسین علیه السلام و علل و زمینه ها، دستاوردها، آثار و ارزش های عاشورا از دیدگاه امام خمینی و... پرداخته شده است. عناوین و نویسندگان مقالات دفتر اوّل عبارت اند از:
اصول تحلیل حادثه بزرگ قیام امام حسین علیه السلام (علامه محمدتقی جعفری)، حماسه حسینی و ظهور حقیقت آدمی (مصطفی دلشاد تهرانی)، پژوهشی درباره یك شعار معروف «ان الحیاة عقیدة و جهاد» (عنایت الله مجیدی)، تأثیر فرهنگ عاشورا و نمودهای عینی آن اندیشه و زندگانی امام خمینی رحمه الله (حسین رزمجو)، ادبیات عاشورا در دوره حضور امامان علیه السلام(260 ـ 61 ه) (افتخارزاده)، سنت احیاگری، روشهای پاسداری از حماسه عاشورا و فرهنگ آن در تاریخ فرهنگ اسلامی (جواد محدثی)، انقلاب اسلامی و نهضت حسینی (محمد واعظ زاده خراسانی)، قرآن و حماسه خونین كربلا (محمدباقر بهبودی)، مقایسه بین مفهوم شهادت در مسیحیت و اسلام (ابوالفضل عزتی)، تربیت یافتگان فرهنگ عاشورا (مهتاب رضاپور)، تأثیر فرهنگ عاشورا بر هنرهای نمایشی ایران (یعقوبعلی برجی)، عاشورا قبل از اسلام و حادثه كربلا (رضا استادی)، بررسی دیدگاه اجتماعی امام خمینی رحمه الله درباره نهضت عاشورا و جایگاه آن در اندیشه ایشان درباره تغییر جامعه (غلامرضا صدیق اورعی)، بازتاب فرهنگ عاشورا در اندیشه و رفتار سیاسی امام خمینی رحمه الله با تكیه بر بررسی مردم و نخبگان در دو حركت (زهرا رهنورد)، با عاشورا (احمد آكوچكیان)، قیام جاودانه (محمدرضا حكیمی)، امام خمینی رحمه الله و احیاء نگرش سیاسی به عاشورا (محمد سروش)، عاشورا، رهگشای تشیع (سیدجعفر شهیدی)، تطبیق قیام امام حسین علیه السلام با موازین فقهی (نعمت الله صالحی نجف آبادی) و پویایی جامعه و دگرگونی در گفتمان عاشورا (سیدهاشم آقاجری).
دفتر دوم: عاشورا در فقه، ارزیابی دیدگاه فقهی امام خمینی و دیگر فقیهان درباره قیام سیدالشهدا (سیدضیاء مرتضوی)، پیامها و دستاوردهای عاشورا و جنبشهای حق طلبانه و اصلاحی الهام گرفته از آن در تاریخ اسلام (سیدمحمد مهدی جعفری)، عدالت میراث متروك انبیاء در حكومت اموی (غلامحسین زرگرنژاد)، عرفان متعالی امام خمینی رحمه الله، پرتوی از عرفان حسینی (عباس ایزدپناه)، كربلا، از برداشت معنوی تا برداشت سیاسی (رسول جعفریان)، حسین بن علی علیه السلام در آیینه شعر (سیدعلی رضا حجازی)، حسین وارث و پوینده راه انبیاء، عرضه قیام حسینی به قرآن (عبدالعلی بازرگان)، تعبیر ایدئولوژیك از عاشورا (علیرضا علوی تبار)، فلسفه تكرار مراسم عزاداری عاشورا (محمدابراهیم جناتی)، تكلیف گرایی در نهضت حسینی و نهضت خمینی (كاظم قاضی زاده)، نقش نهضت عاشورا در شكل گیری و تداوم انقلاب اسلامی ایران (جمیله كدیور)، امام خمینی میراث دار فتوت حسین (همایون همتی)، سیر مقتل نگاری (محمدجواد صاحبی)، اسلام ناب در صحرای سرخ كربلا (پرویز خرسند)، پیامها و دستاوردهای نهضت عاشورا (محمدمحمدی اشتهاردی)، ریشه های تاریخی و زمینه های اعتقادی نهضت عاشورا (مهدی پیشوائی)، تأثیر فرهنگ و هنر عاشورا بر هنر و ادبیات فارسی (احمد احمدی بیرجندی)، نقش عاشورا در شكل گیری انقلاب اسلامی (عبدالمجید معادیخواه)، نهضت عاشورا و دفاع مقدس (محمدرضا سنگری)، تأثیر فرهنگ عاشورا و نمودهای عینی آن در اندیشه و زندگانی امام خمینی رحمه الله (لطف علی لطیفی پاكده)، اصول فرهنگ و تعالیم عاشورا (هاشم هاشم زاده هریسی).
دفتر سوم، نهضت عاشورا از نگاه اهل سنت (عبدالكریم عبداللهی)، فرهنگ عاشورا (رجبعلی مظلومی)، نگاهی به عزاداریهای حسینی (سیدمحمد علی ایازی)، تاملی چند پیرامون گزارش حادثه كربلا در منابع مورخان اهل سنت (اصغر قائدان)، امام حسین به روایت ابن عساكر (علیرضا ذكاوتی قراگزلو)، ملاحظاتی پیرامون تفهیم و انتقال پیام عاشورا (حاتم قادری)، مقتل نگاری در آیینه تاریخ (محمود یزدی مطلق)، فرهنگ عاشورا، سیاست عملی و سیاست بین الملل (مرتضی اسعدی)، فرهنگ عاشورا در سیره و آثار اهل بیت معصومین علیهم السلام (علی نظری منفرد)، نهضت عاشورا در نگاه نوگرایان شیعه و سنی (محمد حكیم پور) عاشورا، مثل اعلای ابتلا، انتخاب و ایثار در فلسفه وجودی انسان (مهدی دهباشی)، امامان شیعه و نهضت عاشورا (سیداحمد خاتمی)، نگاهی و نقدی گذرا بر مدایح و مراثی اهل بیت و اشعار عاشورائی و تأثیر اندیشه های امام خمینی رحمه الله در هنر و ادبیات انقلاب اسلامی (ابوالفضل فیروزی)، نقش حضرت زینب علیهاالسلام در بقای نهضت كربلا (زهرا اباذری)، مبانی اعتقادی و زمینه های اجتماعی ـ سیاسی نهضت عاشورا (سید عطاءاللّه مهاجرانی)، نسبت عاشورا با بعثت (مقصود فراستخواه)، تحلیلی تطبیقی از قیام امام حسین علیه السلام و قیام امام خمینی رحمه الله (غلام حیدر ابراهیمبای سلامی)، بررسی سیر تكوینی مضمون و اندیشه تشبیه در تعزیه (سید مصطفی مختاباد)، نهضت و رهبری امام و جایگاه عاشورا در این میان (علی رضائیان)، انگیزه و دستاوردهای قیام امام حسین علیه السلام از دیدگاه امام خمینی رحمه الله (علی ربانی گلپایگانی)، مدیریت عاشورائی برترین الگوی مدیریت توسعه (سلیمان خاكبان)، زمینه های اعتقادی، سیاسی و اجتماعی در نهضت عاشورا (محمدصادق نجمی)، نقش نهضت عاشورا و تعالیم عاشورائی امام خمینی رحمه الله (محمد اسماعیل خدادادی)، بررسی جلوه های فرهنگ عاشورا در متون زیارات شیعی (هادی وكیلی) و نهضت عاشورا و ایرانیان (نادیا ناظری و شهریار یاسینی).
74 ـ نظریه های عاشورا
علیزاده سوركی، مهدی، قم، پارسایان، چاپ اوّل، 1378، 63 ص.
این كتاب به بیان علت قیام امام حسین علیه السلام پرداخته و شامل شش پاسخ است. هر یك از این پاسخ ها به عنوان یك نظریه مطرح شده اند و برخی آنها با یكدیگر قابل جمع هستند. 1 ـ نظریه تعبد: چون خدا به امام حسین علیه السلامدستور داده بود، آن حضرت قیام كرد؛ 2 ـ نظریه انقلاب: هدف امام حسین علیه السلامبراندازی حكومت اموی بود؛ 3 ـ نظریه دفاعی: موضع امام حسین علیه السلام در همه حال موضعی تدافعی بود؛ 4 ـ نظریه اصلاح: قیام امام حسین علیه السلام در هر حال اقدامی اصلاحی بود؛ 5 ـ نظریه مدیریت: قیام امام حسین علیه السلام به منظور ارائه الگویی پایدار از جامعه ولائی به رهبری معصوم و برای مقابله با یهودیان بود؛ 6 ـ نظریه تاریخی: حق و باطل همیشه در طول تاریخ رویاروی هم بوده اند و امام حسین علیه السلام نیز نماد و سمبلی از حق بود كه چاره ای جز رویارویی با جبهه باطل نداشت. مؤلف از این میان نظریات مطرح شده، به نظریه انقلاب گرایش دارد.
75 ـ نهضت حسینی، عزت حسینی
دلشاد تهرانی، مصطفی، تهران، ذكر، چاپ دوّم، 1377، 72 ص.
در این كتاب نگارنده بر آن است با استناد به احادیث، آیات و اشعار گوناگون، جلوه های تربیتی را از دیدگاه امام حسین علیه السلام تبیین نماید. وی در این نوشتار، ضمن بیان جایگاه عزت در تربیت و نیز ارائه مفاهیمی از این واژه، به بررسی عزت در نهضت حسینی پرداخته است.
76 ـ نهضت كوفه از دیدگاه روانشناسی اجتماعی
پاشا، ابراهیم، تهران، آتیه، چاپ اوّل، 1379، 182 ص.
كتاب، پژوهشی است درباره حركت مسلم علیه السلام و پیامدهای آن. در این پژوهش، پژوهنده، این بخش از نهضت امام حسین علیه السلام را از منظر روان شناسی اجتماعی بررسی و ارزیابی می كند. عناوین مباحث كتاب ـ پس از مقدمه ای در باب روش شناسی و موضوع تحقیق ـ بدین قرار است:
معاویه و شخصیت او، سازمان سیاسی حكومت معاویه، گردآوری بیعت برای یزید و صحنه مرگ معاویه، شخصیت یزید و مقدمه حكومت او، شهر كوفه و زمان خلافت یزید، حركت مسلم ابن عقیل به طرف كوفه، حركت كوفه و انتشار خبر آن در دمشق و تصمیمات بعدی، بصره و حكومت عبیدالله بن زیاد، حركت و ورود ابن زیاد به كوفه، شرایط اجتماعی كوفه در زمان حكومت عبیداللّه بن زیاد.
77 ـ نگاهی فلسفی به جریان عاشورا
چوبینه، سجاد، قم، ابرار، چاپ اوّل، 1377، 144 ص.
مولف این كتاب بر آن است با نگرشی فلسفی، تحلیلی از واقعه عاشورا به دست دهد. مؤلف، نفاق، دنیاطلبی، جهالت و نادانی را علل بروز این واقعه بر می شمارد؛ سپس به تفصیل، دلایل ماندگاری جریان عاشورا، و منزلت و جایگاه واقعی شهادت امام حسین علیه السلام را در طول تاریخ ذكر می كند.
این اثر از چهار بخش تشكیل شده است كه عناوین آن عبارت اند از: علل محدثه جریان عاشورا، علل مبقیه جریان عاشورا، جایگاه واقعی شهادت امام حسین علیه السلامدر تاریخ و زیبایی ها و زشتی ها در تابلوی نمایان عاشورا.
78 ـ نگاهی به حماسه حسینی استاد مطهری
صالحی نجف آبادی، نعمت اللّه، تهران، كویر، چاپ اوّل، 1379، 460 ص.
این كتاب در نقد كتاب حماسه حسینی نوشته مرتضی مطهری و پاسخ به نسبت های وارد از سوی ایشان به كتاب شهید جاوید نگاشته شده است. موضوع حماسه حسینی، تحلیل قیام امام حسین علیه السلام و واقعه عاشورا می باشد. نویسنده با استناد به منابع معتبر و دست اول تاریخی، به دفاع از كتاب خود و پاسخگویی ایرادات مطهری ذیل چهار عنوان زیر پرداخته است: برداشتهای ابتدایی، تناقضات، اشتباهات تاریخی و اعتماد بر منابع بی اعتبار، وی استوار ساختن نظرات و تحلیل های علمی و تاریخی بر تحقیق و استدلال و دوری گزیدن از تقلید و عدم اعتماد بر نوشته های بی اعتبار را پیام اصلی كتاب خود دانسته و بر ضرورت مبارزه با فرهنگ افسانه سازی و پرستش موهومات بویژه در مسائل دینی تأكید ورزیده است.
79 ـ نقش ائمه در احیای دین: امام حسین علیه السلام وصی پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم و شهید احیای دین (جلد 16)
عسكری، سیدمرتضی، قم، دانشكده اصول دین، چاپ اوّل 1379، 198 ص.
این كتاب به صورت توصیفی، ابعاد نهضت و انگیزه های قیام امام حسین علیه السلام را مورد بررسی قرار داده است. ابتدا اوضاع اجتماعی عرب پیش از اسلام و نیز اوضاع اجتماعی مسلمانان پیش از قیام شرح داده شده است. سپس روش ابوبكر و عمر پس از وفات پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم و ماجراهایی از قبیل فدك، سكوت انصار، آغاز نظام طبقاتی در اسلام، چگونگی مقابله معاویه با اسلام و مسئله اطاعت از خلیفه مورد بررسی قرار گرفته است.
همچنین علت قیام امام حسین علیه السلام، عزیمت به كربلا، چگونگی شهادت یاران امام حسین علیه السلام، اسارت اهل بیت امام حسین علیه السلام و برخی از حوادث پس از شهادت آن حضرت از جمله سخنرانی امام سجاد علیه السلام و سخنرانی حضرت زینب علیهاالسلام بررسی شده است.
80 ـ وارثان عاشورا
صفائی حائری، علی، قم، لیلة القدر، چاپ اوّل 1380، 266 ص.
در این كتاب خلاصه ای از سخنرانی های علی صفائی درباره عاشورا و ایام محرم جمع آمده است. «اهداف امام حسین علیه السلام»، «خصوصیات رهبری»، «دستاورردهای حق»، «عوامل احیاء تعلیم و تربیت» از مباحث كتاب به شمار می روند.
81 ـ واقعه كربلا: نگرشی تحلیلی به زندگانی امام حسین علیه السلام
عباس محمود عقاد؛ مترجم: مسعود انصاری، تهران، پردیس، چاپ اوّل، 1380، 176 ص.
در كتاب حاضر، تحلیلی از وقایع كربلا روز عاشورا و اطلاعاتی درباره طبایع مردم عرب به دست می دهد، سپس برخی انگیزه های دشمنی و رقابت معاویه و یزید با امام حسین علیه السلام را ذكر می كند. در پی آن، ضمن تشریح نوع تربیت و آموزش اموی و هاشمی، مقایسه ای میان این دو صورت داده، پیامدهای هر یك را بر شمارده است. در بخشی از كتاب نیز، عوامل مهم شكل گیری نهضت عاشورا و خروج امام حسین علیه السلام از مدینه به مكه و كربلا تحلیل شده است. بررسی و تحلیل وقایع شب تاسوعا و روز عاشورا و حوادث پس از آن، مباحث پایانی كتاب است.
82 ـ 72 پرسش پیرامون حماسه كربلا
تقدسی نیا، خسرو، قم، مؤسسه آموزش عالی باقرالعلوم7، چاپ اوّل، 1376، 208 ص.
اثر حاضر در صدد پاسخگویی به شبهاتی است كه در را بطه با قیام كربلا بوجود آمده است. لذا آن را «72 پرسش پیرامون حماسه كربلا» نامیده است. نویسنده تلاش نموده است پاسخهای فشرده و مختصر ولی در عین حال مفیدی ارائه دهد تا قابل استفاده برای خوانندگان باشد.
برخی از پرسش ها عبارت اند از:
عوامل و زمینه های قیام امام حسین علیه السلام، جنایتهای معاویه و یزید، تفاوت معاویه و یزید، فلسفه قیام امام حسین علیه السلام، فلسفه دستور زنده نگه داشتن عاشورا از جانب ائمه علیهماالسلام، فلسفه عدم صلح امام حسین علیه السلام، مبنای قیام امام حسین علیه السلام، فلسفه پذیرش دعوت مردم كوفه از جانب امام حسین علیه السلام، چرا امام حسین علیه السلام از طریق اعجاز حكومت یزید را سرنگون نكرد؟، رفع شبهه از «انّ اللّه شاء اَن یراك قتیلاً»، آگاهی امام حسین علیه السلام از شهادت، آیا هدف امام حسین علیه السلامتشكیل حكومت بود؟، فلسفه خروج امام حسین علیه السلام از مكه در ایام حجّ، فلسفه درخواست مهلت از جانب امام حسین علیه السلام در شب عاشورا، فلسفه ترخیص یاران از جانب امام حسین علیه السلام، نقش زنان در حماسه كربلا و قیام های بعد از شهادت امام حسین علیه السلام و....
83 ـ هفتاد و دو پرسش و پاسخ پیرامون قیام امام حسین علیه السلام
حمیدی هشترودی، اكبر، تهران، عابد، چاپ اوّل، 1381، 112 ص.
در كتاب حاضر هفتاد و دو پرسش درباره قیام امام حسین علیه السلام با پاسخ آن گرد آمده است. پرسش ها با مضامین مختلف تدوین شده طی آن وا قعه كربلا از ابعاد گوناگون بررسی و تبیین می گردد. برخی از پرسش ها عبارت اند از: درس ها و عبرت های كربلا چیست؟ بزرگترین پیام كربلا چیست؟، آیا محیط اجتماعی و سیاسی آن روز برای قیام امام حسین علیه السلام آماده بود؟، آیا در واقعه كربلا تحریفاتی صورت گرفته است؟ وظایف ما در رابطه با تحریفات قیام كربلا چیست؟، علل جاودانگی كربلا و عاشورا چیست؟، تعزیه و شبیه خوانی چه حكمی دارد؟، و شعر و ادبیات در ترویج فرهنگ كربلا چه نقشی داشته است؟
بخش دوّم فضایل، مناقب و تاریخ زندگانی اباعبداللّه الحسین علیه السلام
1 ـ آثار و بركات سیدالشهدا علیه السلام در دنیا و آخرت
رجالی تهرانی، علیرضا، قم، نبوغ، چاپ اول، 1375، 128 ص.
اثر فوق بدان جهت نگارش یافت تا عاشقان و دوستداران سیدالشهدا علیه السلاماز آثار، بركات و فوایدی كه آن امام شهید در دنیا و آخرت، برای دوستدارانش دارد آگاهی بیشتری حاصل كرده در جهت معرفت و ازدیاد عشق و محبت به آن حضرت، تلاش جدی تر از خود نشان دهند.
از آنجایی كه شناسایی و بررسی موقعیت سیاسی، اجتماعی و فرهنگی دوران حسین بن علی علیه السلام می تواند در بیان و اهمیت آثار و بركات آن حضرت و حماسه كربلا، نقش مهمی را ایفا كند این مسئله نیز از نظر مؤلف دور نبوده و به آن پرداخته شده است. اگرچه به نظر می رسد كه باید طبق نام كتاب، مطالب، در دو بخش: دنیا و آخرت تدوین می شد ولی به خاطر پرهیز از عناوین تكراری و جلوگیری از پراكندگی، مؤلف دو مقوله فوق را در هر یك از عناوین كلی فراهم نموده است.
آثار و بركات فردی سیدالشهدا علیه السلام، آثار و بركات اخلاقی ـ تربیتی سیدالشهدا علیه السلام، آثار و بركات سیاسی ـ اجتماعی سیدالشهدا علیه السلام، آثار و بركات زیارت سیدالشهدا علیه السلام، آثار و بركات مرقد شریف سیدالشهدا علیه السلام، آثار و بركات تربت پاك سیدالشهدا علیه السلام و آثار و بركات عزاداری و گریه بر سیدالشهدا علیه السلام عناوین فصول هفتگانه كتاب را تشكیل می دهند.
2 ـ آثار و بركات سیدالشهدا
موسوی جزائری، سیدهاشم ناجی، قم، مؤلف، چاپ اوّل، 1416، 176 ص.
مجموعه روایات درباره امام حسین علیه السلام است كه در شش عنوان تنظیم یافته است و آثار و بركات آن حضرت از ولادت تا شهادت، بعد از شهادت، بركات حرم، بركات تربت مقدس، كربلای مقدس و آثار و بركات زیارت آن بزرگوار را بر پایه روایات نشان داده است.
3 ـ آثار و بركات حضرت امام حسین علیه السلام، عزاداری، زیارت، توسل، حاجات، شفا، غفران.
باقی اصفهانی، محمدرضا، قم، نصایح، چاپ اول 1380، 636 ص.
در این كتاب، شرح كوتاهی از زندگی امام حسین علیه السلام با اشاره به كرامات و فضایل آن حضرت درج شده است. بخشی از كتاب به مطالبی درباره فضیلت عزاداری بر امام حسین علیه السلام، پاداش اطعام دادن در مجالس امام حسین علیه السلام و مواردی از شفا یافتن افراد با تمسك و توسل به حضرت امام حسین علیه السلام و حضرت ابوالفضل العباس علیه السلام اختصاص دارد.
4 ـ آفتاب كربلا، منزلت امام حسین علیه السلام در چهل سخن نور...
محسن زاده، احمد، قم، روحانی، چاپ اول، 1379، 192 ص.
این كتاب در بردارنده زندگی نامه امام حسین علیه السلام و پاره ای از سخنان اوست. نویسنده از روش تاریخی و تحلیلی استفاده كرده و به منابع شیعی و سنی استناد دارد. وی چهل حدیث در فضیلت و تكریم آن حضرت آورده است. همچنین دیدگاه های چند تن از علمای اهل سنت و برخی از شخصیت های غیرمسلمان را درباره حسین علیه السلام ارایه كرده است. چهل حدیث حاوی نكات عملی از زندگانی امام حسین علیه السلام در پایان آمده است.
5 ـ آغازی بی پایان، تاریخ و تحلیل های واقعه عاشورا
محمد نصر اصفهانی، اصفهان، فرهنگ مردم، چاپ اول، سال 1381، 68 ص
نوشتار حاضر حاوی دو بخش است. در بخش نخستین با استناد به متون كهن تاریخی شرحی از وقایع و رخدادهای مربوط به قیام خونین كربلا ذكر می گردد. این كتاب ها عبارتند از: تاریخ یعقوبی، اخبار الطوال، تاریخ طبری و ارشاد شیخ مفید. در بخش دوم تحلیل و تفسیرهایی از علما و اندیشمندانی چون شهید مطهری، دكتر شهیدی، علامه طباطبایی، دكتر علی شریعتی، ابراهیم آیتی و محمدتقی بروجردی از حادثه عاشورا فراهم آمده است.
6 ـ إثارات حول النهضة الحسینیة
طبسی، نجم الدین، جلد 1، عربی، قم، اولین كنگره فرهنگی عاشورا، چاپ اول، 1379.
نویسنده در این كتاب به طرح برخی از نكات درباره نهضت امام حسین علیه السلام پرداخته و 23 موضوع مهم و قابل بحث در واقعه كربلا را یادآور شده است. وی سپس به دوران درنگ امام حسین علیه السلام در مكه اشاره و سؤالاتی را پیرامون آنچه در آن ایام برای ایشان روی داده، مطرح نموده است. نویسنده در بخش پایانی مقاله مسئله تبدیل حج به عمره توسط امام حسین علیه السلام را مورد بحث قرار داده و با استناد به احادیث و فتاوای برخی از فقها احتمال داده است كه این امر از غلط های مشهور باشد.
7 ـ از مدینه تا مدینه
محمدی همدانی، اصغر، تهران، زعیم، چاپ اول 1380، 752 ص.
این كتاب شامل هزار و یك نكته درباره واقعه عاشورا و شهادت امام حسین علیه السلامو یارانش است كه از منابع مختلفی نظیر: ارشاد، تاریخ طبری، سفینه النجاة، سوگنامه اباعبدالله الحسین، اسرار عاشورا، و سیره معصومان علیه السلام استخراج شده است. نكات مذكور به اختصار و با عناوینی از این دست فراهم آمده است: عصر تاسوعا، آخرین گفتار دو برادر، شهادت ابوالفضل علیه السلام، زینب علیهاالسلام و خبر شهادت، خطبه حضرت زینب علیهاالسلام، كنیه های عباس علیه السلام، تعداد اسیران، تعداد كشته ها، دفن اجساد مطهر، سخن امام با شمر و وصایای امام علیه السلام.
8 ـ امام حسین علیه السلام و عاشورا از دیدگاه اهل سنت
جباران، محمدرضا، قم، مركز پژوهش های اسلامی صدا و سیما، 1377، 96 ص.
این اثر در راستای تبیین اصولی موازین دین مبین اسلام برای مخاطبانی تهیه شده است كه در آن سوی مرزها به منابع مطمئن اسلامی دسترسی ندارند.
شبهه های بی شماری به روح و جان مسلمانان جهان هجوم آورده است و می كوشد پیوندهای وحدت آفرین میان آنان را از هم بگسلد. این مجموعه با عنوان «امام حسین علیه السلام و عاشورا از دیدگاه اهل سنت گامی است در راه تبیین درست یكی از رویدادهای مهم جهان اسلام؛ یعنی واقعه محرم سال 60 هجری، عناوین این نوشتار عبارت اند از: شخصیت و خصایص امام حسین علیه السلام، آغاز نهضت عاشورا، وقایع بعد از شهادت آن امام بزرگوار.
9 ـ الاخلاق الحسینیه
بیاتی، جعفر، قم، انوارالهدی، چاپ اول 1377، 344 ص.
مجموعه حاضر، در 9 فصل به زبان عربی به طبع رسیده است كه در هر فصل به اخلاق و خصایص امام حسین علیه السلام از قبیل: اخلاق، مواعظ، سخاوت، غیرت و صلابت اشاره می شود. مباحث یاد شده با استفاده از منابع مختلف شیعه و سنی و با اسناد به آیات قرآن كریم تدوین شده است.
10 ـ الأربعین الحسینیة
اشراقی، محمد، تهران، اسوه، چاپ دوم، 1379، 350 ص.
كتاب حاضر، چهل حدیث در مورد امام حسین علیه السلام و حوادث عاشورا و شرح این احادیث را در بردارد. نویسنده نخست متن حدیث و سپس ترجمه فارسی و آنگاه شرح خود را آورده است. فهرست تفصیلی احادیث همراه مطالب مورد بحث در پایان ذكر شده است. برخی از مطالب كتاب چنین است:
ماه محرم؛ فضیلت چشمی كه بر سیدالشهدا بگرید؛ خطبه امام حسین در شب عاشورا؛ در فضیلت عباس؛ درباره آب نوشیدن امام حسین هنگام مرگ، وداع امام حسین، مهدی علیه السلام منتقم خون امام حسین.
11 ـ امام حسین علیه السلام
صاحبی، محمدجواد، تهران، رشد همگان، چاپ اول 1376، 80 ص.
مجموعه «اسلام برای همه» شامل چهار بخش است: اعتقادات، اخلاق، احكام و تاریخ. كتاب حاضر یكی از آثاری است كه در موضوعات مذكور نگاشته شده است. این كتاب با شرح مختصری از ولادت و سیرت امام حسین علیه السلام به بررسی واقعه عاشورا می پردازد. استفاده از منابع معتبر اسلامی از ویژگی های كتاب است.
12 ـ امام حسین علیه السلام در آیینه تاریخ
تقی زاده انصاری، بدر، تهران، علوم روز، چاپ اول 1380، 804 ص.
در این كتاب بخش هایی از زندگی امام حسین علیه السلام با اشاره به سیره عملی، خصوصیات شخصیتی، و سخنان آن حضرت بازگو می شود. كتاب با تأكید بر چگونگی شكل گیری نهضت حسینی و سرانجام آن تدوین شده است. این مطالب با نقدی بر كتاب «روضه الشهداء» به پایان می رسد.
13 ـ امام حسین علیه السلام از قبله گاه تا قتلگاه
صبا، رضی الدین، قم، سلسله، چاپ اول، 1379، 224 ص.
شرح مظلومیت و غربت اهل بیت علیهم السلام و ذكر ماجرای شهادت امام حسین علیه السلاماز آغاز تا انجام به زبانی ساده و روان، انگیزه مؤلف از تدوین كتاب بوده است. وی با روش تاریخی ـ مقطعی، به گزارش این برهه حساس از تاریخ اسلام می پردازد. فصل نخست كتاب با سخنی در ثواب گریستن بر امام حسین آغاز می شود. شرح هجرت آن حضرت از مدینه، توقف در مكه، مسافرت غریبانه ایشان به سمت كوفه، وقوف در كربلا و حوادث غمبار روزهای تاسوعا و عاشورا و شهادت غریبانه یاران و خاندان آن حضرت تا عروج ملكوتی و مظلومانه امام حسین، دیگر عناوین كتاب را تشكیل می دهد. مؤلف در تدوین این اثر از منابع تاریخی و عمدتا كتابهای مقتل بهره جسته است.
14 ـ امام اصلاحگر
معزی، سعید، تهران، نذیر، چاپ اول 1380، 80 ص.
مؤلف در این كتاب نخست طی سه دوره شرحی از وقایع و رخدادهای تاریخی به دست داده كه عبارت اند از: از رحلت پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم تا خلافت امام علی علیه السلام، از خلافت امام علی علیه السلام تا صلح امام حسن علیه السلام، از صلح امام حسن علیه السلام تا شهادت امام حسین علیه السلام؛ سپس وقایع روز عاشورا و پی آمدهای آن بررسی شده است.
15 ـ با كاروان حسین علیه السلام از مدینه تا كربلا «بررسی نقلی و تحلیلی واقعه كربلا».
قهرمانی نژاد شائق، بهاءالدین، قم، شكوری، چاپ اول، 1378، 256 ص.
مؤلف در هفت فصل كتاب، سیر تاریخی واقعه كربلا را بررسی و تحلیل می كند. فصل نخست، شرح و تفسیر نامه یزید بن معاویه به ولید بن عقبه است كه طی آن خبر مرگ معاویه اعلام و بر اخذ بیعت از سه تن از جمله حسین بن علی علیه السلام تأكید شده است. در فصل های دیگر، به ترتیب این مباحث بررسی و ارزیابی می شود. آغاز نهضت حسین علیه السلام از مكه تا كربلا، حوادث قبل از شروع جنگ، آغاز جنگ نابرابر، شرح مبارزه های یاران سیدالشهدا و حوادث پس از شهادت امام.
16 ـ بر امام حسن علیه السلام و امام حسین علیه السلام چه گذشت؟
موسوی كاشانی، محمدحسن، تهران، دارالكتب الاسلامیه، چاپ اول 1379، 240 ص.
نگارنده در این كتاب، ضمن شرح زندگانی امام حسن علیه السلام به زمینه های بروز جنگ امام حسن علیه السلام با معاویه و علل شكست و پذیرش صلح از جانب آن امام، اشاره نموده است. وی همچنین ریشه های نهضت حسینی و قیام حسین بن علی علیه یزید بن معاویه را تحلیل و بررسی كرده است. بخش انتهایی كتاب به اختصار شامل وقایع پس از شهادت امام حسین علیه السلام خصوصا خطبه های آتشین زینب كبری علیهاالسلامو امام سجاد علیه السلام است.
17 ـ برای سرخ ترین شقایق!: توصیف شخصیت امام اباعبدالله حسین بن علی علیه السلامدر بیانات وحیانی همراه با...
رضا داد، عبدالله، تهران، تاسوعا، چاپ اول، 1380، 48 ص.
كتاب حاضر شامل چهل حدیث و روایت است كه درباره شخصیت «سالار شهیدان» حسین بن علی علیه السلام نقل شده است. این احادیث از منابع مختلفی استخراج شده كه نشانی و ترجمه آنها ذیل هر حدیث آمده است.
18 ـ بررسی تاریخ عاشورا
آیتی، محمدابراهیم، با مقدمه علی اكبر غفاری، تهران، صدوق، چاپ دوم، 1347، 268 ص.
كتاب فوق دربردارنده پانزده سخنرانی مرحوم دكتر آیتی در رادیو ایران در سال 1342 ـ 1343 است. موضوع این سخنرانی ها تاریخ عاشورا است و در آن ضمن توصیف قیام امام حسین علیه السلام به تحلیل آن پرداخته شده است. در سخنرانی اول تا چهارم گزارشی از قیام آن حضرت تا عاشورا ارایه شده و در سخنرانی پنجم تا پانزدهم از رخدادهای بعد از قیام سخن رفته است. در چند جای كتاب گفته شده كه قیام امام حسین برای بدست آوردن حكومت نبوده، بلكه برای شهادت بود تا بدین وسیله دین پایدار بماند، همچنین توضیح داده شده كه استقبال امام از شهادت به این معنی نیست كه راهی به زنده ماندن نداشت و اگر تسلیم هم می شد. باز او را می كشتند (ص 77 ـ 80 و 89) و نیز توضیح داده شده كه شهادت آن حضرت برای شفاعت گنهكاران و كفّاره گناهان این امت نیست و این پندار، نادرست است (ص 123 ـ 126) بخش زیادی از مباحث كتاب به رخدادهای پس از شهادت امام علیه السلام یعنی خطبه ها و برخوردهای اسیران اهل بیت اختصاص دارد. نویسنده خطبه های اسیران را از منابع مهم تاریخ كربلا و از عوامل بقای قیام امام دانسته و توجه زیادی به آن كرده است. از این رو بخشی از كتاب در شرح خطبه امام سجاد علیه السلام و حضرت زینب علیهاالسلام است.
19 ـ بررسی كوتاهی در زندگی رهبر آزادگان حسین علیه السلام
حكیمی، محمود، قم، نسل جوان، 1354، 111 ص.
مطالب مطرح شده عبارتند از: فلسفه شهادت، پیشگفتار، خانه فاطمه، تجلی گاه فضیلت و تقوی، ریشه های انقلاب، خلافت عثمان، حكومت علی، خطوط اصلی حكومت علی، توطئه های معاویه، مظهر پلیدی و شقاوت، آغاز حادثه بزرگ، نخستین شهیدان، قیام برای رهائی مردم، چه كسی بهتر از ابن سعد، خودفریبی، عاشورا، آغاز نبرد، اگر دین ندارید لااقل آزادمرد باشید، گوشه ای از كلمات قصار و مواعظ حضرت.
20 ـ بزرگ نهضت تاریخ
رادی دهنوی، پرویز، تهران، هنر سبز، چاپ اول 1380، 88 ص.
در این كتاب مطالب كوتاهی درباره واقعه كربلا در قالب فیلم نامه و داستان فراهم آمده است. این مطالب با اشاره به فوت معاویة بن ابوسفیان آغاز می شود و با شهادت حسین بن علی علیه السلام به پایان می رسد. مراحل بیعت گرفتن یزید از امام حسین علیه السلام و امتناع امام علیه السلام از بیعت، هجرت آن حضرت به مكه و سپس كربلا، نیز نحوه شهادت امام علیه السلام و یارانش موضوعات اصلی كتاب را تشكیل می دهد.
21 ـ بزمگاه خون
كمال سید؛ مترجم: ابوالحسن عمرانی، قم، حبیب، چاپ اول، 1378، 116 ص.
بزمگاه خون ترجمه ای است از متن عربی كتاب «الم ذلك الحسین» كه در آن مولف، ضمن ریشه یابی تاریخی قیام عاشورا، چگونگی شكل گیری این قیام را از ابتدا تا انتها شرح می دهد. برخی عناوین عبارتند از: سروش كوچ، ریزش كوهسار، با كاروان دل شدگان، سرزمین زر و زور و تزویر، پگاه لاله گون، رویش لاله ها، گل واژه های عشق، و بزمگاه خون، در قسمتی از كتاب می خوانیم: چشم انداز خون ها و پیكرهای پاره پاره در این سو و آن سو... و شمشیرهای شكسته و تیرهای در شن فرو رفته بازگو كننده نبرد سختی است كه «مردان» آن را رقم زده اند. مردانی كه «مرگ» را به شكست واداشته، در دل او چشمه های زندگانی جاری ساخته و پرده از راز جاودانی برانداخته اند.
22 ـ بگذار تا ببویم حكایتهایی از زندگی امام حسین علیه السلام از ولادت تا امامت
عابدی، محمد، قم، نصر، چاپ اول 1377، 112 ص
این اثر شامل حكایت هایی از زندگی امام حسین علیه السلام از دوره ولادت تا امامت است. نگارنده بر آن است كه سیمای واقعی امام حسین بن علی علیه السلام را قبل از امامت به مشتاقانش معرفی كند.
23 ـ پیشوای شهیدان
صدر، رضا، قم، بوستان كتاب قم، چاپ اول، 1380، 440 ص.
«پیشوای شهیدان» در سه بخش به مباحثی در باب قیام و نهضت عاشورای حسینی علیه السلام و شهادت حسین علیه السلام و یارانش اختصاص دارد. در بخش نخست كه با عنوان «كلیات» تدوین شده، نگارنده با مروری كوتاه بر موقعیت فرهنگی قوم عرب پیش از اسلام، شرایط ظهور دین اسلام را بیان می كند، سپس انواع مقاومت ها و مناقشات پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم با منافقان و یهودیان را توضیح می دهد. در ادامه مسئله خلافت پس از وفات پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم و روی كار آمدن معاویه و پسرش به اختصار بررسی می شود. در بخش دوم علل خروج امام حسین علیه السلام از مدینه و ورود آن حضرت به مكه و مجموعه وقایعی كه باعث شهادت امام و یارانش گردید از دیگر مباحث بخش دوم است. در بخش سوم، به اسیری رفتن خاندان عصمت و طهارت علیه السلام، همچنین خطبه هایی كه حضرت زینب كبری علیهاالسلام و امام سجاد علیه السلام در مقاطع مختلف ایراد نمودند، درج شده است. در انتهای كتاب هفت فهرست با این عناوین به چاپ رسیده است. فهرست آیات قرآن كریم، فهرست اشعار، فهرست برخی رویدادهای تاریخی، فهرست افراد، فهرست اصحاب امام حسین علیه السلام، فهرست قبایل، طوایف، فرقه ها و... و فهرست مكان ها.
24 ـ تاریخ امام حسین علیه السلام (موسوعة الامام الحسین) علیه السلام (جلد اول)
تهران، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی، انتشارات مدرسه، چاپ اول، 1378، 922 ص.
در این كتاب، تاریخ زندگانی امام حسین علیه السلام اصحاب و یاران آن حضرت بر اساس سه محور اصلی بازگو شده است. نوشتار حاضر از سوی «سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی» به زبان عربی نگارش یافته است. محور اول كتاب، بررسی تاریخ عاشورا و علل حوادث و پیامدهای آن است كه این مطالب را در بردارد: دوره امامت امام حسین علیه السلام تا هلاكت معاویه، خلافت یزید و خودداری امام از بیعت با وی و خروج از مدینه، هجرت از مكه به كربلا و حادثه عاشورا، مقتل سادات و سیدالشهدا، حوادث پس از عاشورا تا بازگشت اهل بیت به مدینه و عقوبت قاتلان و خون خواهی مختار از آنان. محور دوم كتاب گردآوری اطلاعاتی است درباره احوال شخصیت ها از جمله: اهل بیت علیهم السلام اصحاب سیدالشهدا و زنانی كه در واقعه عاشورا با ایشان همراه بودند. محور سوم مشتمل است بر حیات امام حسین علیه السلام از ولادت تا زمان حادثه عاشورا، فضایل و سیره سیدالشهدا، همچنین آیات و احادیثی درباره آن حضرت. فهرست منابع و مآخذ كتاب در هر صفحه ذكر گردیده است.
25 ـ تاریخ امام حسین علیه السلام (موسوعه الامام الحسین) علیه السلام (جلد دوم)
تهران، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی، دفتر انتشارات كمك درسی، چاپ اول 1378، 866 ص
مجموعه حاضر، دومین جلد از تاریخ امام حسین علیه السلام یا موسوعة الامام الحسین علیه السلام است كه از سوی «سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی، وزارت آموزش و پرورش» به زبان عربی به طبع رسیده است. این مجموعه شامل مباحثی در زمینه تاریخ وقایع كربلاست كه از زمان خروج امام حسین علیه السلام از بغداد به سوی مكه آغاز می گردد و تا وقایع آخرین روز تاسوعا ادامه می یابد. كتاب حاضر به صورت مجموعه روایات و سخنانی است كه از كتاب های مختلف گردآوری شده و ذیل گفتار نیز فهرست منابع و مأخذ ذكر شده است.
26 ـ تاریخ امام حسین علیه السلام(موسوعه الامام الحسین) علیه السلام (جلد چهارم)
تهران، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی، دفتر انتشارات كمك آموزشی، جلد چهارم، چاپ اول 1380، 910 ص.
كتاب حاضر جلد چهارم از «موسوعة الامام الحسین علیه السلام» است كه طی آن، بخش هایی از زندگی امام حسین علیه السلام به زبان عربی بازگو می شود. تأكید نگارنده در این جلد بر وقایع شب تاسوعا و روز عاشورا است. نبردهای تن به تن و رجز خوان ها، نحوه شهادت یاران امام حسین علیه السلام، اسامی شهدای كربلا، وضعیت سپاه دو طرف، و نحوه شهادت امام حسین علیه السلام، موضوعات اصلی كتاب را تشكیل می دهد. این مطالب از منابع متعددی چون: مقتل الحسین، تهذیب التهذیب، الحسین علیه السلام ابن عساكر، الحسین بن علی ابن العدیم، و تهذیب اكمال، اقتباس شده است. كتاب با فهرست تفصیلی موضوعات و فهرست منابع به پایان می رسد.
27 ـ تاریخ سیدالشهدا علیه السلام
صفائی حائری، عباس، با تحقیق و ویرایش واحد تحقیقات مسجد مقدس جمكران، قم، مسجد مقدس جمكران، چاپ اول، 1379، 669 ص.
زندگی امام حسین علیه السلام از بدو تولد تا لحظه شهادت در این كتاب تحلیل و بررسی شده است. مؤلف با استفاده از منابع متعددی مانند تاریخ طبری و مروج الذهب و وقعة الصفین، ضمن ریشه یابی واقعه كربلا، وقایع سالهای پیش از شهادت امام حسین علیه السلام یعنی از زمان مقابله معاویه با امام علی و امام حسن علیه السلام را مورد كند و كاو قرار می دهد. وی راز پنهان ماندن فضایل امام حسین و كم بودن احادیث منقول از وی را در سیاست خصمانه دستگاه اموی جستجو می كند. به نظر مؤلف، امام حسین از شهادت خود و یارانش و از اسارت اهل بیت خویش با خبر بوده است. مؤلف در میان نقل های مختلف تاریخی، حدیث منسوب به امام سجاد علیه السلام را ترجیح می دهد كه در آن، شمار سپاه مقابل امام حسین، سی هزار نفر ذكر شده است. در این كتاب همچنین مطالبی در مورد مختار ثقفی بیان گردیده و مذمت وی در تاریخ، معلول تبلیغات امویان و آل زبیر دانسته شده است.
28 ـ تاریخ كربلا
كلیددار، عبدالجواد، قم، منشورات الشریف الرضی، چاپ اول، [بی تا]، 300 ص.
گزارشی است تاریخی از كربلا و حائر اباعبدالله الحسین علیه السلام، حائر در لغت و تاریخ، در فقه و حدیث، حائر و وجه تسمیه آن و سیر تاریخی آن، كتاب در دو باب تدوین شده است. در باب اول از حائر و مفهوم دقیق آن در تاریخ و لغت بحث شده و در باب دوم از جایگاه آن در میان مردم و سیر تاریخی آن سخن به میان آمده است.
29 ـ تحقیق و پژوهش در تاریخ زندگانی امام حسین علیه السلام
اخلاقی، محمد اسحاق، قم، ثقلین، چاپ اول، 1378، 972 ص.
نگارنده در این پژوهش زندگی امام حسین علیه السلام و قیام او را با نگاهی به تاریخ شبه جزیره عربستان آغاز كرده سپس ریشه های تاریخی اختلاف بنی امیه و بنی هاشم را با عنوان «همزادان دیروز، دشمنان خونی امروز» بررسی می كند. فصول بعدی كتاب به ترتیب عبارت اند از: بنی امیه سردمدار بت پرستی، زمینه های شكل گیری نهضت امام حسین علیه السلام كوفه در كام طوفان شورش و انقلاب، كاروان امام حسین علیه السلام در حركت به سوی عراق آخرین تلاش ها برای جلوگیری از جنگ، در روز عاشورا چه گذشت؟ آغاز رسالت زمینی، عزاداری امام حسین علیه السلام، فلسفه زیارت امام حسین علیه السلام و تحولات مزار و حرم حسینی.
30 ـ ترجمه الامام الحسین علیه السلام من تاریخ مدینة دمشق
شافعی، ابوالقاسم علی بن حسن (معروف به ابن عساكر) تحقیق محمدباقر محمودی، قم، مجمع احیاء الثقافة الاسلامیة، 1414 ه .ق، 704 ص.
قسمتی را كه ابن عساكر در تاریخ مفصّل شهر دمشق، به زندگانی امام حسین علیه السلام اختصاص داده بود در این كتاب به صورت جداگانه و مستقل چاپ شده است.
احادیث بسیاری راجع به امام حسین علیه السلام تاریخ تولد آن حضرت، علت نام گذاری او، كنیه، شباهت به پیامبر، فضایل و مناقب بی شمار حضرتش، نزول آیه تطهیر درباره اهل بیت، محبت به او، زندگانی و سیرت عملی آن امام با مردم و مساكین و خلفای زمانش، پیشگوییهای شهادت آن حضرت از زبان پیامبر و امیرالمؤمنین، تاریخ عاشورا و... از مطالب این كتاب است.
31 ـ ثارالله خون حسین علیه السلام در رگهای اسلام
عندلیب همدانی، حسین، قم، انتشارات در راه حق، چاپ اول، 1376، 335 ص.
نویسنده در چهار فصل نكاتی را درباره امام حسین علیه السلام و یارانش برگزیده و درباره هریك به تحقیق پرداخته است. در فصل اول كتاب از شخصیت امام حسین علیه السلامسخن رفته و در فصل دوم گزارشی از كتابهای مقتل ارایه نموده است. فصل سوم درباره قیام عاشورا و شهادت امام حسین علیه السلامو یاران اوست و سرانجام در فصل چهارم به رثا و سوگواری پرداخته شده است.
برخی مطالب كتاب عبارت اند از: معنی جمله كّل یوم عاشورا و كلّ ارض كربلا وجه تسمیه امام حسین به ابوعبدالله، جامعیت امام و جمع همه ارزشها در وجود او، امام و فتوحات خلفا، دفاع از كتاب لهوف ابن طاووس در برابر خرده گیری محدّث نوری بر آن، علت خودداری مسلم بن عقیل از ترور ابن زیاد، شهدای كوفه، علل مهلت خواستن امام حسین علیه السلام در روز تاسوعا، امام و اجازه بازگشت به اصحاب، محلّ دفن سر امام علیه السلام و چگونگی بیان زبان حال.
32 ـ چهل داستان از كرامات امام حسین علیه السلام
محمدی اهوازی، مصطفی، قم، حضرت معصومه علیهاالسلام، چاپ اول، 1376، 124 ص.
این كتاب شامل چهل داستان و حكایت درباره كرامات امام حسین علیه السلاماست. عناوین برخی حكایات چنین است: پاداش پذیرایی از عزاداران امام حسین علیه السلامو دست و سینه زائرانش، اثر تربت بر منكر ولایت، علی علیه السلام و زائر حسینی، حسین علیه السلام چاره بلا، زائر بسیجی امام حسین علیه السلام، حسین علیه السلام و مداح اهل بیت، عزاداری اهل بیت در ایام عاشورا، حضرت آدم علیه السلام و كربلا، چگونگی شفا یافتن از تربت كربلا، زیارت عاشورا و دفع عذاب از قبرستان، حضرت نوح علیه السلام و مدد از امام حسین علیه السلام و نتیجه بی احترامی به تربت كربلا و...
33 ـ چهل سخن برای عاشقان عاشورا
حیدری، غلامعلی، قم، مؤلف، چاپ اول، 1378، 408 ص.
چگونگی برگزاری مجالس سیدالشهدا علیه السلام و سخنرانی در این مراسم طی چهل مجلس در كتاب تشریح شده است. هر مجلس در برگیرنده موضوعات متنوعی اعم از مسائل فقهی، توضیح احكام و نیز خلاصه ای از وقایع عاشوراست. از جمله عناوین مجلس ها عبارت اند از: رحمت الهی، دعا و راز و نیاز با خدا، اهمیت نماز، مؤمن و مسجد، آیین دوستی در اسلام، نیكی به والدین، حقوق فرزندان و ازدواج و دین داری.
34 ـ چهره درخشان حسین بن علی علیه السلام
ربانی خلخالی، علی، قم، كانون نشر اندیشه های اسلامی، چاپ اول، 1369، 418 ص.
بدیهی است كه موضوع شهادت حضرت سیدالشهدا علیه السلام یكی از مهم ترین حوادث تاریخ جهان بشریت می باشد. علاوه بر مقامات عالیه آن بزرگ شخصیت جهانی در پیشگاه مقدس ربوبی و اعترافات صریح تمام انبیا و اولیا به مقام شامخ آن سرور سالار شهیدان و روایات متواتره ای كه از خاتم انبیا حضرت محمد بن عبدالله صلی الله علیه و آله وسلم و ائمه طاهرین علیه السلام درباره عظمت رهبر نجات بخش اسلام وارد شده است و نیز دانشمندان اسلامی و غیراسلامی در موضوع و حادثه پرافتخار كربلا بررسی های لازم را نموده اند كه آن انسان ملكوتی چهره شناخته شده تاریخ است حتی بیگانگان هم با نام و فداكاری آن شهید جاویدان آشنایی دارند. این اثر به تبیین عظمت و نهضت مقدس چهره عالمتاب سرور آزادگان حضرت اباعبدالله الحسین علیه السلام می پردازد و در بردارنده بحث های جالب در چگونگی فداكاری و قیام و انقلاب خونین آن سرور عزیز از نظر قرآن و روایات اهل بیت علیهم السلام است. مطالب كتاب از مقدمه و پنج بخش تشكیل شده است. بخش اول: تولد امام علیه السلام و معرفی سیدالشهدا از نظر قرآن و روایات به طور عموم و توضیح درباره حدیث سفینه و حدیث ثقلین و لوح كشتی نوح علیه السلام و لوح سلیمان علیه السلامبخش دوم: ارزیابی مسئله شهادت از نظر آیات قرآن و روایات و تاریخ و سخنان دانشمندان اسلامی و غیراسلامی، بخش سوم: خبرهای غیبی از رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلم و علی بن ابیطالب علیه السلام به ضمیمه سؤال و جوابی راجع به علم امام علیه السلام از علامه عالیقدر آقای سیدمحمدحسین طباطبائی صاحب تفسیر المیزان، بخش چهارم: ذكر اخبار غیبیه از دیدگاه پیامبران اولوالعزم قبل از حادثه كربلا و عظمت تربت و ثواب سوگواری بر امام شهید و بحثی كوتاه درباره شجره نفرین شده بنی امیه از نظر قرآن و از دیدگاه پیامبر عالیقدر اسلام صلی الله علیه و آله وسلم و معرفی چند تن از ظالمین كه به امام علیه السلام ظلم كرده اند، بخش پنجم: علل قیام و دعوت كوفیان، حركت امام از مدینه... و حوادث ایام عاشورا و سیر اجمالی اسرا پس از شهادت و واقعه جانسوز كربلا. در پایان بخش پنجم كلماتی آموزنده از امام علیه السلام آمده است.
35 ـ حسین احیاگر آدم
حسینجانی، ابوالقاسم، تهران، سروش، چاپ اول 1377، 80 ص.
مجموعه حاضر، متضمن 22 مقاله كوتاه است كه در آن از مصایب، فداكاری، شهادت و سایر ویژگی های اخلاقی امام حسین علیه السلام و رزمندگان اسلام سخن به میان آمده است.
36 ـ حدیث بوی سیب (گزیده ای از خصائص الحسینیه) بیان ویژگی ها و ذكر مصایب امام حسین علیه السلام
احمدوند، محسن، قم، میثم تمار، چاپ اول 1380، 240 ص.
حدیث بوی سیب گزیده ای از كتاب «خصائص الحسینیه» شیخ جعفر شوشتری است كه طی آن به برخی ویژگی های شخصیتی، فضایل و مصایب امام حسین علیه السلام اشاره شده است. این كتاب با عناوینی از این دست به طبع رسیده است. خصوصیات امام حسین علیه السلام در عوالم وجود، خصوصیات حمیده و اخلاق پسندیده امام حسین علیه السلام، خصوصیات عبادات امام حسین علیه السلام در روز عاشورا، در خصوص الطاف الهیه نسبت به امام حسین علیه السلام، خصوصیات خشوع دل برای آن حضرت و جاری شدن اشك با یاد او، و ذكر مصایب امام حسین علیه السلام.
37 ـ حضرت ابا عبدالله الحسین علیه السلام
علامه، ضیاءالدین، تهران، میمند، چاپ اول، 1378، 216 ص.
مخاطبان این كتاب با اجداد طاهر حضرت «اباعبدالله الحسین علیه السلام» آشنا می شوند. كتاب با معرفی اجمالی 18 جد امام حسین علیه السلام ـ از عدنان تا عبد مناف ـ آغاز شده و در پی آن شرح حال هاشم بن عبدالمناف، عبدالمطلب، و عبدالله آمده است. افزون بر آن، كتاب متضمن داستانهای تاریخی است؛ از جمله داستان اصحاب فیل، حفر زمزم به دست عبدالمطلب و حارث، مكر یهود در اندیشه هلاك حضرت عبدالله، ظهور اصحاب اخدود، ظهور بزرگمهر و قتل بوذرجمهر.
38 ـ حماسه كربلا: زندگانی حضرت امام حسین علیه السلام
پیشوا، محمود، تهران، میقات، چاپ اول، 1377، 324 ص.
بحث های اصلی این كتاب در سه بخش تنظیم شده كه عبارت اند از:
تولد و فضایل امام حسین علیه السلام، بررسی وضع خاندان ابی سفیان و علل خروج امام حسین علیه السلام از مدینه تا كربلا و چگونگی شهادت امام حسین علیه السلام، قیام او فضیلت زمین كربلا و زیارت عاشورا، مباحث اصلی كتاب برگرفته از این آثار است: امالی شیخ صدوق، ارشاد شیخ مفید، مناقب شهرآشوب مازندرانی و مروج الذهب مسعودی. بخش پایانی كتاب به متن كامل زیارت عاشورا اختصاص یافته است.
39 ـ حسین بن علی علیه السلام حماسه تاریخ
حجتی كرمانی، محمدجواد، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی، مركز چاپ و نشر، چاپ اول 1377، 260 ص.
مطالب كتاب حاضر در 3 بخش تنظیم یافته است. در بخش اول، از تكوین شخصیت، ارگانیزم روحی، افكار، ایده ها، زندگی خصوصی و موقعیت اجتماعی امام حسین علیه السلام سخن به میان آمده است. در بخش دوم، عوامل اساسی انحرافات جامعه اسلامی طی چند دوره از مرگ پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم تا زمامداری علی علیه السلام و از شهادت علی علیه السلام تا مرگ معاویه بررسی شده است. بخش سوم به تبیین استراتژی انقلاب امام حسین علیه السلام و تأثیرات و پیامدهای آن اختصاص دارد.
40 ـ الحسین و السنّة
الطباطبایی، السید عبدالعزیز، تهران، كتابخانه مدرسه چهل ستون مسجد جامع، چاپ اول، 1356، 148 ص.
این مجموعه گرانبار توسط كتاب شناس بزرگ معاصر، مرحوم استاد علامه سیدعبدالعزیز طباطبایی یزدی از سه كتاب مرجع و معتبر در نزد اهل تسنّن و از منابع اوّلیه در تاریخ اسلام، انتخاب و تنظیم شده است و آن سه كتاب عبارت اند از:
1 ـ كتاب الفضائل، نوشته ابوعبدالله احمد بن محمد بن حنبل شیبانی وائلی (164 ـ 241 ق) یكی از امامان چهارگانه اهل سنت و معروف به «امام احمد بن حنبل»
2 ـ انساب الاشراف، احمد بن یحیی بن جابر بلاذری (متوفای 279 ق) نویسنده فتوح البلدان
3 ـ المعجم الكبیر، ابوالقاسم سلیمان بن احمد بن ایوب لخمی طبرانی (م360 ق) معروف به حافظ طبرانی
امتیاز مهمی كه این مجموعه دارد این است كه احادیث و روایتهای آن از راویان و محدّثان قرن اول نقل شده است.
41 ـ حماسه سازان عاشورا: سخنان، داستان ها و حكایت هایی از زندگانی امام حسین علیه السلام و فرزندان و یاران فداكارش
اسرار، مصطفی، تهران، قادر، چاپ اول، 1376، 200 ص
حكایت و داستانهای مفید چنان مؤثر است كه گاهی یك داستان و یك حكایت كوتاه تغییرات شگرف تربیتی و اخلاقی را در زمینه های گوناگون ایجاد می نماید. این كتاب مجموعه ای از حكایت و داستان ها و سخنان امام حسن علیه السلام و فرزندان و یاران فداكار ایشان است كه به ترتیب عناوین و بر اساس حروف الفبا تنظیم شده است و از آن جا كه هر حكایت و داستان پیام ویژه ای را در بردارد، ترتیب متنوع و گوناگونی را جهت بهره گیری از وقایع انسان ساز عاشورا و حوادث قبل و بعد از آن بوجود می آورد و خوانندگان هرلحظه با پرده متنوعی از موضوعات و حوادث كربلا روبرو می شوند و از دانشگاه نینوا بهره می گیرند، بدون آن كه ارتباط معنوی داستان های قیام خونین عاشورا و وقایع آن گسسته شود. زیرا آنچه در حكایت واقعه كربلا از ابتدا تا انتها جریان دارد، فداكاری و ایثار و جانفشانی در راه خدا و پیروی از امام معصوم و دفاع از ارزشهای الهی و مبارزه با ستم گری و فساد است كه در محتوای تمام حكایات و داستان ها موج می زند.
42 ـ الحسین علیه السلام مأتم الاسلام
فاخر، محمد شعاع، عربی، قم، شریف الرضی، چاپ اول، 1378، 128 ص.
شرح و تفسیر آیه پانزدهم سوره احقاف در قرآن و انطباق آن بر زندگی امام حسین علیه السلام است. نویسنده در این اثر، دو تفسیر عام و خاص از آیه مذكور ارایه می دهد. در تفسیر عام، ضمن شرح واژه های آیه، تفسیر كوتاهی راجع به هریك از آنها ذكر می كند و سپس از موضوع تربیت فرزند سخن به میان می آورد. در تفسیر خاص آیه، ابتدا اقوال پنج گانه در شأن نزول آن را مطرح می كند و سپس آنها را مورد نقد و تفسیر قرار می دهد. وی نظری را می پذیرد كه نزول این آیه را در شأن امام حسین می داند. او با استفاده از ادله عقلی و نیز احادیث فراوان نقل شده در این مورد، به شرح و تفسیر آیه می پردازد.
ولادت امام حسین در شش ماهگی، تغذیه او از انگشت پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله وسلم، شدت علاقه پیامبر به حسین علیه السلام و بیان احادیث مربوط به این موضوع و شرافت سلاله امام حسین از جمله مطالب كتاب است. نویسنده در پایان به استناد برخی از احادیث، نزول هشت آیه از قرآن را در شأن امام حسین علیه السلاممی داند.
43 ـ حسین كیست؟
كمپانی، فضل الله، تهران، فروغی، چاپ ششم، 1378، 397 ص.
این اثر در شرح احوال و تاریخ زندگانی امام حسین علیه السلام است كه به شیوه گزارشی نگارش یافته است. مؤلف در این كتاب، ابتدا به تاریخ ولادت، نسب، صفات عالیه، و نقش امام حسین علیه السلام در زمان پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم و علی علیه السلامو امام حسن علیه السلام تا زمان حركت به مكه در سال 60 هجری می پردازد. سپس با اشاره به مرگ معاویه و عدم بیعت امام حسین علیه السلام با یزید، چگونگی ورود امام علیه السلام به مكه و دعوت اهل كوفه از آن حضرت، فرستادن مسلم بن عقیل علیه السلامبه كوفه، شهادت مسلم و هانی علیه السلام حركت امام به سمت كوفه، حضور امام علیه السلامدر كربلا، وقایع عاشورا و شهادت امام حسین علیه السلام یاران و خاندانش، اسارت اهل بیت علیهم السلام و نقش آفرینی آنها در كوفه و شام را روایت می كند. آنگاه به تجزیه و تحلیل شهادت امام حسین علیه السلام و رمز قیام آن حضرت همت می گمارد. در پایان وقایع قیام مختار و انتقام او از قاتلان امام حسین علیه السلام و یاران ایشان در كربلا و نیز نهضت توابین را به تصویر می كشد. مؤلف در این كتاب، از آیات، روایات و اشعار عربی و فارسی بهره برده است.
44 ـ الحسین فی طریقه الی الشهاده
الهاشمی، علی بن الحسین، قم، انتشارات الشریف الرضی، چاپ اول، 1371، 256 ص.
این اثر گزارش دقیق و گام به گام مسیر اباعبدالله الحسین علیه السلام است در حماسه عظیم كربلا، مؤلف، منازل، جایها و آبادیهای این مسیر را بر مبنای شعری بلند از مكه آغاز می كند و تا كوفه ادامه می دهد. مطالب كتاب دقیقا مستند است و اثری است ادبی، تاریخی و جغرافیایی و سودمند و كارآمد.
45 ـ خورشید بر نیزه
حسین خانی، نورالله، تهران، مسعی، چاپ اول 1379، 516 ص.
در این كتاب گوشه هایی از واقعه كربلا و حوادث روز تاسوعا و عاشورای حسینی علیه السلام به تصویر كشیده شده است. نگارنده، مطالب خود را از بازگشت قافله و ورود آن به مكه معظمه شروع كرده و با مباحثی چون: اعزام مسلم بن عقیل به كوفه، پیمان شكنی مردم كوفه، حكومت نظامی، شهادت مسلم و فرزندانش، حركت قافله به سوی كوفه و جلوگیری سپاه حر بن یزید ریاحی ادامه داده است. در قسمت های پایانی كتاب، رشادت های اصحاب و یاران امام حسین علیه السلام همچنین برخی خطبه های زینب كبری علیهاالسلام ـ همراه با روایت شورش های مردم مدینه و مكه در شهادت امام حسین علیه السلام ـ بازگو می شود.
46 ـ داستانهایی از آثار تمسك به امام حسین علیه السلام
افشار، اسدالله، تهران، مؤسسه تحقیقاتی و انتشاراتی نور، چاپ اول 1380، 128 ص.
در مجموعه حاضر 110 داستان و حكایت كوتاه درباره فضایل و كرامات امام حسین علیه السلام و آثار توسل به آن حضرت فراهم آمده كه عناوین برخی از آنها بدین شرح است. شفای هفت مریض در یك لحظه به بركت امام حسین علیه السلام، دعا در حرم حسین علیه السلام و شفای نابینا، زیارت ارواح از قبر حسین علیه السلام در شب قدر، آماده شدن مقدمات زیارت كربلای حسینی علیه السلام، گریه جبرئیل بر شهادت حسن علیه السلام و حسین علیه السلام، درآمد معدن نمك و عزای حسین علیه السلام و اخلاق اجتماعی امام حسین علیه السلام.
47 ـ در مكتب حسین علیه السلام شیعه شدم
حسینی مراكشی، ادریس، مترجم: مالك محمودی، قم، امام المنتظر(عج)، چاپ اول، 1380، 528 ص.
كتاب حاضر ترجمه «الانتقال الصعب فی المذهب و المعتقد» تألیف ادریس حسینی مراكشی است كه طی آن نگارنده زندگی، كرامات، فضایل و مناقب حضرت امام حسین علیه السلام را ذكر می كند. افزون بر آن، ماجرای ثقیفه، حكومت امام حسن علیه السلام، و نحوه به قدرت رسیدن یزید را شرح می دهد. بخش عمده كتاب به مجموعه واكنش های امام حسین علیه السلام در دوره های مذكور، همچنین واقعه خونین كربلا اختصاص دارد.
48 ـ ده مجلس
ظهیری، علی اصغر، قم، انصاری، چاپ اول 1380، 160 ص.
نوشتار حاضر مشتمل بر ده مجلس سخنرانی درباره قیام امام حسین علیه السلاماست كه با این عناوین تدوین شده است. امام حسین علیه السلام و معرفت، گریه بر امام حسین علیه السلام و شادی در آخرت، سعادت و شقاوت در كربلا، غربال ناپاكان در كربلا، شرح كوتاهی بر وصیت نامه امام حسین علیه السلام، اثر معجزه آسای نماز، امام حسین علیه السلام و اطاعت از امام زمان خود، عامل عدم پذیرش حق در كربلا.
49 ـ رسول ترك «آزاد شده امام حسین علیه السلام»
سیف اللهی، محمدحسن، قم، مسجد مقدس صاحب الزمان(جمكران)، چاپ اول 1380، 208 ص.
در صفحات نخست این كتاب شرح مختصری از زندگی و ماجرای توبه «رسول داد خواه خیابانی» (1284 تا 1339 ه .ش) به طبع رسیده است. وی فردی بود كه به زورگویی و لاابالی شهرت داشت، اما پس از ماجرایی، تحول عمیقی در وی رخ می دهد و به یكی از مریدان امام حسین علیه السلام بدل می شود. در ادامه كتاب چهل خاطره از دوستان و آشنایان نامبرده درباره اعمال و رفتار وی آورده شده است.
50 ـ زبور عشق، 110 داستان از زندگی امام حسین و...
رمزی واحدی، محمدرضا، قم، سعید نوین، چاپ اول 1380، 200 ص.
در بخش نخست كتاب، صد و ده داستان و حكایت پندآموز با مضامینی از زندگانی، فضائل و كرامات امام حسین علیه السلام به طبع رسیده، در بخش دوم نیز توقف گاه های امام حسن علیه السلام از كعبه تا كربلا معرفی شده است. كتاب با ذكر برخی حضایل آن حضرت به پایان می رسد.
51 ـ زندگانی امام حسین علیه السلام
رسولی محلاتی، سیدهاشم، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ سوم، 1378، 592 ص.
این كتاب پژوهشی است مستند با شیوه ای گزارشی و تحلیلی كه به تفصیل در تاریخ زندگانی امام حسین علیه السلام از تولد تا شهادت نگاشته شده است. این اثر مشتمل بر 17 فصل با عناوین فرعی گسترده است. در بخش آغازین كتاب خلاصه ای از شرح مؤلف و آثار علمی او ارائه شده است. اهم عناوین كتاب عبارت اند از: تاریخ ولادت و نامگذاری و خبر دادن از شهادت امام حسین علیه السلام توسط پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم، پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله وسلم و امام حسین علیه السلام، امام حسین علیه السلام در دوران خلفای نخستین و حكومت علی علیه السلام و امامت امام حسن علیه السلام، امام حسین علیه السلام پس از شهادت برادر و سالهای پایانی خلافت معاویه، ولایتعهدی یزید، بحث و تحقیق در علل نهضت امام حسین علیه السلام، نقد نظریه تشكیل حكومت اسلامی به عنوان هدف قیام امام حسین علیه السلام با ارائه مستندات دینی و تاریخی، نقل آراء عبده و محمد عبدالباقی و علائلی در مورد قیام حسینی، دوران حكومت ننگین یزید تا قیام امام حسین علیه السلامگزارش تفصیلی نهضت امام حسین علیه السلام ـ به شیوه مقتل نگاری ـ امام حسین علیه السلام در مدینه و حركت به سوی مكه و گسیل مسلم بن عقیل علیه السلام به كوفه و حركت امام علیه السلام از مكه به سوی عراق و حادثه خونبار كربلا و شهادت امام حسین علیه السلامو یاران و اهل بیت و فرزندان آن حضرت و شرح احوال فرزندان و همسران آن حضرت، فضایل و مكارم اخلاق و كرامات و مواعظ آن حضرت.
52 ـ زندگانی امام حسین علیه السلام
رهنما، زین العابدین، دو جلد در یك مجلد، تهران، زوار، چاپ هجدهم، 1378، 294 + 464 ص.
این كتاب با ساختاری شبیه كتابهای رمان، گاهی با تفصیل و زمانی به صورت خلاصه و گاهی همراه با تعابیری احساسی و حماسی و ادبی، به تحلیل و توصیف زندگانی امام حسین علیه السلام و قیام عاشورا پرداخته است. كتاب با مقدمه ای مفصل كه بیشتر از شرح زندگی امام حسین علیه السلام به نظر می رسد، به بررسی حوادث تاریخی صدر اسلام و خلفای نخستین و فتوحات اسلامی و دوران خلفای سفیانیان پرداخته است. این كتاب دو جلدی در یك جلد طبع گردیده است. جلد اول آن دارای 38 فصل و جلد دوم دارای 68 فصل است. برخی عناوین مهم جلد اول عبارت اند از: تحلیل و گزارش فتوحات اسلامی و حمله مسلمانان به ایران و علل و عوامل شكست ساسانیان و قوّت مسلمانان، تحلیل اوصاف یزید، شهادت حجر بن عدی و یارانش، سیاست ها و شیطنت های معاویه و اوصاف شامات، شرح تفصیلی ماجرای عشق یزید به ارینب و دسیسه طلاق او از شوهرش عبدالله، داستان شهربانو، داستان تولد و نوجوانی امام حسین علیه السلام ادامه گزارش جنگهای مسلمانان و ایران در زمان یزدگرد سوم. عناوین مهم جلد دوم بدین قرار است: خلافت عمر و ماجرای قتل او، خلافت عثمان و شیوه حكومت و داستان كشته شدن او، تشریح ابعاد مختلف سیاسی و نظامی و فرهنگی دوران و خلافت علی علیه السلام، تاریخ سلطه معاویه و تشریح ابعاد دوران خلافت معاویه و نیرنگ ها و جنایات او تا مرگش، حكومت یزید، تاریخ قیام امام حسین علیه السلام از ابتدا و مدینه و فرستادن قاصد به سوی كوفه، حوادث عاشورا و اسارت خاندان عصمت و وقایع پس از عاشورا تا مجلس یزید در شام. نویسنده در پایان كتاب نتیجه گیری عبرت آمیزی آورده است درباره سرانجام پیروزی حق و زندگی جاودانی امام حسین علیه السلام و لعنت و بدنامی جاودانی یزید و باطل.
53 ـ زندگانی امام حسین علیه السلام
عمادزاده، حسین، تهران، سازمان اوقات و امور خیریه، اسوه، جلد اول و دوم، چاپ اول، 1377، 664 + 704 ص.
شرح تحولات تاریخی و جنبه های والای شخصیت حضرت امام حسین علیه السلام مقوله اصلی این كتاب است كه با موضوعاتی از این دست به طبع رسیده است. زندگانی امام حسین علیه السلام از حسب و نسب، شخصیت و خصوصیات زندگی و...، شش ماه آخر عمر امام حسین و اوضاع ممالك اسلامی، مردن معاویه، سلطنت یزید، قیام حسین علیه السلام و...، حركت از مكه تا ورود به كربلا، از ورود به كربلا تا صبح عاشورا، و روز تاریخی عاشورا، شهادت و فداكاری حضرت امام حسین علیه السلام.
54 ـ زندگانی امام حسین علیه السلام، داستان هایی از زندگانی، سیره، معجزات، توسل و تربیت.
باقرزاده، عبدالرحمن، قم، انتشارات حضرت معصومه علیهاالسلام، چاپ اول، 1418 ق، 243 ص.
بی تردید برای كسی كه بخواهد راه درست زندگی را طی كند و سرافرازی در جامعه و سعادت در آخرت را جلب كند، آشنایی با زندگی مردان بزرگ و سخنان و سیره عملی و خصوصیات فردی و اجتماعی آنان، بسیار با اهمیت و آثار تربیتی آن بر كسی پوشیده نیست. از طرف دیگر، آشنایی با معجزات و اهمیت و آثار عزاداری و توسل به ساحت مقدس ائمه اطهار علیهماالسلامخصوصا امام حسین علیه السلام ما را در تحكیم عقاید دینی و توجه بیشتر به آن بزرگوار و ارادت عملی و عزاداری سنتی كه همواره مورد تأكید بزرگان دین بوده است، كمك خواهد نمود.
اثر فوق از شش بخش تشكیل شده است كه عناوین آن بدین قرار است: نگاهی گذرا به زندگانی امام حسین علیه السلام، حسین علیه السلام در زمان پیغمبر صلی الله علیه و آله وسلم، سیره امام حسین علیه السلام، معجزات و عذاب دنیوی ظالمین، اهمیت و آثار توسل و عزاداری و زیارت و تربت امام حسین علیه السلام.
55 ـ زندگی امام حسین علیه السلام
كریمیان، منصور، تهران، اشرفی، چاپ اول 1379، 244 ص.
جلد پنجم از مجموعه «زندگانی چهارده معصوم» به شرح زندگانی امام حسین علیه السلام اختصاص دارد كه بر اساس كتاب منتهی الامال فی تواریخ النبی والال نوشته شیخ عباس قمی تدوین شده است. در این كتاب ضمن مروری كوتاه بر زندگی امام حسن علیه السلام، تاریخ پیش از وقایع نهضت كربلا، خروج امام حسن علیه السلام از مكه، ورود به نینوا، رویدادهای روز تاسوعا و عاشورا. و در پایان كتاب، وقایع پس از شهادت امام حسین و فضیلت گریه كردن و مرثیه خوانی بر او آمده است.
56 ـ زندگانی اباعبدالله الحسین علیه السلام
علی بن موسی ابن طاووس؛ مترجم: محمد صحفی، قم، اهل بیت علیهم السلام، چاپ چهارم 1377، 256 ص.
این اثر مشتمل است بر ترجمه و شرح كتاب «لهوف» در شرح زندگانی پیشوای شهیدان حسین بن علی علیه السلام. مطالب كتاب در سه قسمت با این عناوین فراهم آمده است: «شرح زندگانی حسین علیه السلام از روز ولادت تا بامداد عاشورا»، «وقایع روز عاشورا و شهادت شهدا» و «جزئیات وقایع بعد از شهادت حسین علیه السلام تا بازگشت اهل بیت علیهم السلام به مدینه».
57 ـ زندگانی حضرت امام حسین بن علی علیه السلام
فاضل، جواد، تهران، افراسیاب، چاپ اول 1380، 420 ص.
در كتاب حاضر گوشه هایی از زندگی حضرت امام حسین علیه السلام از زمان طفولیت تا شهادت به منابع متنوع بازگو شود. بخشی از كتاب نیز به مطالبی در باب شخصیت امام حسین علیه السلام، ویژگی های اخلاقی، كرامات، فضایل و سخنان و احادیثی از آن حضرت اختصاص دارد. واقعه كربلا، روزهای تاسوعا و عاشورا و مجموعه رویدادهای این دو روز، عمده ترین مباحث كتاب را تشكیل می دهد.
58 ـ زندگانی حضرت امام حسین علیه السلام و داستان كربلا و عاشورا گزیده ای از منتهی الامال محدث قمی رحمه الله
استادی، رضا، قم، دفتر نشر برگزیده، چاپ اول 1380، 272 ص.
نوشتار حاضر برگزیده و متن ساده شده ای از كتاب «منتهی الامال فی تواریخ النبی والال» تألیف شیخ عباس قمی درباره فضایل و كرامات امام حسین علیه السلام، همچنین وقایع و رخدادهای تاریخی مربوط به آن حضرت است كه با عناوینی از این دست تدوین شده است. فضایل و مناقب و مكارم اخلاقی آن حضرت، ثواب گریه كردن و گفتن و خواندن مرثیه و اقامه مجلس عزا، آمدن جناب مسلم به كوفه، ملاقات آن حضرت با حر بن یزید ریاحی، وقایع روز تاسوعا، وقایع روز عاشورا، وقایعی كه بعد از شهادت واقع شده، دفن اجساد مطهّر شهدا، ورود اهل بیت علیهم السلام به دارالعماره، نامه ابن زیاد به یزید، ورود اسرا و سرهای شهدا به شام، ورود اهل بیت علیهم السلام به مدینه طیبه.
59 ـ سبط نبی حسین بن علی علیه السلام: رمز قرآن از حسین آموختیم
بی آزار شیرازی، عبدالكریم، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ اول، 1376، 32 ص.
این اثر مجلد اول از مجموعه چهارجلدی سبط نبی بر آن است تا گوشه ای از ولایت و كارگردانی امام حسین علیه السلام را با سیاست و تدبیرات الهیه در پشت صحنه به تماشا بگذارد تا خواننده ببیند كه چگونه این ابرمرد تاریخ توانست با هفتاد و دو تن یاران خود تمامی زمین را به كربلا و تمامی زمانها را به عاشورا تبدیل كند و بنیان طاغوت و ظلم و استبداد را در بسیاری از مكانها و زمانها بر كند و اسلام و استقلال و آزادی را جایگزین آن سازد. كتاب مصور و رنگی است و استناد آن به آیات قرآن و كتب معتبر شیعی است. عناوین برخی از مباحث كتاب بدین قرار است: حسین علیه السلام پاداش پاكدامنی زهرا علیهاالسلام، امام حسین علیه السلام، نمونه اخلاق قرآن، تفسیر شهید و شهداء، امام حسین علیه السلامتفسیر رموز كلمات نمایشی حج ابراهیم و اسماعیل، امام حسین و تفسیر آیه قرآن.
60 ـ سبط نبی، حسین بن علی علیه السلام زمین گسترده كربلا در سرزمین عراق، شام و عربستان
بی آزار شیرازی، عبدالكریم، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ اول، 1376، 48 ص.
این كتاب مجلد دوم از مجموعه چهار جلدی سبط نبی حسین بن علی علیه السلاماست كه به جریان خون كربلا در سایر زمین ها پرداخته. از آن جا كه اهل بیت علیهم السلام از جریان حادثه دلخراش كربلا برای بیداری و آگاهی مردم نسبت به ظلم و بیداد بنی امیه بهره گرفتند و به هر سرزمینی كه رسیدند خون حسینی را به مردم آنجا تزریق كردند، دیری نپایید كه انقلاب كربلا از عراق به سایر نقاط جهان جریان یافت. به شام، مدینه، مكه، یمن، خراسان، سمرقند، افغانستان، سواحل چین، هند و پاكستان و... مباحث كتاب عبارت اند از: امام حسین علیه السلام و تفسیر آیه من قتل نفسا، احیای سرزمینهای اسلامی با تزریق خون حسینی، تزریق خون كربلا توسط كاروان اسرا به مردم شهرهای عراق، شام و حجاز، عراق در تسخیر خاندان حسینی، سر امام حسین علیه السلام و حضرت یحیی، دو سند جنایت تاریخ در شام، تزریق خون زینب علیهاالسلام در سرزمین شام و تجاوز به حرم.
61 ـ سبط نبی، حسین بن علی علیه السلام: زمان، گسترده عاشورا
بی آزار شیرازی، عبدالكریم، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ اول، 1376، 48 ص.
این اثر مجلد سوم از مجموعه «سبط نبی حسین بن علی علیه السلام» است كه «زمان گسترده عاشورا» عنوان گرفته. در این مجلد به حركتهای انقلابی مسلمانان متأثر از حادثه دردناك كربلا پرداخته شده، جماعتی كه از نقاط مختلف زمین گرد آمدند و به طور پنهانی نهضت عاشورا را تداوم دادند. مباحث ارائه شده در این مجلد عبارت اند از: قیام مختار، قیام ابومسلم خراسانی، ولایت ائمه علیهماالسلام بعد از حادثه كربلا، امام سجاد علیه السلام پاسدار نهضت اصلاحی سیدالشهدا علیه السلام، پاسداری امام سجاد علیه السلام از سنگر اتحاد، پاسداری امام سجاد علیه السلام از ادب سیدالشهدا علیه السلام، پاسداری امام سجاد علیه السلام از مرزها در برابر حملات نظامی و تهاجمات فرهنگی و ... .
62 ـ سرالشهادتین: الشهادة السریه و الجهریه لرسول الله صلی الله علیه و آله وسلم
دهلوی، عبدالعزیز بن احمد، تهران، موسسه الحسین علیه السلام، چاپ اول 1378، 40 ص.
در این نوشتار كه به زبان عربی به طبع رسیده، مقوله شهادت از منظر پیامبر اسلام تبیین شده است. عمده مطالب كتاب به شرح فلسفه شهادت امام حسن علیه السلام و امام حسین علیه السلام در روایات پیامبر بدین قرار است. شهادة السروالعلانیه، الحسن علیه السلام و الحسین علیه السلام ابنا رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم، فضائل الحسن علیه السلام، الشهاده السریه، الشهاده الجهریه و اخبار النبی به مقتل الحسین علیه السلام.
63 ـ سراج الایمان در وقایع محرم الحرام و ماه صفر
شایان تبریزی، علی، جلد 3، قم، دارالكتاب، چاپ اول، 1378، 260 ص.
در این كتاب «وقایع ماه محرم و شخصیت امام حسین علیه السلام» در آینه احادیث و روایات بررسی و تبیین می شود. مؤلف، كتاب را با عناوینی از این دست به رشته تحریر درآورده است: وقایع اول محرم، در فضیلت مجلس موعظه و ثواب آن، در مناقب اباعبدالله علیه السلام و مكارم اخلاق ایشان، در فضایل امام حسین علیه السلام خبر دادن جبرئیل از شهادت، خبر دادن پیغمبر اسلام از شهادت اباعبدالله علیه السلام مصیبت آن حضرت اعظم مصائب است و ستم هایی كه به آن حضرت وارد شده.
64 ـ سجاده خونین: مجموعه اشعار و 114 داستان از ولادت تا شهادت امام حسین علیه السلام
نوری، یحیی؛ تهران، فیض كاشانی، چاپ اول 1379، 232 ص
در این مجموعه 114 داستان كوتاه از زندگانی امام حسین علیه السلام از ولادت تا شهادت، ذیل این عناوین سامان یافته است. امام حسین علیه السلام قبل از ولادت، ولادت تا ازدواج، روش های اخلاقی امام حسین علیه السلام، معجزات امام حسین علیه السلام، خروج امام حسین علیه السلام و یارانش از مدینه، سفیران شهید، صحرای كربلا، عصر تاسوعا، سخنان امام حسین علیه السلام به سپاه دشمن در صبح عاشورا، حمله دشمن قبل از ظهر عاشورا و اسامی شهدا، از نماز ظهر عاشورا تا شهادت امام حسین علیه السلام، آخرین مبارزه تقسیم غنایم و تقسیم سرها و نوحه سرایان امام حسین علیه السلام.
65 ـ سرشك خوبان در سوگ سالار شهیدان
محمودی، محمدباقر؛ ترجمه عبدالحسین بینش و غلامرضا جمشیدنژاد، به كوشش مركز پژوهش های اسلامی نمایندگی ولی فقیه در سپاه پاسداران، قم، افق فردا، چاپ اول، 1379، 312 ص.
واقعه كربلا و شخصیت حسین بن علی علیه السلام را از منظر تاریخ بررسی می كند. مؤلف بعد از ارائه تحقیقی درباره جایگاه امام حسین علیه السلام در نزد خداوند و بیان فضیلت سوگواری و گریستن بر او، مراحل نهضت آن حضرت را شرح و تحلیل كرده است. او ابتدا علل حركت حسین علیه السلام از مدینه به مكه و ورود مسلم به كوفه را شرح كرده و سپس حركت به طرف كوفه و ورود به كربلا و رخدادهای خونین آن را بیان داشته است. رفتار یزید و نیروهای او با سر حسین علیه السلام و اسیران از كربلا تا شام و خطابه های آنان در كوفه و شام و بازگشت آنان به مدینه، از دیگر عناوین كتاب است. فرجام قاتلان حسین علیه السلامنیز بررسی شده است. عنوان متن ترجمه شده: «عبرات المصطفین فی مقتل الحسین علیه السلام» می باشد.
66 ـ سرچشمه اشك و غم
میرشفیعی خوانساری، علی؛ تهران، مؤلف، چاپ اول 1380، 64 ص.
در كتابچه حاضر، گوشه هایی از زندگی حضرت حسین بن علی علیه السلام با اشاره به ماجرای بیعت خواستن از آن حضرت تشریح می شود. واكنش های خاندان پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله وسلم، عبدالله بن زبیر و عبدالله بن عمر بن خطاب پس از شهادت حسین بن علی علیه السلام مطالبی است كه در پی می آید. بخش پایانی كتاب به شرح رنج های فاطمه زهرا علیهاالسلام پس از وفات پیامبراكرم صلی الله علیه و آله وسلم اختصاص دارد.
67 ـ سفرنامه عشق، سیری در تاریخ عاشورا
عظیمی زاده، احمد، تهران، كوثر، چاپ اول 1379، 360 ص.
در كتاب حاضر، شرحی از زندگانی امام حسین علیه السلام ـ از ولادت تا شهادت ـ به طبع رسیده است. افزون بر آن، علل و چگونگی شكل گیری نهضت عاشورای حسینی، نیز حوادث و پیامدهای آن بازگو شده است. عناوین برخی فصل های كتاب بدین قرار است: امام حسین علیه السلام در زمان پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله وسلم، امام حسین علیه السلام در زمان معاویه، ورود امام حسین علیه السلام به مكه و جریانات مكه، منازل مسیر مكه تا كربلا، اتفاقات شب عاشورا، آغاز جنگ و شهادت اصحاب، حوادث بعد از شهادت تا ورود اسیران اهل بیت علیهم السلام به شام و سرنوشت قاتلان سیدالشهدا علیه السلام.
68 ـ سفن النجاه.
سنجری اراكی، علی رضا، قم، بی نا، چاپ اول 1380، 24 ص.
«سفن النجاه» جزوه ای است در باب فضایل و كرامات اهل بیت علیهم السلام ـ به ویژه حضرت علی علیه السلام و امام حسین علیه السلام ـ كه این عناوین را در بر می گیرد: فضایل امیرالمؤمنین، تشبیه علی علیه السلام به سوره مباركه توحید، بالاترین عبادات، حضور اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ مؤمن، یاد و گریه برای اهل بیت علیهم السلام، زیارت قبر امام حسین علیه السلام، زیارت مختصر امام حسین علیه السلام از راه دور، زیارت عاشورا، سلام بر حسین علیه السلام بعد از نوشیدن آب، زیارت امام رضا علیه السلام و صلوات بر محمد و آل محمد صلی الله علیه و آله وسلم.
69 ـ سلام و صلوات بر امام حسین علیه السلام
مباركه، ابن رضا ابراهیم، قم، عطر عترت، چاپ اول 1380، 224 ص.
مجموعه حاضر شامل احادیث و روایاتی است درباره حضرت امام حسین علیه السلامكه ذیل چهارده فصل نظام یافته است. متن عربی، ترجمه فارسی و نشانی احادیث در كتاب موجود است. این احادیث عمدتا در باب این موضوعات نقل شده است: امام حسین علیه السلام، كیفیت رفتن به زیارت امام حسین علیه السلام و آداب زیارت او، فواید زیارت امام حسین علیه السلام، اجابت دعا سر قبر امام حسین علیه السلام، مجموعه دعاهایی كه برای قرائت در كنار قبر امام حسین علیه السلامنقل شده است، آثار ترك زیارت امام حسین علیه السلام، مراتب زائرین امام حسین علیه السلام، و آثار تربت امام حسین علیه السلام.
70 ـ سیمای كربلا
صحّتی سردرودی، محمد، تهران، مركز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی، چاپ دوم، 1373، 237 ص.
این كتاب تاریخ كربلاست؛ تاریخ شهر عشق و حماسه و حریم حریت در فصول آغازین كتاب از پیشینه تاریخی كربلا، حدوث حادثه شگفت و عظیم عاشورا و پیروزمندانه بر خون نشستن گلگون چهرگان حسینی تدفین معلم شهادت اباعبدالله الحسین علیه السلام و یارانش در آن دیار، چگونگی شكل گیری آستان حسینی سخن رفته است. در دیگر فصل ها از آثار تاریخی و زیارتگاه های كربلا، قیام و خیزشهایی كه از آبشخور زلال كربلا سیراب شدند، فضیلت زیارت كربلا و عظمت تربت پاك اباعبدالله علیه السلام و خاندان علم و ... بحث شده است.
71 ـ سیمای حسین علیه السلام
كریمی جهرمی، علی، قم، راسخون، چاپ اول، 1379، 199 ص.
این كتاب، شخصیت حضرت امام حسین علیه السلام را از زبان دیگران معرفی می كند. نویسنده، امام حسین را از شخصیت های نادری می داند كه دوست و دشمن، زبان به ستایش او گشوده اند. این ستایشگران عبارت اند از: خدا و رسولان او، پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله وسلم، فاطمه زهرا علیهاالسلام، امامان شیعه، یاران و خویشاوندان حضرت حسین علیه السلام، دشمنان و قاتلان او، گروهی از شاعران و متفكران و مصلحان غیرمسلمان، بخشی از كتاب به معرفی امام حسین از خلال سخنان خود او اختصاص دارد كه در آن به اصل و نسب و مقام علمی و معنوی خود و خاندانش در نزد پروردگار اشاره كرده است.
72 ـ سیره عملی اهل بیت علیهم السلام امام حسین علیه السلام
ارفع، كاظم، تهران، فیض كاشانی، چاپ اول 1380، 94 ص.
پنجمین شماره از مجموعه «سیره عملی اهل بیت» شامل شرح كوتاهی از زندگی و سیره عملی حسین بن علی علیه السلام است كه طی آن نكاتی درباره قیام حسینی، واقعه عاشورا و احادیثی از وی فراهم آمده است.
73 ـ شخصیت حسین علیه السلام قبل از عاشورا، كتابی تاریخی، روائی، قرآنی، ادبی، فنی و اجتماعی
مدرس بستان آبادی، محمدباقر، تهران، دارالكتب اسلامیه، چاپ اول، 1380، 518 ص.
در این كتاب، سخنانی از حضرت امام خمینی رحمه الله همراه با شرح مفصلی از زندگی، سیره عملی، شخصیت و كرامات آن حضرت فراهم آمده است. ولادت حسین علیه السلام سیمای حسین علیه السلام در آیات قرآن، نام حسین علیه السلام در احادیث رسول اكرم صلی الله علیه و آله وسلم، شجاعت حسین علیه السلام، حسین علیه السلام در عصر عثمان، شخصیت امام حسین علیه السلام در نظر معاویه، روایات و احادیثی از امام حسین علیه السلام، حسین علیه السلام در مقام تواضع، عظمت حسین علیه السلام در نظر عمروعاص و سخاوت حسین علیه السلام عناوین اصلی كتاب را تشكیل می ده
74 ـ شرح وصال: ترجمه المجالس السنیه
محسن امین جبل عاملی؛ مترجم: محمدرضا، جبّاران، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی، شركت چاپ و نشر بین الملل، چاپ اول 1380، 288 ص.
نوشتار حاضر ترجمه جزء اول از كتاب «المجالس السنیه» است كه طی آن، در قالب مجالس روضه شرحی از زندگانی امام حسین علیه السلام از هنگام تولد تا شهادت به دست داده شده است. در پایان هر مجلس به تناسب، اشعاری در رثای اهل بیت علیهم السلام آورده شده است.
75 ـ شگفتیهای شقایق خونین امامت
غفاری، حسن، قم، مؤلف، چاپ اول 1377، 168 ص.
این اثر مشتمل بر 8 فصل و یك خاتمه است كه در آن شگفتی های دوران زندگی امام حسین علیه السلام از بدو تولد تا شهادت ذكر شده است. برخی از مباحث كتاب بدین قرار است: شگفتی های دوران تولد، شگفتی های فضایل امام حسین علیه السلام، خبرهای شهادت و شگفتی های آن و فلسفه و نحوه عزاداری بر امام حسین علیه السلام، عاشورا و سرانجام قیام مختار برای انتقام قاتلان امام علیه السلام.
76 ـ شهید كربلا
شفیع، محمد؛ مترجم: محمدامین حسین بر، تهران، محمد امین حسین بر، چاپ اول 1380، 128 ص.
شهید كربلا شامل مجموعه مطالبی درباره روند شكل گیری و پیامدهای قیام كربلاست. نگارنده با مروری بر نحوه انتخاب یزید با عنوان حاكم اسلامی و تلاش او برای بیعت گرفتن وی از امام حسین علیه السلام را ذكر می كند. پس از آن چگونگی حركت امام حسین علیه السلام به سوی مكه و كوفه را پی می گیرد و در پایان نحوه شهادت امام حسین علیه السلام و یارانش را در صحرای كربلا، توصیف می كند. در انتهای كتاب برخی خطبه های زینب كبری علیهاالسلام، همچنین سخنرانی های امام سجاد علیه السلام در كوفه و شام آمده است.
77 ـ الطریق الی منبر الحسین علیه السلام لنیل سعادة الدارین
كاشی، عبدالوهاب (عربی)، قم، شریف الرضی، چاپ اول، [1379 ]280 ص.
این كتاب به بیان شیوه خطابه و روضه خوانی برای حسین علیه السلام می پردازد. مؤلف ابتدا با استناد به احادیث معصومین علیهم السلام درباره گریه و روضه خوانی و زیارت حسین علیه السلام بحث كرده است. آنگاه اهمیت خطابه و صفات خطیب و لزوم آگاهی علمی او را بیان نموده است. وی برخی از كتابهای مورد نیاز خطیب در زمینه های اعتقادی، اخلاقی، تفسیری، فقهی، تاریخی، حدیثی و كتب متفرقه مفید برای او را یادآور شده و سپس 40 مجلس عزای حسینی را به عنوان نمونه آورده است. در هر مجلس، نخست قصیده ای را ذكر كرده و آنگاه با استناد به آیات و احادیث و اقوال علما به توضیح موضوع اعتقادی و اخلاقی و اجتماعی یا شرعی مورد بحث پرداخته است. پایان هر مجلس با ذكر اشعاری در مصیبت اهل بیت همراه است.
78 ـ ظهور العشق الاعلی و عهد الهی
تابنده، علی، تهران، حقیقت، چاپ اول 1380، 142 ص.
كتاب مشتمل بر چهار فصل است. فصل نخست، مقدمه ای كوتاه از «نور علی تابنده» است. درباره كتاب و علل نگارش آن، فصل دوم كتاب با عنوان «ظهور العشق الاعلی» اشاره به عبارتی است كه در «خطبه الاولیاء جزو القاب حضرت اباعبدالله الحسین علیه السلام ذكر شده است. عشق اعلی اشاره به عشق الهی است كه به مناسبت علو هدف و اعلاء بودن معشوق صفت «اعلی» گرفته است». این فصل عمدتا در باب واقعه كربلا و نحوه شهادت امام حسین علیه السلام و یارانش است. فصل سوم با عنوان «عدل الهی» اشاره به آیه 111 سوره برائت (توبه) دارد. ترجمه آیه مذكور چنین است: «خدا از مؤمنان جان ها و مال هایشان را خرید، تا بهشت از آنان باشد». این فصل در اصل تفسیر عرفانی این آیه از قرآن كریم است. در فصل چهارم شرح مختصری از زندگی نگارنده (حاج علی تابنده محبوب علیشاه) به چاپ رسیده است.
79 ـ عبور از غروب: تاریخ تحلیلی قیام امام حسین علیه السلام از آغاز تا پایان اسارت اهل بیت
شمس الدین، سیدمهدی، قم، مؤسسه توسعه فرهنگ قرآنی، چاپ اول، 1379، 127 ص.
گفتاری است راجع به علل قیام امام حسین علیه السلام خصوصیات این قیام و چگونگی آن، مؤلف حادثه عاشورا را از زمان مرگ معاویه ریشه یابی كرده و علل رویارویی امام حسین علیه السلام با لشكر یزید را مورد كند و كاو قرار داده است. كتاب به روش توصیفی و تاریخی و با استفاده از منابع شیعی و سنی نگارش یافته است. جنبش كوفه، شهادت امام حسین و یارانش، اسرا، قیامهای توابین و قیام مختار از فصلهای آن است.
80 ـ عجایب و معجزات شگفت انگیزی از امام حسین علیه السلام
طباطبائی، محمد، قم، مكتب اهل بیت علیهم السلام، چاپ اول 1378، 176 ص.
در این مجموعه 50 داستان و حكایت از فضایل و كرامات امام حسین علیه السلامگرد آمده است. عناوین برخی از حكایت ها به این قرار است: میوه بهشتی، هدیه خداوند متعال به امام حسین علیه السلام، زنده كردن مرده ای توسط امام حسین علیه السلام، داستان شگفت انگیز عبور حضرت علی علیه السلام از كربلا، حضرت ابراهیم علیه السلام و مصیبت امام حسین علیه السلام، پیش بینی امام حسین علیه السلام در مورد قاتل خویش، و داستان شگفت انگیز راهب مسیحی در مورد فاجعه كربلا و سرنوشت ظالمان و قاتلان امام حسین علیه السلام.
81 ـ علی علیه السلام و حسین علیه السلام: دو قهرمان اسلام
گابریل انكری؛ مترجم: فروغ شهاب، تهران، ارمغان، چاپ اول 1378، 322 ص.
گابریل انكری در این كتاب، نخست تصویری از زندگی اعراب، ظهور پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم و وقایع صدر اسلام به دست می دهد؛ سپس با استناد به مدارك تاریخی، حضرت علی علیه السلام و امام حسین علیه السلام و نقش سازنده آنها را در جهان اسلام باز می نماید.
82 ـ فضائل الحسن و الحسین علیه السلام
احمد بن محمد ابن حنبل، تهران، بنیاد بعثت؛ مؤسسه الحسین علیه السلام چاپ اول، 1377، 68 ص.
كتاب حاضر كه شامل احادیث و فضایل امام حسن علیه السلام و امام حسین علیه السلاماست كه توسط علمای اهل سنت نقل شده، سپس «احمد بن محمد ابن حنبل» ـ یكی از امامان اهل سنت ـ آن را تدوین نموده است. این اثر به زبان عربی نگارش شده و فصل پایانی آن به فهرست آیات، احادیث و نمایه متن اختصاص دارد.
83 ـ قافله عشق
حسین خانی، نورالله، تهران، مسمعا، چاپ دوم، 1376، 88 ص.
حادثه پر اندوه كربلا و مصیبت عظمای تاریخ بشریت به روایات مختلف بیان شده و این بار این حدیث پر اندوه به زبان قصه بازسازی می شود. داستان از زمانی آغاز می شود كه حسین علیه السلام و خانواده و یاران اندك خویش راهی كربلا است و فرزدق شاعر بزرگ عرب از كوفه راهی مدینه است و طبیعتا آن دو با یكدیگر دیداری دارند و در این دیدار است كه اسوه شرافت و شجاعت و مردانگی از شهادت مسلم بن عقیل آگاهی می یابد لكن امام علیه السلام با عزمی جزم به سوی كوفه حركت می كنند و آن گاه باقی ماجرا و پیوستن حر بن ریاحی به سپاه امام و خطبه حضرتش در صحرای كربلا و سرانجام شهادت ایشان است. داستان با زبانی ساده وروان و پرجاذبه بازگفته شده است.
84 ـ قصه غروب
ستاد برگزاری شب شعر عاشورا، شیراز، ستاد برگزاری شب شعر عاشورا، چاپ اول 1380، 96 ص.
«قصه غروب» به شرح گوشه هایی از زندگی امام حسین علیه السلام به ویژه واقعه كربلا شهادت آن حضرت اختصاص دارد. كتاب در قالب داستان با این موضوعات تدوین شده است. شام غریبان، جواد غفورزاده، پرتو دوازدهم، سیدمهدی شجاعی؛ قصه های غروب، محمدرضا سنگری، سه شعله در صحرا، محمدرضا سنگری، مردی از پس غبار، سیدابوالقاسم حسینی، خدایا كار زینب مشكل افتاد، احد ده بزرگی، پرستوهای مهاجر، جواد غفورزاده، این مطالب با اشعار كوتاهی در رثای امام حسین علیه السلام به پایان می رسد.
85 ـ قصه كربلا، بضمیمه قصه انتقام
نظری منفرد، علی، قم، سرور، چاپ ششم، 1379، 704 ص.
واقعه عاشورای حسینی یكی از بزرگترین و جامع ترین رویدادهای تاریخی است كه هنوز با گذشت قرنها تازگی و طراوت و جذّابیت و آموزندگی خود را از دست نداده و همچنان باقی مانده كه نویسندگان و محققان با متدها و شیوه های گوناگون و متفاوت ـ كه آن هم نتیجه نگرش به این حادثه عظیم از زوایای مختلفی است ـ آن را ترسیم كرده اند كه به برخی از این شیوه ها و آثار مربوط به زندگی و قیام امام حسین علیه السلام اشاره می شود.
1 ـ جمع آوری و نگارش حادثه كربلا فقط بعنوان یك رویداد تاریخی همانند دیگر رویدادها كه در جای و زمان مناسب خود ثبت كرده اند. البته بعضی به صورت مفصّل نقل كرده اند مثل «تاریخ طبری» و «الكامل فی التاریخ» و گروهی در نهایت ایجاز و اختصار همانند «تاریخ یعقوبی» و «مروج الذهب» و برخی راه میانه را برگزیده اند، چون «ارشاد» شیخ مفید و «منیرالاحزان» ابن نما و «اللهوف» سیدابن طاوس
2 ـ دسته دیگر به طور مستقیم به نوشتن مقتل نپرداخته اند بلكه زندگانی و سیره امام حسین علیه السلام و فضائل و مناقب او را ذكر كرده اند و در ضمن آن از واقعه كربلا نیز سخن گفته اند، كه می توان «بحارالانوار» علامه مجلسی و «عوالم» بحرانی و «جلاءالعیون» شبّر و «كشف الغمّه» اربلی و «مناقب» ابن شهر آشوب را می توان نام برد.
3 ـ گروهی از نویسندگان هم با نگاهی تحلیلی به نهضت عاشورا نگریسته اند و از این جنبه كه مكتب عاشورا به انسان ها درس شجاعت، صبر، ایثار، وفا، ایمان، اخلاص و عشق به خدا را می آموزد، رخدادهای مربوط به عاشورا را گرد آورده اند، همانند «سمو الذات» علائلی و «حیاه الحسین» قرشی.
4 ـ جمعی دیگر انقلاب كربلا را حركتی حماسی قلمداد كرده و از این زاویه واقعه كربلا را مورد بررسی قرار داده اند.
5 ـ برخی دیگر به كاوش و یافتن علل و اسباب قیام حسین علیه السلام پرداخته اند و انگیزه و یا انگیزه های قیام و نهضت آن بزرگوار را برشمرده اند.
این ها چند نمونه از شیوه های گوناگونی است كه در زمینه گزارش و تحلیل حادثه عاشورا از طرف نویسندگان عرضه شده است. آنچه كه در نگارش این كتاب از نظر ترتیب واقعه كربلا مورد توجه بوده این است كه نویسنده با اسلوب تاریخ نگاری، ولی از زاویه ای دیگر به طف نگریسته است. مهمترین ویژگی این اثر «سفرنامه بودن» آن است. سفرنامه ای كه خود امام، اصحاب و خانواده او و دیگر حاضران، راویان آن هستند. سفر امام در پنج مرحله گزارش شده است: سفر اول، حركت از مدینه به سوی مكه با هدف امتناع و سرباز زدن از بیعت با یزید و روی آوردن به جایگاهی مناسب برای رساندن پیام خود به مسلمانان جهان در عدم بیعت با یزید و ردّ صلاحیت او برای خلافت به مسلمانان، در قالب ملاقاتها، سخنرانیها، و مكاتبات همچون نامه ای كه به اهل كوفه و یا بصره ارسال فرموده اند، سفر دوم: حركت از مكه به سوی عراق كه به صورت ظاهر برای اجابت دعوت مردم كوفه كه نامه های زیادی به حضرت نوشته، و نیز كسانی را كه برای دعوت از حضرت فرستاده بودند؛ در واقع حركت برای انجام رسالت عظیمی كه بر عهده داشت و آن قیام عظیم بود در راه سعادت و آگاهی و بیداری انسانها و رفع فساد.
سفر سوم: حركت اهل بیت به سوی شام همراه با رسالت تبلیغ و رسانیدن پیام امام علیه السلام، سفر چهارم: حركت از شام به سوی كربلا و اقامه ماتم و عزاداری سفر پنجم: بازگشت به سوی مدینه، مؤلف حوادث این سفرنامه را از لابه لای متون پرشمار قدیم و جدید استخراج و تنظیم كرده است كه فهرست بلند این منابع در پایان كتاب دیده می شود.
86 ـ قصص الحسینیه، یا داستانهایی از امام حسین علیه السلام
میرخلف زاده، احمد و قاسم، قم، روحانی، چاپ اول 1380، 208 ص.
در این مجموعه، هشتاد داستان از فضایل و كرامات امام حسین علیه السلام نیز رشادت های آن حضرت و دیگر یارانش جمع آمده است. عناوین برخی داستان ها بدین قرار است: عطاء امام حسین علیه السلام به آموزگار، علم امام حسین علیه السلام از حال و آینده، شجاعت حضرت اباعبدالله علیه السلام، ذبح اسماعیل و امام حسین علیه السلام، منازل چهارده گانه قرآن و امام حسین علیه السلام، و صفاتی كه از اباعبدالله علیه السلام در كربلا ظهور كرد.
87 ـ قطره اشك: سیری در نهضت عاشورا
كریمی، رضا، قم، نسیم حیات، چاپ اول 1379، 176 ص.
«قطره اشك» شرحی است از زندگی و سیره امام حسین علیه السلام، همچنین مروری كوتاه بر نهضت عاشورا. نگارنده در پایان كتاب برخی مصایب اهل بیت، نیز سروده های شاعرانی چون: شیخ مفید، حسان، حجه الاسلام امینی و ژولیده نیشابوری را در رثای حضرت حسین علیه السلام گرد آورده است.
88 ـ قطره ای از دریای فضائل امام حسین علیه السلام
عبداللهی، علی و حاج قربانی، علی، تهران، مهربان، چاپ اول 1380، 134 ص.
كتاب شامل مجموعه احادیث و روایاتی است كه در مناقب و فضایل حسین بن علی علیه السلام طی چهار بخش فراهم آمده است. این احادیث از كتاب 110 جلدی بحارالانوار مرحوم محمدباقر مجلسی استخراج شده است. ذیل بخش های كتاب متن عربی حدیث همراه با ترجمه آن آمده است. عناوین بخش ها عبارتند از: فضایل الحسین علیه السلام، زائر الحسین علیه السلام، كربلا و تربه الحسین علیه السلام.
89 ـ قیام حسینی در آیینه اسناد تاریخی
الحسینی القزوینی، عبدالكریم، ترجمه: علی علوی، تهران، دفتر تحقیقات و انتشارات بدر، چاپ دوم، 1373، 240 ص.
این اثر نوشته ای است كه تاریخ آن به سالهای پیش باز می گردد. نویسنده محترم نخستین چاپ این كتاب را در عراق و چاپ دوم آن را در لبنان انجام دادند و چاپ سوم آن نیز به طریق افست در قم انجام شد. كتاب به طور مختصر، اسناد پراكنده تاریخی شامل خطبه ها، نامه ها، اشعار و سخنان كوتاه را ـ از هر دو طریق ـ گرد آورده و سعی كرده است آنها را به ترتیب زمانی از آغاز تصمیم سالار آزادگان علیه السلام از حركت به مدینه تا روز عاشورا ـ مرتب سازد. موضوعات كلی مطرح شده عبارت اند از: امام حسین علیه السلام در مدینه، امام حسین علیه السلام در مكه، یزید و كارگزارانش در عراق، خروج امام حسین علیه السلام از مكه، امام حسین علیه السلام در راه كربلا، امام حسین علیه السلام در كربلا، روز دهم محرم، و لحظات حساس آخر.
90 ـ قیام امام حسین[ علیه السلام] (برگزیده از كتاب الفتوح)
ابو محمد احمد بن علی كوفی (معروف به ابن اعثم) ترجمه محمد بن احمد مستوفی هروی، تصحیح و تحقیق ازغلامرضا طباطبایی مجد، تهران، شركت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ اول، 1373، 109 ص.
این كتاب، حماسه جاوید عاشورا را از اوّل آن (بیعت خواستن یزید از امام حسین علیه السلام) تا نهایت آن (وقایع بعد از شهادت) در یازده فصل تبیین نموده و به روایت آن پرداخته است. از آن جا كه مؤلف خود گرایشهای شیعی داشته است تنها به روایت های اهل سنت قناعت نكرده است و همین است كه به این كتاب اعتبار بیشتری بخشیده است و به عبارت دیگر می توان گفت ابن اعثم از ابن عساكر و ابن سعد منصفانه تر و عادلانه تر نوشته است.
91 ـ كرامات امام حسین علیه السلام [شامل 100 داستان شگفت]
محمدی اشتهاردی، محمد، قم، نصایح، چاپ اول 1380، 192 ص.
مجموعه حاضر مشتمل بر صد داستان از فضایل و كرامات امام حسن علیه السلاماست. داستان ها طی سه فصل بدین شرح سامان یافته اند: كرامات امام حسین علیه السلام قبل از ماجرای كربلا، كرامات امام حسین علیه السلام در رابطه با ماجرای كربلا، و كرامات امام حسین علیه السلام پس از شهادت آن حضرت.
92 ـ كرامات الحسینیه علیه السلام: معجزات سیدالشهدا علیه السلام بعد از شهادت
میرخلف زاده، علی، قم، نصایح، جلد اول، چاپ دوم 1377، 288 ص.
در این مجموعه معجزات منسوب به حضرت سیدالشهدا علیه السلام گرد آمده است. این معجزات پس از شهادت آن حضرت در زمان ها و مكان های مختلف به وقوع پیوسته و از زبان اشخاص گوناگون بیان شده است. دری كه به روی عزادارن گشوده می شود، خونین شدن تربت در روز عاشورا، گریه كردن شیر سنگی، عزاداری اجنه، مرثیه خوانی برای امام حسین علیه السلام و شفای چشم، نتیجه بی احترامی به تربت امام حسین علیه السلام از جمله این معجزات است.
93 ـ كشتی نجات: زندگانی حضرت امام حسین علیه السلام
شمس الدین، مهدی، قم، نورنگار، چاپ اول 1377، 48 ص.
كتاب حاضر، پنجمین شماره از مجموعه «راویان وحی» است كه با عنوان «كشتی نجات» به شرح زندگانی حضرت امام حسین علیه السلام اختصاص دارد. در این نوشته عمده ترین مراحل زندگانی آن حضرت یعنی مبارزه با ظلم و قیام كربلا به اختصار بیان شده است. در بخش پایانی كتاب، برخی كلمات قصار آن حضرت، گرد آمده است.
94 ـ مجالس المواعظ و البكاء فی ایام عاشورا
شیخ جعفر شوشتری، قم، شریف الرضی، 1374، 181 ص، تهران، شركت نشر و تبلیغ نیك معارف، 1371، 175 ص.
این كتاب نیز نوشته عالم ربانی، مرحوم شیخ جعفر شوشتری می باشد. نكته ای كه در این مقام شایسته ذكر است آن است كه آن مرحوم خود نقل كرده: «بعد از فراغت از تحصیل در نجف و نیل به درجه اجتهاد، به وطنم بازگشتم و مشغول به تبلیغ احكام گردیدم و چون در وعظ و منبر مهارتی نداشتم، ماه مبارك رمضان از روی تفسیر صافی و در ایام عاشورا از روی كتاب روضه الشهدای ملاحسین كاشفی در منبر می خواندم. یك سال بدین منوال گذشت و محرم رسید. شبی فكر كردم كه تا كی باید از روی كتاب بخوانم؟ در این خیال رفتم كه دیگر از كتاب در منبر مستغنی شوم و با این فكر، از ناتوانی خود ملول شدم. همان شب در خواب دیدم كه در صحرای كربلا هستم و درست همان موقعی كه كاروان حسینی به كربلا رحل اقامت افكنده است، من در خیمه رفته به حضرت سلام كردم آن حضرت مرا در نزد خویش نشانید و به حبیب ابن مظاهر فرمود: فلانی مهمان ماست ولی آب كه نزد ما نیست با آرد و روغن برای ایشان غذایی درست كنید. در آن دم حبیب برخاسته طعامی درست نموده آورد و جلوی من گذاشت. من چند لقمه كوچك از آن خوردم و از خواب بیدار شدم. اینك از بركت آن طعام به دقایق و لطائف آثار ائمه آشنا شده ام».
آن مرحوم به بركت این ذوق و فهم كتابهایی را درباره حضرت سیدالشهدا علیه السلام به رشته تحریر درآورد، علاوه بر این آن مرحوم در منبر و وعظ نیز بسیار مشهور و خبره بود. كتابی كه با عنوان مواعظ یا مجالس المواعظ و البكاء از ایشان باقی مانده، منبرهای ایشان در سیزده شب اول محرم و اربعین سال 1297 قمری است كه فردی آنها را پای منبر ایشان نوشته و سپس به صورت كتاب درآورده است. این كتاب علاوه بر مطالب موعظه كه بسیار زیبا و متین ایراد شده است، مقتل و ذكر مصیبت آن حضرت نیز به سبكی خاص ارائه شده است. زیرا آنچه كه در این كتاب مشهور است، آن مرحوم به ندرت مقتل صریح می خوانده اند و اكثرا مطالب ایشان، دریافتهایی از متن مقتل بوده است و البته چون این سخنان از دلی سوخته و پاك و مخلص برآمده در دلها بسیار اثر می كرد تا آنجا كه اینك نیز خواننده كتاب بسیار تحت تأثیر قرار می گیرد.
95 ـ مجموعه وعظ و خطابه: سخنرانی های ماه صفر
تاج لنگرودی، محمد مهدی، تهران، ممتاز، جلد سوم، چاپ اول 1380، 442 ص.
«مجموعه وعظ و خطابه» در سه جلد مشتمل بر سخنرانی هایی است كه «محمدمهدی تاج لنگرودی» به مناسبت ماه محرم ایراد كرده است. هرجلد شامل سی سخنرانی است كه مجموعا 90 سخنرانی را شامل می گردد. موضوع اصلی سخنرانی ها درباره زندگی، سیره، فضایل و كرامات و نیز، رشادت های سیدالشهدا در روز عاشورا است. مضامین برخی از سخنرانی ها از این قرار است: اسیری و اسارت، دختران علی علیه السلام، زینب وارث صفات علی علیه السلام، صبر و شكیبایی، حسین علیه السلام و یارانش، شهادت حسین علیه السلام و یاران، و كرامات و فضایل حسین علیه السلام.
96 ـ مرد مافوق انسان، سیدالشهدا علیه السلام
قرشی، سیدعلی اكبر، قم، دارالتبلیغ، 1355، 304 ص.
نویسنده در این كتاب ضمن بررسی تاریخ اسلام در زمان پیامبر، علی، جنگ صفین، صلح امام حسن... و بیعت تحمیلی به موقعیت خاص امام حسین در زمان یزید می پردازد. آن گاه چگونگی قیام امام را تشریح و ثابت می كند كه اقدام امام قیام بوده است نه دفاع. در ضمن بخشی از كتاب را به تقیه و روایات آن اختصاص داده و به نقش حضرت زینب و امام سجاد علیه السلام در به ثمر رساندن اهداف امام حسین علیه السلام و اثراتی كه قیام امام حسین علیه السلام در پی داشت از جمله قیام مختار پرداخته است. در خاتمه نیز منتخبی از سخنان، خطبه ها و نامه های امام را بیان می كند.
97 ـ مسند الامام الشهید ابی عبدالله الحسین بن علی علیه السلام (جلد 3 ـ 1)
عطاردی، عزیزالله [تهران] انتشارات عطارد با همكاری رابطة الثقافة واعلاقات الاسلامیة و بنیاد شهید انقلاب اسلامی، چاپ اول، 1376، 531 + 571+ 504 ص.
مطالب كتاب از سه بخش تشكیل شده است: 1 ـ زندگی و قیام و شهادت امام و كسانی كه با او شهید شدند 2 ـ احادیث امام 3 ـ معجم روایت كنندگان از امام. از این رو كتاب حاضر در شمار كتابهای تاریخی ـ روایی و رجالی به شمار می رود.
جلد اول كتاب درباره فضایل آن حضرت و قیام اوست و برخی از عناوین آن چنین است: نامها و القاب آن حضرت، امامت آن حضرت، «سیدالشهدا» بودن آن حضرت، امتناع آن حضرت از بیعت، فرستادن مسلم بن عقیل به كوفه، رخدادهایی در مسیر مكه و قادسیه، وارد شدن آن حضرت به كربلا، و محاصره آن حضرت.
جلد دوم با بحث از رخدادهای شب و روز عاشورا آغاز می شود و در ادامه از شهادت آن حضرت و اصحاب و خانواده اش سخن رفته است. آن گاه روایات درباره رخدادهای بعد از شهادت و اسارت اهل بیت آمده و سپس روایات در باب زیارت آن حضرت و متن چند زیارت و پاداش گریستن نقل شده است.
جلد سوم با روایاتی درباره پاداش یاد كردن امام حسین، فضیلت كربلا، دست اندازی هایی به قبر امام و تعداد فرزندان و مدت حیات او آغاز می شود. آن گاه ذیل عنوان «باب النوادر فی قیام الحسین علیه السلام» نظر چند تن از اعلام (عبدالله بن جعفر، ربیع بن خثیم، سلیمان بن صرد، میثم تمّار و...) درباره آن حضرت و قیام او آمده است. سپس احادیث آن حضرت، به صورت موضوعی ارائه شده است و در ادامه، مختصری از شرح حال روایت كنندگان از امام، پایان بخش كتاب مرثیه های شاعران در سوگ آن حضرت است.
98 ـ معالی السبطین: فی احوال الحسن و الحسین علیه السلام
حائری، محمدمهدی، جلد اول، قم، شریف الرضی، چاپ اول، 1377، 464 ص.
كتاب حاضر در خصوص زندگانی امام حسن علیه السلام و امام حسین علیه السلام طی دو بخش به زبان عربی تدوین شده است. قسمتی از بخش اول شامل شرح زندگانی، مناقب، جنگ ها، صلح و نحوه شهادت امام حسن علیه السلام است و دنباله بخش اول و كلیه مباحث بخش دوم به این موضوعات اختصاص یافته است. زندگانی امام حسین علیه السلام، احادیث، منزلت، حركت به سوی كربلا، دشت نینوا، شهادت یاران، شهادت امام حسین
علیه السلام، گریه بر امام علیه السلام، زیارت امام حسین علیه السلام و سرگذشت اسیران.
99 ـ المعارف الاسلامیه فی المجالس الحسینیة.
زهیری نجفی، محمدعلی، عربی، قم، شریف الرضی، چاپ اول 1379، 280 ص.
مجموعه ای از عقاید كلامی و فلسفی شیعی به همراه ذكر تاریخچه پیدایش شیعه است. مؤلف ابتدا به حوادث سیاسی بعد از شهادت علی علیه السلامپرداخته و چگونگی اقدامات معاویه به منظور گرفتن بیعت از خواص مسلمین برای یزید را مورد تحلیل قرار می دهد. علاوه بر ذكر حوادث كربلا و مقایسه شرافت خاندان پیامبر با فرزندان بنی امیه، به طرح مباحث عقیدتی شیعه مانند توحید و صفات خداوند می پردازد. كتاب به روش تاریخی نگارش یافته و در آن بیشتر از منابع شیعی استفاده شده است. فصلهای مهم كتاب عبارتند از: عدل الهی، اسماءالله، معرفت خدا، محبت خدا، اسباب پیدایش دین، اثبات واجب الوجود و فضیلت شهدای كربلا بر دیگر شهیدان.
100 ـ مواعظ شوشتری: سخنرانی های مرحوم جعفر شوشتری رحمه اللّه در ماه محرم الحرام شامل چهارده مجلس
شوشتری، جعفر بن حسین، به اهتمام صادق حسن زاده، قم، مؤمنین، چاپ اول، 1377، 164 ص.
اثر حاضر مجموعه ای است از چند سخنرانی كه در ماه محرم ایراد شده است. مضامین برخی سخنرانی ها عبارت اند از: زندگانی امام حسین علیه السلامواقعه كربلا، شب تاسوعا، روز عاشورا، شهادت یاران و به اسیری رفتن كاروانیان، منابع و مآخذ سخنرانی ها در پاورقی ها آمده است.
101 ـ میدان كربلا
قرشی، حاج سیدعلی اكبر، قم، نشر بخشایش، چاپ اول، 1378، 117ص.
كتاب بررسی تاریخ عاشورا بدون اغراق و در شكل طبیعی و بر پایه روزشمار حوادث است. نویسنده حادثه را در چند قسمت مورد بررسی قرار داده است. بخش نخست صف آرایی دو گروه گفتگوهای بین آن دو، بخش دوم شروع ماجرا با تیراندازی عمر سعد، بخش سوم جنگ های تن به تن، بخش چهارم به میدان رفتن جوانان بنی هاشم، بخش پنجم وداع امام حسین علیه السلام با اهل بیت علیهم السلام قسمت ششم غارت خیام و قسمت پایانی دفن كشته های لشكر باطل و دفن شهدای كربلا توسط بنی اسد.
102 ـ نامه ها و ملاقات های امام حسین علیه السلام
عالمی دامغانی، ابوالقاسم، قم، بنیاد معارف اسلامی، چاپ اول، 1376، 406 ص.
این كتاب گزارش تفصیلی نامه ها و ملاقات های حضرت امام حسین علیه السلاماست كه بر اساس تاریخ تنظیم شده است. نامه های امام علیه السلام در حیات امام حسن علیه السلام، نامه های قبل از حادثه كربلا و نامه هایی كه در جریان حادثه كربلا نگاشته شده است. ملاقات ها نیز به لحاظ زمانی پس از مرگ معاویه است تا روز دهم محرم 61 هجری، افزون بر متن نامه ها چگونگی نگاشته شدن آنها و زمینه های تاریخی آنها بحث شده است. محتوای كتاب را آقای نظری منفرد در خطابه های خود القا كرده است و آقای عالمی به تحریر آنها پرداخته و بحث ها را مستند كرده است.
103 ـ همراه با آل علی علیه السلام (از عاشورا تا اربعین)
قنبری همدانی، حشمت الله، تهران، امیركبیر، چاپ اول، 1379، 158ص.
كتاب، شرح وقایعی است كه پیش از قیام امام حسین علیه السلام و پس از آن رخ داده است. نگارنده پس از مروری بر حماسه كربلا در بیانات حضرت امام خمینی رحمه الله و رهبر معظم انقلاب اسلامی، این مطالب را آورده است: آماده باش سپاه اموی، مشعر الحرام حسین علیه السلام، گفتگوی حسین علیه السلام و زینب علیهاالسلامخطبه امام و توبیخ كوفیان، اتمام حجت و نفرین سپاه كوفه، ملاقات با عمر بن سعد، آغاز جنگ، حماسه علی اصغر، وداع امام حسین علیه السلام، پرواز تا ملكوت، دفن بدن های مطهر شهدا، افشاگری خاندان رسالت، از كوفه تا شام، در مجلس یزید، امام باقر علیه السلام در مجلس یزید، درخواست امام زین العابدین، حركت از شام و اربعین.
104 ـ هدایتگران راه نور(5): زندگانی سیدالشهدا حضرت امام حسین علیه السلام
مدرسی، محمدتقی، تهران، بقیع، چاپ دوم 1377، 60 ص.
این اثر، كتاب پنجم از مجموعه «هدایتگران راه نور» است. هدف از تهیه این مجموعه ذكر شیوه زندگی بزرگترین اسوه های انسانیت و نمونه های تقوا و فضیلت یعنی معصومین علیهم السلام به جامعه مسلمانان است. در كتاب حاضر زندگی امام حسین علیه السلام پس از پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم، مواضع امام حسین علیه السلام و ویژگیهای اخلاقی این امام بزرگوار و قیام عاشورا تشریح شده است.
105 ـ هفتاد و دو درس زندگی از سیره عملی حضرت اباعبدالله الحسین علیه السلام
كفاش، حمیدرضا، تهران، عابد، چاپ اول 1380، 64 ص.
در این كتاب 72 حدیث و روایت از ائمه معصوم علیه السلام درباره امام حسین علیه السلامبه طبع رسیده است. شهادت، شهامت، ریشه های گناهان، عزت نفس، شعار آزادی، خوف از خدا، كرامت و بزرگواری و عشق در سیره حسین بن علی علیه السلاممضامین این احادیث را تشكیل می دهد.
106 ـ 72 معمای كربلا به ضمیمه: داستانهایی از كودكی امام حسین علیه السلام
جویباری، محمود، قم، ام ابیها علیهاالسلام، چاپ اول، 1378، 80 ص.
مؤلف با طرح 72 سؤال درباره امام حسین علیه السلام و پاسخ به آن، كوشیده است زوایای گوناگون زندگی آن بزرگوار را باز نماید. سؤال های كتاب با مضامینی از این قبیل مطرح شده است: میلاد و شخصیت امام حسین علیه السلام، امام حسین علیه السلام در قرآن، اولین، آخرین،...ترین ها، اصحاب و یاران امام حسین علیه السلام، كودكان و نوجوانان در كربلا، زنان و دختران در كربلا، زیارت های امام حسین علیه السلام توابین و فرماندهان دشمن در كربلا، در صفحات پایانی كتاب، داستانهایی از كودكی آن حضرت و نیز اشعاری درباره واقعه كربلا به طبع رسیده است.
107 ـ 72 داستان از شفاعت امام حسین علیه السلام
حسینی ارزی، رضا، مشهد، هاتف، چاپ اوّل 1379، 144 ص.
كتاب متشكل از دو بخش است. بخش نخست حاوی مطالبی است در باب اهمیت و آثار سوگواری بر امام حسین علیه السلام. در این بخش همچنین به سوگواری های ائمه معصوم علیه السلام و برخی پیامبران بر امام حسین علیه السلام اشاره شده است. در بخش دوم، 72 داستان و خاطره از معجزات و كرامات امام حسین علیه السلام برگرفته از منابع مختلف فراهم آمده است.
108 ـ واقعه كربلا در گذرگاه اسلام
مشنچی اصل، امیر و محمودی، علیرضا، تهران، امیر مشنچی اصل، چاپ اول 1379، 232 ص.
در واقعه كربلا ابتدا مؤلف شرح مختصری از زندگانی پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله وسلم، حضرت علی علیه السلام، و امام حسن علیه السلام بدست می دهد؛ سپس زمینه های بروز واقعه كربلا را شرح و بررسی می كند. در فصل پایانی حوادثی كه در روز عاشورا و پس از آن به وقوع پیوست، بررسی و ارزیابی می شود.
بخش سوّم مقاتل، مراثی و آثار منظوم و...
1 ـ آذرستان (در مصائب سرور كونین اباعبداللّه الحسین علیه السلام
انصاری قمی، محمدعلی، قم، خرم، 1377، چاپ اوّل، 144 ص.
این مجموعه مراثی كه نام دیگرش «خزائن المراثی» است، شعله هایی است بركشیده از سینه سوزان شاعری دردمند و دیندار، كه خوانندگانش را در نفس المهموم خود شریك می سازد. مرحوم ادیب انصاری این 2500 بیت را به سال 1363 ه . ق. آنگاه كه در بستر بیماری، از شركت در مجالس حسینی محروم بوده اند، سروده است. وقایع جانسوز طف در این مجموعه بی هیچ تكلّف و تصنّعی به رشته نظم كشیده شده و آن تأثیر را دارد كه گوهر اشك خواننده را بر دامن بیفشاند.
2 ـ آرزوی كربلا (مجموعه نوحه و مدایح اهل بیت علیهم السلام
ده بزرگی، احد، تهران، پیام آزادی، چاپ اوّل، 256 ص.
مجموعه ای از مدیحه ها و نوحه ها در مورد حادثه كربلا و مصیبت هایی كه بر بزرگواران مذهب شیعه علی علیه السلام فاطمه زهرا علیه السلام، امام حسن مجتبی علیه السلامو امام حسین علیه السلام واقع شده است. همچنین پیامهایی درباره حوادث بعد از كربلا و رسالت حضرت زینب علیهاالسلام در این كتاب آمده است.
3 ـ آفتابی بر سریر نیزه ها: مصیبت نامه امام حسین علیه السلام
كریمیان، منصور، تهران، فارابی، چاپ اوّل، 1379، 280 ص.
این اثر، سوگنامه ای است بر مصایب جانسوز امام حسین علیه السلام و فرزندان و یاران وی. نویسنده با هدف ارائه تصاویر ملموس از لحظه های جانگداز حماسه عاشورا و فراهم نمودن منبعی مختصر، جامع و مفید برای روضه خوانان، به تدوین كتاب دست زده است. وی در این راه صرفا به نقل روایات و سرگذشت ها از كتب تاریخ و مقاتل، با اشاره به مشخصات مأخذ آن در انتهای هر مطلب، بسنده كرده است. مطالب جمع آوری شده در ذیل شش عنوان اسامی طبقه بندی شده اند: از ولادت تا كربلا، ورود به كربلا و رویدادهای شب عاشورا، روز عاشورا، شهادت امام حسین، غارت خیمه ها و سوزاندن آنها، اسیران آل محمد علیه السلام از كربلا به كوفه تا شام و مدینه.
4 ـ آنچه در كربلا گذشت: حسین علیه السلام نفس مطمئنه
عالمی، محمدعلی، تهران، هاد، چاپ چهارم 1378، 465 ص.
این كتاب حاوی اطلاعات تفصیلی پیرامون تاریخ زندگانی امام حسین علیه السلاماست كه از تولد تا شهادت امام حسین علیه السلام و قیام عاشورا و حوادث پس از آن را در بر گرفته است. بخش آغازین كتاب، شامل زیست نامه مؤلف و پیشگفتار است كه در آن، به برخی از ویژگی های كتاب از جمله نگارش آن به زبان ساده فارسی اشاره شده است. آنگاه متن كتاب ارائه گردیده است كه اهم عناوین آن چنین است: علل قیام امام حسین علیه السلام، ولادت، فضایل و خصایص اخلاقی آن حضرت، خبر دادن ملائكه و انبیا از شهادت امام حسین علیه السلام رؤیای ام الفضل و ام سلمه، فضیلت و ثواب گریه و زیارت و برپاداشتن مراسم عزاداری امام حسین علیه السلام، علل عدم قیام آن حضرت در زمان معاویه، ارائه مشروح حوادث مربوط به شهادت امام حسین علیه السلام و قیام عاشورا و مراحل مختلف آن به سبك مقاتل، از آغاز در مدینه ـ با اقدام یزید برای اخذ بیعت از آن حضرت ـ تا هنگام شهادت در كربلا و اسارت خاندان عترت علیه السلام در كوفه و شام، و شرح احوال یاران و خاندان آن حضرت و بحث مفصلی پیرامون قیام مختار و سرانجام شوم قتله كربلا. نویسنده همچنین راجع به جنایات یزید در دوران حكومتش از جمله در مكه و مدینه، تاریخ بقعه امام حسین و حوادث مربوط به آن، و ثواب گریه بر امام حسین و زیارت آن حضرت مطالبی را ذكر نموده است.
5 ـ آینه در كربلاست
گلمردی، شیرینعلی، تهران، سروش، چاپ اول، 1379، 220 ص.
در سال 61 ه . ق . امام حسین و یاران باوفایش در كربلا به شهادت رسیدند و حماسه حسینی به صورت خاطره ای باشكوه و جانگداز در ذهن شیعه باقی ماند و شیعیان كوشیدند با قلم و قدم خود حسین وار زندگی كنند. در این میان شاعران شیعه نیز رسالت خود را در پیشگاه سالار شهیدان به نحو احسن انجام داده اند و در سال های اخیر ادبیات عاشورایی بیشتر رشد كرده است. این كتاب گلچین سروده های شاعرانی است كه در سال های اخیر درباره امام حسین علیه السلام و عاشورای حسینی زبان به سخن گشوده اند. قالب اشعار این مجموعه متفاوت و به سبك سروده های ساده و روان است.
6 ـ از مدینه تا مدینه: مقتل عاشورا.
تاج لنگرودی، محمدمهدی، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی، حوزه هنری، چاپ اول، 1377، 368 ص.
در این كتاب، حركت امام حسین علیه السلام و یارانش از شهر مدینه، همچنین بازگشت بازماندگان این قافله به مدینه بازگو شده است. برخی مطالب كتاب عبارت اند: از مقدمات حركت امام حسین علیه السلام از مدینه به مكه، مأموریت حضرت مسلم بن عقیل، ورود امام حسین علیه السلام به كربلا، وقایع شب عاشورا، شهادت یاران، دفن اجساد، ورود اهل بیت علیهم السلام به كوفه و شام و ورود اهل بیت به مدینه. این مطالب به زبان عربی و فارسی فراهم آمده است.
7 ـ اشك خون(مناقب و مراثی حضرت سیدالشهدا علیه السلام
احمدی بیرجندی، احمد، تهران، انتشارات اسوه وابسته به سازمان حج و اوقاف و امور خیریه، 1369، 240 ص.
كتاب با مقدمه ای آغاز می شود درباره حادثه كربلا و جایگاه بلند قیام شكوهمند اباعبداللّه الحسین در تاریخ تشیع، آنگاه عرضه شعر شاعران است با اشارتی كوتاه به زندگانی شاعر و چگونگی های شعرش، استاداحمدی كه از استادان مسلّم ادبیات فارسی و از شیفتگان اهل البیت هستند اكنون سومین كتاب را درباره رثا و منقبت آل علی نشر می دهند. استاد تأكید كرده اند كه «در این كتاب تنها به نمونه هایی اكتفا كرده و در سیر زمان نحوه احساس و اندیشه شاعران را بازنموده است»، نویسنده در پایان اشعار واژه دشوار آن را توضیح می دهد.
8 ـ اشك روان بر امیر كاروان: (مع العین علی خصائص الحسین علیه السلام
شوشتری، جعفربن حسین، ترجمه سیدمحمدحسین شهرستانی، قم، دارالكتاب(جزایری)، چاپ پنجم 1378، 524 ص.
این اثر، ترجمه فارسی كتاب الخصائص الحسینیه، تألیف فقیه و واعظ شهیر، مرحوم حاج شیخ جعفر شوشتری می باشد كه در شرح خصائص امام حسین علیه السلام و به شیوه گزارشی نگارش یافته است. در ابتدای كتاب، چند ویژگی از خصوصیات كتاب الخصائص الحسینیه و نیز شرحی درباره زندگانی، خاندان، اساتید، تألیفات، عظمت مقام، فرزندان و وفات مؤلف كتاب(حاج شیخ جعفر شوشتری) و مترجم آن، مرحوم آیت اللّه حاج سیدحسین شهرستانی ارائه شده است. و در مقدمه ای به بیان عظمت شأن امام حسین علیه السلام و حادثه عاشورا، ذكر كتابنامه، شروح و ترجمه ها، سابقه نگارش كتاب پیرامون خصائص امام حسین علیه السلام پرداخته شده است. اهم عناوین كتاب عبارت اند از: اسباب خوف و رجا، مقام زائر و صفات مجالس عزاداری امام حسین علیه السلام، ویژگیهای امام حسین علیه السلام بعد از ولادت و شهادت، و در عالم برزخ و محشر، اخلاق حمیده امام حسین علیه السلام، سیدالشهدا علیه السلام در منطق وحی، ویژگیهای اخلاقی امام حسین علیه السلام در روز عاشورا، ویژگیهای عبادت امام حسین علیه السلام، گریه پیامبران بر مصائب آن حضرت، الطاف خاص الهی بر امام حسین علیه السلام، آثار زیارت امام حسین علیه السلام و ویژگیهای مناجات آن حضرت، عالم در عزای امام حسین علیه السلام، معصومین علیهم السلامدر عزای حسین علیه السلام، خواص گریه و مجالس و عزاداری برای امام حسین علیه السلام، خصائص و كیفیت و ایام زیارت و فضیلت زائران آن حضرت، امام حسین و قرآن، امام حسین علیه السلام و خانه خدا، فضیلت كربلا، پیوند امام حسین علیه السلام و فرشتگان، پیوند امام حسین علیه السلام و پیامبران، امام حسین علیه السلام آیینه تمام نمای رسول اكرم صلی الله علیه و آله وسلم، امام حسین علیه السلام در ادب فارسی.
9 ـ اشكهای همیشه جاری در مقتل حضرت اباعبداللّه الحسین علیه السلام
مستقیمی، مهدی، قم، ارم، چاپ پنجم، 1379، 224 ص.
مجموعه ای از گفتارهای تاریخی، روضه، مرثیه و نوحه در رثای امام حسین علیه السلام و نهضت كربلا است. انگیزه نویسنده، جمع آوری روایات تاریخی متقن پیرامون حوادث كربلا و روضه ها و مرثیه هایی است كه شعرا با استناد به روایات تاریخی و به تكیه بر هدف مقدس امام حسین نوشته و یا خوانده اند. روش تحقیق، تاریخی و موردی است و نویسنده به شیوه نقلی به این موضوع خاص پرداخته است
10 ـ اقناع اللائم علی اقامة الأتم
عاملی، سیدمحسن امین، تحقیق: محمود البدری، قم، مؤسسة المعارف الاسلامیة، چاپ اول، 1376، 418 ص.
علامه سیدمحسن امین عاملی از فقیهان، مؤلفان و مصلحان بزرگ شیعی است. او برای رهاندن مجالس و محافل حسینی از خرافه گویی و دروغ پردازی به اصطلاح «مجلس آفرینان» كتاب «المجالس الحسینیه» را پرداخت تا ذاكران متنی دقیق و استوار در اختیار داشته باشند و سخن به درستی بگویند، و این كتاب را چونان مقدمه و یا مؤخره ای برای آن كتاب نگاشته است تا برای كسانی كه با سامان دهی مجالس عزا برای آن امام بزرگوار مخالفند، قانع شوند. كتاب آكنده است از شواهد تاریخی، حدیثی و تحلیل های علمی برای اثبات لزوم ایجاد مجلس یاد و عزا برای حادثه كربلا و اباعبداللّه الحسین علیه السلام محقق منابع نقل ها را نشان داده و گاه توضیحاتی در پانوشت ها اَفزوده است.
11 ـ امام حسین علیه السلام در شعر معاصر عربی
خزعلی، انسیه، رساله دكتری، دانشگاه تهران، دانشكده ادبیات و علوم انسانی، 1378، 266 ص.
موضوع این رساله كاوش پیرامون نوآوری ها و موضوعات جدید اشعارعربی مربوط به امام حسین علیه السلام است. نویسنده در این اثر نمادهای مشهور، نوع غالب، موضوعات، خصایص بارز شعر شاعران معاصر و تفاوتهای آن با اشعار دوره های پیشین و شناخت نقاط ضعف و قوت شعر معاصر پیرامون امام حسین علیه السلام و نقد و مقایسه آثار شعری معاصر در این زمینه را با یكدیگر مورد بررسی قرار داده است. برخی از عناوین اصلی دو بخش این رساله به قرار زیر است: امام حسین از نگاه تحلیل گران و اندیشمندان تاریخ، ساختار بیرونی و حكومتی جامعه در عصر امام حسین علیه السلام، ساختار درونی جامعه در عصر امام حسین علیه السلام، قیام حسین علیه السلام، و انگیزه ها و اهداف آن، قیام حسین از نگاه علمای اهل سنت، شعرحسینی از عاشورا تا قرن سیزدهم. نویسنده نمونه هایی از شعر این شاعران معاصر پیرامون امام حسین علیه السلامرا آورده است: الجواهری، العلائلی، فرحات، السیاب، رشدی العامل، عبدالمجید و جمیل.
12 ـ تسلیه المجالس و زینه المجالس(جلد 2 ـ 1).
حسینی، محمدبن ابی طالب، تحقیق؛ فارس حسون، قم، مؤسسة المعارف الاسلامیة، چاپ اول، 1376، 567 + 592 ص.
این كتاب با عنوان فرعی «مقتل الحسین علیه السلام» از مفصل ترین مقاتل اباعبداللّه الحسین علیه السلام است. در مقدمه كتاب از پاداش برگزاری محافل عزا و یاد اباعبداللّه الحسین علیه السلام و یارانش و در جلد اول از زندگانی، فضایل و مناقب علی علیه السلام و فاطمه زهرا علیهاالسلام به تفصیل سخن رفته است. و در جلد دوم زندگانی امام حسین علیه السلام را گزارش كرده است و آنچه در كربلا به وقوع پیوسته است و حوادث پس از كربلا را و در پایان فصلی است در فضیلت زیارت امام علیه السلام و كرامات اباعبداللّه الحسین علیه السلام. محقق تمام نقل ها را استخراج كرده و متون منقول را با مصادر سنجیده و اختلاف های مهم را ضبط و ثبت كرده است.
13 ـ تعزیه در استان بوشهر
عرفان، حیدر، شیراز، نوید، چاپ اول، 1379، 440 ص.
در كتاب ابتدا به سابقه تعزیه خوانی در بوشهر ـ كه به زعم نگارنده پیشینه ای هفت صد ساله دارد ـ اشاره می شود، سپس چگونگی و نحوه اجرای این مراسم بازگو می گردد و در پی آن اشعار متعددی كه مربوط به شهدای كربلا و حماسه عاشورا است از شاعران مختلف، درج می شود.
14 ـ خیمه گاه
زایری، محمدرضا، تهران، سروش، چاپ اول، 1380، 58 ص.
كتاب مجموعه ای از قطعات ادبی است كه در آن نویسنده تألم و اندوه خود از واقعه كربلا را با تعابیری شاعرانه بیان می كند. قطعات كتاب ساده و روان و انباشته از تعابیر و استعارات دلنشین است. كتاب حاوی ده قطعه ادبی است و بعضی از عناوین آن عبارتند از: بهار می آید، شام تاریك، معراج عشق، برپاترین افتاده، و ...
15 ـ در كربلا چه گذشت؟ ترجمه نفس المهموم.
قمی، عباس؛ ترجمه محمدباقر كمره ای، قم، مسجدمقدس جمكران، چاپ هفتم، 1378، 920 ص.
این اثر ترجمه فارسی كتاب نفس المهموم تألیف محدث قمی است كه یكی از كتاب های مشهور و معتبر شیعه در تاریخ شهادت امام حسین علیه السلام و موضوع مقتل محسوب می شود. در پایان نیز ترجمه ای از كتاب نفثة المصدور ارائه شده كه بنا بر نظر محدث قمی، تتمه ای است بر كتاب نفس المهموم كه در چند فصل پیرامون فضایل و مناقب امام حسین علیه السلام، برخی وقایع تاریخی مرتبط با قیام عاشورا، قصایدی در رثای امام حسین علیه السلام، فضیلت گریه بر آن حضرت و نیز خاتمه ای در ذكر مواعظ و نصایح برای اهل منبر، نگارش یافته است. مؤلف در ابتدای كتاب نفس المهموم، مناقب امام حسین علیه السلام و ثواب گریه بر آن حضرت، لعن بر قاتلان او و پیشگوئی شهادت امام حسین علیه السلامرا برمی شمارد. سپس به شرح تفصیلی قیام و شهادت امام حسین علیه السلام به سبك كتب مقتل می پردازد، كه مهم ترین عناوین آن عبارت اند از: مرگ معاویه و جانشینی یزید، بیعت گرفتن از امام حسین علیه السلام و امتناع آن حضرت، حركت امام حسین علیه السلام به مكه، گسیل سفیر به سوی عراق، تسلط ابن زیاد بر كوفه، شهادت مسلم بن عقیل علیه السلام و هانی بن عروه، حركت امام حسین علیه السلام از مكه به سوی عراق، شرح حادثه عاشورا، اسارت اهل بیت امام حسین علیهم السلام، ورود آنها به كوفه و شام، خطبه حضرت زینب علیهاالسلام و امام سجاد علیه السلام، در كوفه و شام، بازگشت اهل بیت علیهم السلام به مدینه، ذكر اولاد و همسران سیدالشهدا علیه السلام، قیام توابین، حكومت مختار در كوفه، انتقام از قتله كربلا.
16 ـ دیوان الربیعی فی رثاء أهل البیت(باللغة الدارجة).
ربیعی، عبدالعظیم، عربی، قم، انوارالهدی، چاپ اول، 1379، 536 ص.
مجموعه اشعار مؤلف در رثای اهل بیت علیهم السلام، شهیدان كربلا و امام حسین علیه السلام است. اشعار این مجموعه دوجلدی به زبان عربی فصیح و عامیانه و در سبكهای مختلف ركبانیات، هجریات، فائزیات و موشحات سروده شده است. كتاب حاضر، جلددوم آن و حاوی اشعار به زبان عامیانه است و در آن علاوه بر مراثی، حوادث تاریخی مربوط به معصومین و اهل بیت ذكر می شود.
17 ـ رازعاشورا
محمدخانی، مجتبی، تهران، نسل نو، چاپ اول، 1379، 294 ص.
مجموعه اشعار و نوحه هایی در مدح امام علی علیه السلام و امام حسین علیه السلام و فرزندانش، حضرت ابوالفضل علیه السلام و حضرت زینب علیهاالسلام است. برخی از عناوین اشعار و نوحه های این مجموعه عبارت است از: ولادت و شهادت امام علی علیه السلام، شهادت حضرت مسلم، شهادت علی اكبر علیه السلام و علی اصغر علیه السلام. شجاعت و حضرت ابوالفضل علیه السلام، شجاعت و شهادت حضرت امام حسین علیه السلام، مصیبت های حضرت زینب و احوالات حضرت رقیه.
18 ـ روایت كربلا: سوگنامه امام حسین علیه السلام و یارانش.
بهتاش، یداللّه ، تهران، سبحان، چاپ دوم 1377، 360 ص.
در این كتاب، مؤلف ذیل مباحث مختلفی به واقعه كربلا پرداخته است. عناوین برخی از مباحث كتاب بدین قرار است: پیامبران الهی و حضرت امام حسین علیه السلام، ائمه معصومین و حضرت امام حسین علیهم السلام، عزاداری امام حسین علیه السلام از دیدگاه مرجعیت و علمای شیعه، تاریخچه ای از زمان ولادت امام حسین علیه السلام تا شهادت، وقایع بعد از شهادت تا حركت از كربلا، ورود به كوفه و رفتن به شام. نویسنده مطالب این كتاب را با استناد به منابع متعدد تاریخی فراهم آورده است.
19 ـ ساحل خونین: ترجمه «لهوف» سیدابن طاووس.
ابن طاووس، سیدعلی بن موسی؛ ترجمه محمدجواد مولوی نیا، قم، سرور، چاپ دوم، 1379، 271 ص.
شرح ماجرای شهادت امام حسین علیه السلام و یاران آن حضرت است. مترجم ضمن ترجمه متن به فارسی، اماكن و اعلام مذكور در كتاب را شرح داده است. این كتاب به روش توصیفی ـ تشریحی و با استفاده از منابع روایی و تاریخی شیعی نگارش یافته است. با توجه به شخصیت ممتاز مؤلف در بین علمای شیعه، كتاب حاضر اعتبار ویژه ای دارد. مطالب مهم آن عبارت است از: وقایع پیش از نبرد كربلا، حوادث عاشورا، شهادت امام حسین و یارانش، حوادث بعد از عاشورا.
20 ـ سرشك خوبان در سوگ سالار شهیدان
محمودی، محمدباقر، مترجم: دكتر غلامرضا جمشیدنژاد و عبدالحسین بینش، قم، افق فردا، چاپ اول، 1379، 312 ص.
كتاب «سرشك خوبان در سوگ سالار شهیدان» ترجمه روان و سلیسی است از كتاب ارزشمند «عبرات المصطفین فی مقتل الحسین علیه السلام» برای آن كه فارسی زبانان نیز بتوانند از مطالب این كتاب بهره گیرند، مركز تحقیقات اسلامی سپاه عهده دار ترجمه این اثر گران سنگ از زبان عربی به فارسی شد. نویسنده برای آن كه به كتاب خود اعتبار بیشتری ببخشد، از منابع دست اول و كهن مانند «مقتل الحسین»، «انساب الاشراف»، «الطبقات الكبری»، «اخبار الطوال» برای تألیف خود استفاده برده و كوشیده است تا ضمن معرفی كاملی از شخصیت امام حسین علیه السلام، و یاران باوفایش، ماجرای حركت امام حسین علیه السلام از مدینه تا مكه و سپس از مكه تا كربلا و سرانجام حوادث روز عاشورا و وقایع بعد از آن را به طور همه جانبه به تصویر بكشد. از مزایای این كتاب بررسی جامع شخصیت امام حسین علیه السلام، بیان فلسفه گریه بر امام حسین علیه السلام. بیان جزئیات حوادث پیش آمده در مسیر مكه تا كربلا، و نیز نحوه شهادت یكایك یاران امام در عاشورا و نیز حوادث مهم پس از عاشورا است كه برای خاندان آن حضرت واقع شده است. نثر روان و نیز چاپ خوب كتاب از دیگر مزایای آن است.
21 ـ شروه های عاشورا
ده بزرگی، احد، تهران، پیام آزادی، چاپ اول، 1379، 112 ص.
همچنانكه از نام این كتاب پیداست. بیشتر دوبیتی های آن پیرامون وقایع كربلا و عاشورا است كه با نظم زیبای شاعر متعهد آقای احد ده بزرگی به رشته تحریر درآمده است.
22 ـ شكوه شعر عاشورا در زبان فارسی
مجاهدی، محمدعلی، قم، مركزتحقیقات اسلامی سپاه، چاپ اول، 1379، 560 ص.
اثر حاضر جهت پاسداشت، احیا و گسترش فرهنگ فنی و پویای عاشورا است. كه مركز تحقیقات اسلامی نمایندگی ولی فقیه در سپاه زمینه تهیه این اثر تحقیقی عاشورایی را فراهم آورده است.
در «شكوه شعر عاشورا در زبان فارسی» ابعاد گوناگون تجلی فرهنگ عاشورا در شعر فارسی و تاریخ پدیداری و تطور محتوایی و ساختاری شعر اصیل و الهی عاشورایی به وسیله شاعر و ادیب توانا ... محمدعلی مجاهدی(پروانه) با ظرافت، تیزبینی، دقت و موشكافی قابل تحسینی مورد بررسی قرار گرفته است. مطالب كتاب از شش فصل تشكیل شده است كه برخی عناوین آن عبارت اند از: شعر از نظر قرآن و سنّت، تعریف شعر و نظم، رفتار پیامبراكرم صلی الله علیه و آله وسلم با شعر ارزشی و ضدّ ارزشی، جانبداری معصومین علیهم السلاماز شعر ارزشی، رجزهای عاشورایی امام حسین علیه السلام و اصحاب آن حضرت، تعریف «شعر عاشورا» و «شعر عاشورایی» قلمرو «شعر آئیینی» در گستره زبان فارس، چهره های شاخص «شعر آئینی» تا سده نهم، پیشینه شعر عاشورا در زبان فارسی، آغاز عزاداری عمومی برای شهدای كربلا در ایران، نخستین شعر عاشورایی مكتوب در زبان فارسی، محتشم، قافله سالار شعر عاشورا، دامنه تأثیر شعر محتشم در قلمرو و شعر عاشورا، سیر تطور تدریجی شعر عاشورا، عوامل دخیل در تطوّر بیرونی و ساختاری شعر عاشورا، عوامل دخیل در تطوّر درونی و محتوایی شعر عاشورا، علل رویكرد شاعران به مفاهیم ارزشی عاشورا، در دو دهه اخیر، بایدها و نبایدها در شعر عاشورایی، و بررسی نوحه ها و شعارهای عاشورایی.
23 ـ سه مقتل در حماسه عاشورا
عقیقی بخشایشی، عبدالرحیم، قم، نوید اسلام، چاپ اول، 1379،319 ص.
مجموعه چند رساله در معرفی شخصیت امام حسین علیه السلام و شهدای كربلا است. هدف نویسندگان، ثبت كامل اسامی و مشخصات شهیدان كربلا بوده است. روش تحقیق، توصیفی موردی و شیوه آن تاریخی و نقلی است. رساله اول «تسمیة من قتل مع الحسین علیه السلام فضیل بن عمر رسانی» اثری از قرن دوم هجری است. رساله دوم «ابصارالعین فی انصارالحسین علیه السلام محمد سماوی»، قبیله ها و یاران امام حسین را مورد بررسی قرار می دهد و تقریبا به صورت موضوعی است. در پایان، نام اصحاب به ترتیب حروف الفبا ذكر شده است. رساله سوم با متن عربی و به همراه ترجمه فارسی آن آمده است. این رساله به عنوان تتمه كتاب نفس المهموم است و حاوی بخشی از احوال و خصوصیات زندگی امام حسین و یاران و اصحاب آن حضرت می باشد.
24 ـ سوگ سرخ
سنگری، محمدرضا، شیراز، قو، چاپ دوم، 1376، 104 ص.
«سوگ سرخ» مجموعه ای است از قطعات ادبی در خصوص سرور شهیدان حسین علیه السلام. مقدمه كتاب كه خود یك قطعه ادبی است به تلمیح ظهور پیامبران را از نوح گرفته، تا محمد صلی الله علیه و آله وسلم بازمی نویسد و سپس به گودالی می رسد كه حنجری خشك بوسه گاه خنجری آبگون می شود. آن گاه با همان نثر شاعرانه به معرفی كربلا، اشك، محرم، حسین، تاسوعا، عاشورا، عباس، علی اكبر، قاسم، زینب، اربعین و چون آن می پردازد. این شیوه بیان برای آن غمنامه بزرگ تاریخ بشریت بس زیبا و دلنشین است و فرصتی بدست می دهد تا از منظری دیگر، منظری پر از سرخی «كلمات آتشین» به تماشای این صحنه از آثار تاریخ بنشینیم.
25 ـ سوگنامه اباعبدللّه علیه السلام: یكصد و پنجاه آیه، حدیث، حكایت تاریخی و مرثیه و مصیبت در مورد امام حسین علیه السلام
ظهیری، علی اصغر، قم، نهاوندی، چاپ دوم، 1378، 160 ص.
كتاب حاضر در چهار فصل با این مطالب تدوین شده است: بیست و هشت آیه از قرآن، چهل حدیث از ائمه معصومین علیهم السلام، چهل حكایت تاریخی، و چهل مرثیه و مصیبت درباره امام حسین علیه السلام است. در پایان كتاب اشعاری از مداحان اهل بیت علیهم السلام، همچنین نوشته ای با عنوان «اشكواره امام زمان(عج) بر امام حسین علیه السلام» به چاپ رسیده است.
26 ـ سوگنامه كربلا به ضمیمه: اشعار محتشم كاشانی و زیارت عاشورا.
ابن طاووس؛ علی بن موسی، مترجم: محمدطاهر، موسوی دزفولی، قم، مؤمنین، چاپ اول 1378، 424 ص.
«سوگ نامه كربلا» ترجمه فارسی كتاب «لهوف علی قتل الطفوف سیدرضی الدین علی بن موسی بن جعفر علوی حسنی(سیدبن طاووس)» است كه درباره واقعه كربلا و شهادت امام حسین علیه السلام تدوین شده است. كتاب متشكل از سه قسمت است. در بخش نخست كتاب این عناوین به طبع رسیده است: تولد امام حسین علیه السلام، سخنرانی امام علیه السلام در مكه، شهادت قیس بن مسهر، سخنرانی امام علیه السلامبعد از گفت وگو با حر و سخنرانی زهیر و جمعی از اصحاب امام. مطالب قسمت دوم به وقایع روزهای اول تا دهم عاشورا و شهادت امام و یاران اختصاص یافته و قسمت سوم نیز شامل این موضوعات است: وقایع پس از خاك سپاری شهدای كربلا، سخنرانی های زینب كبری و امام سجاد علیه السلام و همچنین اشعاری از محتشم كاشانی.
27 ـ سوگنامه امام حسین علیه السلام
توكل، محمدحسن، قم، حضرت معصومه علیهاالسلام، چاپ اول 1379، 56 ص.
«سوگنامه امام حسین علیه السلام» مشتمل بر مطالبی درباره مظلومیت امام حسین علیه السلامو برخی وقایع عاشورا است. كه با این مطالب به اختصار بیان شده است: اعمال روز عاشورا، پاداش گریستن بر امام حسین علیه السلام، ارزش و والائی مقام یاران امام حسین علیه السلام، ارزش زیارت امام حسین علیه السلام در روز عاشورا، و جانبازی حضرت ابوالفضل العباس در صحرای كربلا.
28 ـ سوگنامه كربلا(لهوف ابن طاووس).
ابن طاووس، سیدعلی بن موسی، ترجمه سیدمحمدطاهر موسوی دزفولی، قم، مؤمنین، چاپ اول، 1378، 424 ص.
لهوف یكی از كتب معتبر و موجز در زمینه مقتل در جهان تشیع است و كتاب حاضر ترجمه فارسی آن است كه در حدود یك قرن پیش توسط آقای محمدطاهر دزفولی انجام یافته است. ویراستار در آغاز كتاب، شرح حال سیدبن طاووس و اهمیت كتاب او و معرفی برخی ترجمه های آن را آورده است. سپس متن كامل كتاب همراه با ترجمه و اعراب گذاری متن عربی آن توسط مترجم ارائه گردیده است. این كتاب در سه فصل قیام امام حسین علیه السلام را بررسی می كند كه شامل حوادث عاشورا و وقایع قبل و بعد از آن است. بخشی از فصل نخست شامل شرح تولد امام حسین علیه السلام و اخبار شهادت آن حضرت توسط جبرئیل به پیامبراسلام صلی الله علیه و آله وسلم و نیز ارزش گریه بر امام حسین علیه السلام است. بقیه مطالب كتاب بدین قرار است: گزارش قیام امام حسین علیه السلام از مدینه تا كربلا و قیام عاشورا و وقایع پس از آن تا هنگام برگشت اسرای اهل بیت علیهم السلام به مدینه. اشعار محتشم كاشانی و متن زیارت عاشورا هم به ضمیمه این كتاب چاپ شده است.
29 ـ سیری در مرثیه عاشورایی.
صاحبكاری، ذبیح اللّه ، مشهد، تاسوعا، چاپ اول، 1379، 376 ص.
كتاب، مشتمل بر مجموعه سروده ها و مرثیه هایی است كه درباره واقعه عاشورای حسینی طی سه بخش به طبع رسیده است. نگارنده پس از مقدمه ای درباره نقش مرثیه در تحولات اجتماعی این مطالب را فراهم می آورد: عاشورا در ادب فارسی، مرثیه سرایی و تأثیر فردی و اجتماعی آن، اثر اجتماعی و فرهنگی شعر، و مرثیه عاشورایی در دوران ائمه طاهرین علیه السلام. در بخش نخست كه با عنوان نمونه هایی از سروده های شاعران به چاپ رسیده، نگارنده ضمن معرفی شاعران عرب و ذكر سبك آنان، نمونه ای از شعر آنها را آورده است كه از آن جمله اند: ابوالاسود دوئلی، یحیی بن حكم، عقبة بن عمرو، بشیر بن جذلم، كمیت، و جعفربن عفان، بخش دوم با همان ترتیب به شاعران فارسی زبان كسائی مروزی، امیر معزی، حكیم سنایی، مولوی،ابن یمین، خواجوی كرمانی، صائب تبریزی و دیگران اختصاص یافته است. در بخش پایانی نمونه هایی از سروده های شاعران معاصر گرد آمده است.
30 ـ شورش در خلق عالم( سیری در تركیب بند محتشم كاشانی و استقبالهای آن در رثای سیدالشهدا علیه السلام
محتشم، علی بن احمد؛ تصحیح حمید اجتماعی، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاداسلامی، چاپ دوم 1378، 207 ص.
شامل گزارش كوتاهی است از زندگی محتشم كاشانی و تركیب بند او در سوگ امام حسین علیه السلام. پس از آن متن بیست و یك تركیب بند دیگر، كه در استقبال از تركیب بند محتشم درباره امام حسین علیه السلام سروده شده، به ترتیب تاریخی آمده است. از جمله می توان به تركیب بند وحشی بافقی، حزین لاهیجی، عاشق اصفهانی، وصال شیرازی، نیرتبریزی، مدرس اصفهانی و جلال الدین همائی اشاره كرد این تركیب بندها بدون شرح و توضیح آورده شده اند، اما گزارش مختصری از زندگی شاعران آنها ارائه گردیده است.
31 ـ طنین عشق: جزوه آموزشی حاوی آداب مرثیه خوانی به ضمیمه دوازده مجلس.
وافی، مرتضی، قم، شفق، جلداول، چاپ اول، 1380، 96 ص.
در نخستین شماره از مجموع جزوات آموزشی «آداب مرثیه خوانی و ذكر مصیبت» نخست به نكاتی در باب روضه خوانی و مداحی اهل بیت علیهم السلاماشاره می شود، سپس دوازده مجلس روضه و توسل مربوط به ایام محرم الحرام به طبع می رسد.
32 ـ طنین عشق: جزوه آموزشی مرثیه خوانی و ذكر مصیبت به ضمیمه دوازده مجلس.
وافی، مرتضی، قم، شفق، جلددوم، چاپ اول، 1380، 120 ص.
در جزوه دوم از مجموعه چهارجلدی آموزش آداب مرثیه خوانی و ذكر مصیبت نخست از شیوه های ذكر مصیبت و مرثیه خوانی و نحوه تقویت صوت و لحن سخن به میان آمده، در پی آن ده مجلس در رثای امام حسین علیه السلامو اصحاب باوفایش به طبع رسیده است.
33 ـ طنین عشق: جزوه آموزشی مرثیه خوانی و ذكر مصیبت به ضمیمه دوازده مجلس.
وافی، مرتضی، قم، شفق، جلدسوم، چاپ اول، 1380، 96 ص.
در صفحات نخست این جزوه به نكاتی در خصوص درست خواندن مراثی و مصایب اشاره شده، سپس دوازده مجلس در رثای امام حسین علیه السلام و اصحاب آن حضرت به طبع رسیده است.
34 ـ طنین عشق: جزوه آموزشی مرثیه خوانی و ذكر مصیبت به ضمیمه دوازده مجلس.
وافی، مرتضی، قم، شفق، جلدچهارم، چاپ 1380، 96 ص.
جزوه چهارم از مجموعه جزوات آموزشی آداب مرثیه خوانی و ذكر مصیبت حاوی نكاتی آموزشی در باب مرثیه خوانی و ذكر مصیبت است این مطالب بر اساس سخنان و جلسات اساتید و پیش كسوتان مرثیه خوانی تدوین شده است. در بخشی از كتاب ده مجلس در ذكر مصایب امام حسین علیه السلام با اشاره به منابع و ماخذ اشعار به طبع رسیده است.
35 ـ طنین عشق: جزوه آموزشی حاوی آداب روضه خوانی به ضمیمه دوازده مجلس روضه و ذكر مصائب امام حسین علیه السلام و یارانش علیه السلام
تهیه و تنظیم، مدرسه علمیه معصومیه، قم، مدرسه علمیه معصومیه، چاپ اول، 1377، 96 ص.
نكاتی در باب روضه خوانی و مدح مراثی اهل بیت علیهم السلام، توجه به جنبه های ظاهری صوت و لحن، روش خواندن شعر و نوحه، مطالبی است كه مخاطبان این كتاب با آن آشنا می شوند. افزون بر آن، در بخشی از كتاب دوازده مجلس روضه و توسل برای ایام محرم الحرام و مجالس سوگواری و عزاداری به طبع رسیده است.
36 ـ قراءه فی مقاتل الحسین علیه السلام
صنقور، محمد، تهران، غفور، چاپ اول، 1379، 176 ص.
در این كتاب برخی مسائل و مباحث واقعه عاشورا و قیام امام حسین علیه السلامنقد و بررسی می شود. این مباحث به زبان عربی و در سه بخش سامان یافته است. در بخش اول نگارنده، ضمن برشمردن دلایل یزید مبنی بر كشتن امام حسین علیه السلام و مباح دانستن خون آن حضرت، برخی فتاوی شیوخ آن زمان را ذكر می كند. در بخش دوم دلایل شخصی و سیاسی یزید برای كشتن امام حسین علیه السلام بیان می شود. در بخش سوم مؤلف ضمن پاسخ گویی به دو بخش اول و دوّم به رفع برخی شبهات موجود در قیام امام حسین علیه السلام همت گمارده است.
37 ـ قیام جاوید(مقتل الحسین ابی مخنف)
ترجمه و تصحیح: حجت اللّه رودكی، تهران، مؤسّسه فرهنگی انتشاراتی تبیان، چاپ اول، 1377.
درباره واقعه كربلا، نگارشهای بسیاری شده و آثار بسیاری به زیور طبع آراسته شده است، اما عظمت قیام امام حسین علیه السلام آن چنان اثر عمیقی بر اركان جامعه به ویژه تشیع گذاشته است كه عارف و عامی، شاعر و نویسنده و دانشمند وامی، هر یك به فراخور حال و معرفت، درباره این حادثه تاریخی، مطالبی را عرضه داشته و آن را به اشكال گوناگون به تصویر كشیده اند. بسیاری از مقتل نویسان، حماسه كربلا را گزارش كرده اند، به ویژه آن كه جریان كربلا و شهادت مظلومانه امام حسین علیه السلام برای همه مسلمانان جاذبه داشته است و حتی غیر مسلمانان خواستار اطلاع یافتن از جوانب این حادثه و علل سیاسی و اجتماعی این فاجعه تاریخی بوده اند. متأسفانه در این میان دوستان جاهل و دشمنان مغرض بیكار ننشسته، هر یك با پیرایه های خرافی و گزافه ها و داستان سرایی های غیر واقعی، آن چنان صحنه های این ماجرا را مشوب و مغشوش جلوه داده اند كه در باور شماری از اهل خرد، نسبت به اهداف این حماسه جاوید، خلل وارد كرده و اعتقاد گروه كثیری از عامه مردم را از مسیر اصلی و آنان را در ایام عاشورا، به كارهای خلاف شرع، از قبیل تیغ و قمه زنی واداشته اند. دو علت عمده بروز این مشكل در روایت تاریخی حادثه عاشورا، نخست و از همه بیشتر، آمیختگی آن با عقیده و ایمان مذهبی، و دوم؛ كسب مایه ای برای برانگیختن توده، علیه حاكمان جور و فرمانروایان ستمگر، به شكل مبارزه منفی یا مثبت بوده است. البته گذشت زمان، وجود خفقان و عوامل دیگر نیز مؤثر بوده اند كه برخی از آنان در كتابهای مختلف، از جمله حماسه حسینی استاد شهید مطهری برشمرده شده اند. یكی از گزارشگران جریان كربلا و شهادت امام حسین و یاران او در عاشورای سال 61 هجری، ابومخنف لوط بن یحیی ازدی غامدی(متوفی 157 ه)است. وی شیعه و تاریخدان و سیره نویس پركار و از مردم كوفه بود. سیره نویسان، 32 كتاب به وی نسبت می دهند. از جمله: فتوح الشام، فتوح العراق، جمل، صفین، نهروان، مقتل علی، الشوراء، مقتل عثمان، مقتل الحسین و اخبارالمختار كه بدان اخذالثار نیز می گویند. بیشتر این آثار در تاریخ طبری ثبت شده است، گزارش ابومخنف از حماسه كربلا، به علت نزدیكی او به زمان واقعه و نیز امامی وثقه بودن او، در مجموع اطمینان ما را بدین مقتل استوار می كند، ولی بادرنگ در برخی از مطالب كتاب، به تردید دچار می شویم كه با قاطعیت باید اظهار كنیم نوشته های كنونی وی ـ كه به ما رسیده ـ از ساخته های متأخران است. برای آن كه واقعیت تاریخی این حماسه جاودانی را به نحوی بایسته و سزاوار، از دریای مواج و متلاطم تاریخ بیرون آورده و زنگار مبالغه گویی ها و خیالبافی های جاهلانه و متعصبانه از آن زدوده شود، نیاز بود كه از مكتوبات آن دسته از وقایع نگاران سده های آغازین هجرت پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم كه به دور از هرگونه حب و بغض، عاشورای حسینی را شرح كرده اند، كمك گرفته شود. از جمله این منابع، كتاب تاریخ الرسل و الملوك ابوجعفر محمدبن جریر طبری(متوفی 310 ه) است كه گرچه با ابی مخنف، سه یا چهار نسل فاصله دارد، اما روایات تاریخی وی را با واسطه هایی نقل كرده است كه می توان تا اندازه ای به آنها اطمینان كرد. انجام این مهم را آقای حجت اللّه جودكی ـ پژوهشگر در رشته تاریخ و محقق در كتاب شناسی مقتلها ـ برعهده گرفتند. وی با روشی نقادانه و علمی به استخراج گنجینه پرارزش مقتل ابی مخنف از تاریخ طبری همت گماشت و 113 روایت را كه از طریق راویان مختلف درباره جریان كربلا به وسیله ابی مخنف گزارش شده بود، به ترتیب حوادث تاریخی مدون كرد. ایشان با رعایت اصل رجحان حقیقت بر عقیدت به مراجع مختلفی مراجعه كرده و برای تشخیص و تعیین صحت این گزارش ها تحقیق و پژوهش دامنه داری كردند. آن گاه پس از احراز یقین، به ترجمه مطالب پرداخت. وی در مقدمه، توضیح روشنگری درباره روایات و راویان داده و با جدول باارزشی كه تنظیم كرده، بر روشنی كتاب افزوده است. ایشان در چند روایت از باب تنزیه، پاره ای از اعمال خلاف را كه قتله ظالم در این واقعه مرتكب شده بودند، به صورت كلی متذكر شده اند، تا هم رعایت حفظ امانت در ترجمه شده و هم موجب نزول شأن و كاستی مقام امام و اهل بیت گرامیشان نشده باشد. اكنون می تون گفت كه این كتاب، همان مقتل ابی مخنف است، اما شاید همه آن نباشد، و با بررسی و پژوهش در گنجینه های میراث گرانبهای اسلامی، چه بسا این كتاب كامل شود و كتابهای از دست رفته دیگری به دست آید. امید است این گام باارزش با گامهای ارجمند دیگری دنبال شود و راه پژوهشهای تاریخی به روش علمی تا رسیدن به هدف ـ كه تدوین تاریخی كامل و روشن و بدون ابهام از اسلام است ـ پیموده شود.
38 ـ كندوكاوی در تعزیه و تعزیه خوانی
گلی زواره، غلامرضا [بی جا] مهراس، چاپ اوّل، 1379، 148 ص.
پژوهشی در تاریخ پیدایش تعزیه خوانی در ایران و اهمیت و فضایل آن است. مؤلف، به منظور زنده نگاه داشتن این هنر و تلاش در جهت اصلاح آن از نقصان ها و تحریفات، این كتاب را نوشته است. وی، ابتدا به بیان فلسفه، انگیزه و فواید سوگواری بر خاندان عصمت و طهارت می پردازد. سپس شرح مختصری از اهمیت و انگیزه تعزیه خوانی به دست می دهد. در بخشی از كتاب چگونگی پیدایش تعزیه و شبیه خوانی كربلا، همراه با معرفی بعضی از تعزیه خوانان آمده است. در انتهای كتاب تصاویری از اجرای برخی از تعزیه ها به چاپ رسیده است.
39 ـ گلچین احمدی: مدایح و مراثی ائمه اطهار علیهماالسلام به ضمیمه سوگنامه محرم.
احمدی گورجی، ذبیح اللّه ، قم، مشهور، چاپ اول، 1379، 286 ص.
این اثر از نوع شعر مذهبی معاصر به زبان فارسی در زمینه مناجات، مدایح و مراثی چهارده معصوم علیه السلام بخش كتاب بدین قرار است: مناجات، مدایح و مراثی چهارده معصوم علیه السلام سوگنامه محرم، مصائب امام حسین علیه السلام و برخی از یاران آن حضرت.
40 ـ گنجینه اسرار به انضمام قصائد و معراج نامه.
عمان سامانی،نوراللّه بن عبداللّه ، با تصحیح محمد بهشتی، به كوشش حسین بدرالدین، تهران، سنائی، چاپ اول، 1379، 464 ص.
منظومه ادبی و عرفانی گنجینه اسرار كه در رثای امام حسین علیه السلامسروده شده است، تفسیری عرفانی از حادثه كربلا و قیام آن حضرت به دست می دهد. شاعر در این منظومه، امام حسین و شهیدان عاشورا را عاشقان پاكباخته ای توصیف می كند كه به پیمان ازلی خود با خدا وفا كردند و خشنود از فداكاری خود، به حق پیوستند. در این مجموعه علاوه بر منظومه گنجینه اسرار، قصاید شاعر و مثنوی معراج نامه نیز به دنبال آمده است. مصحح در تصحیح این مثنوی از نسخه های متعددی بهره جسته است. وی با تطبیق و مقایسه آنها و اضافه كردن پاورقی هایی سودمند در شرح و توضیح لغات و استعارات و ابیات مشكل، سعی فراوانی در ارائه یك نسخه كامل و بی نقص داشته است. او در مقدمه ای مبسوط به معرفی دودمان شاعر و زادگاه و نیز شرح وقایع دوران حیاتش پرداخته است. همچنین اهمیت سوگواری و برپایی مجالس عزاداری و پیشنیه تاریخی آن و نیز مرثیه سرایی بر اهل بیت علیهم السلام را مورد اشاره قرار داده است.
41 ـ مجالس تعزیه(دوره دوجلدی)
صالحی راد، حسن، تهران، سروش، چاپ اول، 1380، 518 + 465 ص.
بستر رشد و تكامل تعزیه بطن جامعه است و صدایی كه از آن شنیده می شود، صدای یك نفر یا دونفر نیست، بلكه نجوایی است عمیق كه از درون جامعه در طی قرون و اعصار برخاسته و اوج گرفته تا مگر فریادی را بازگو كند. تعزیه در حالی كه جنبه فنی نمایشی حیرت انگیزی دارد، جنبه خاص خود را كه تعزیت بر مرگ بزرگان دینی است، كاملاً حفظ می كند. كتاب دو جلد است. جلد اول آن از تعزیه ذبح اسماعیل شروع و با ذكر تعزیه شهادت غلام ترك در صحرای كربلا پایان می پذیرد و جلددوم از تعزیه طفلان حضرت زینب علیهاالسلام شروع و به تعزیه زوار غریب ختم می شود.
42 ـ معجم شعراءالحسین علیه السلام
هلالی، جعفر، تهران، ام القری، چاپ اول، 1379، 620 ص.
كتاب حاضر شامل معرفی شاعرانی است كه به نوعی زندگی و قیام امام علیه السلام را به زبان عربی به وصف كشیده اند، همچنان كه نمونه ای از اشعار آنان نیز درج گردیده است. عناوین برخی فصل های كتاب عبارت اند از: عوامل نظم شعر حسینی، مدایح و اشعاری كه درباره امام حسین علیه السلام سروده شده است، منزلت امام حسین علیه السلام از منظر قرآن كریم و احادیث، شعر در عصر جاهلی، نظر اسلام و اهل بیت درباره شعر و شاعری، سیرت و شخصیت امام حسین علیه السلام، و شعرای شیعی، در عصر حدیث.
43 ـ مقتل الحسین علیه السلام
ابن اعثم كوفی، احمدبن محمد، عربی، قم، انوارالهدی، چاپ اول، [1379]، 352 ص.
مؤلف به تشریح واقعه عاشورا، شهادت امام حسین علیه السلام و حوادث بعد از شهادت آن حضرت پرداخته است. وی وقایع كربلا را از زمان فوت معاویه و خلافت یزید تا شهادت مختار و قتل مصعب بن زبیر به دست اهالی شام بیان می دارد. روش كتاب، روایی ـ تاریخی است و بیشتر با استفاده از تاریخ طبری نگارش یافته است. مرگ یزید، طلب بیعت از امام حسین، نامه نگاری اهالی كوفه برای دعوت از امام حسین، شهادت امام حسین و یارانش در كربلا، تحركات مختار و قیام توابین و مختار از فصلهای اصلی كتاب است.
44 ـ مقتل الحسین علیه السلام
آل كاشف الغطاء، محمد حسین؛ گردآورنده، هادی هلالی، قم، شریف الرضی، چاپ اول، 1377، ص 76 ص.
«مقتل الحسین علیه السلام» شرحی است از زندگانی و شهادت امام حسین علیه السلام و یاران باوفای وی در كربلا كه توسط «محمد حسین آل كاشف الغطاء» به زبان عربی نگاشته شده است. برخی قسمت های كتاب عبارت اند از: مقتل سیدالشهدا، لیلة العاشر من المحرم، یوم العاشر من المحرم، عدد اصحاب الامام، كندن خندق به دور خیمه ها، كرامت امام حسین علیه السلام و خطبه سوم امام حسین علیه السلام.
45 ـ مقتل الحسین علیه السلام
موسوی مقرم، عبدالرزاق، قم، شریف الرضی، چاپ اول، 1377، 412 ص.
اثر حاضر كه به زبان عربی نگارش یافته، شرح و تفسیری از واقعه كربلا و شهادت امام حسین علیه السلام كه مطالب آن طی چهار فصل تدوین شده است. مباحث فصل نخست بدین قرار است: آرایی در لعن یزید، گریه بر امام حسین علیه السلام، بررسی آیه تهلكه، آگاهی امام حسین علیه السلام از شهادتش و مباحثی دیگر. در فصل دوم واقعه كربلا از آغاز حكومت یزید تا روز عاشورا بررسی می شود. فصل سوم كه امام حسین علیه السلام در روز عاشورا عنوان گرفته با دعا و خطبه امام آغاز شده و در پی آن شرح شهادت آن حضرت و یارانش آمده است. فصل پایانی مشتمل است بر: حوادث بعد از شهادت امام حسین علیه السلام مانند سفر به شام، خطبه حضرت زینب علیهاالسلام و مباحثی دیگر.
46 ـ مقتل الحسین الخوارزمی
خوارزمی، موفق بن احمد موفق مكی؛ تدوین: محمد، سماوی، قم، انوارالهدی، چاپ اول 1377، 670 ص.
مجموعه دوجلدی «مقتل الحسین» كه اینك در یك مجلد به چاپ رسیده است. در جلد اول ذیل دوازده فصل فضایل و كرامات پیامبران، فاطمه بنت اسد، علی علیه السلام، پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم، امام حسین و حسن علیه السلام و ماجرای خروج امام حسین از مكه و هجرت او به سوی كوفه و واقعه عاشورا تشریح شده است. جلددوم ذیل چهار فصل اصلی به عقوبت قاتلان، فضایل زیارت قبر امام حسین علیه السلام و نحوه انتقام مختار از قاتلان آن حضرت اختصاص دارد. این اثر به زبان عربی تحریر شده است.
47 ـ مقتل الحسین علیه السلام و مصرع أهل بیته و أصحابه فی كربلاء.
ابومخنف، لوط بن یحیی، عربی، قم، شریف رضی، چاپ سوم 1378، 231 ص.
این اثر تألیف ابی مخنف لوط بن یحیی ازدی(م 157) از مورخان و مقتل نگاران مشهور شیعی است كه در موضوع مقتل و تاریخ شهادت امام حسین علیه السلام و شیوه روایی و گزارشی نگارش یافته است. در مقدمه كتاب، برفراز حوادث دوران امامت امام حسن علیه السلام و امام حسین علیه السلام و حكومت معاویه آمده است و آنگاه به تفصیل وقایع قیام حسینی علیه السلام پرداخته است كه اهم عناوین آن عبارت اند از: ماجرای درخواست بیعت یزید از متنفذین عرب و امام حسین علیه السلام و عدم بیعت آن حضرت، خروج امام حسین علیه السلام از مدینه به سوی مكه، نامه های كوفیان به امام حسین علیه السلام و گسیل مسلم بن عقیل علیه السلام به كوفه، وارد شدن ابن زیاد به كوفه، شهادت مسلم و هانی علیه السلام، حركت امام حسین علیه السلام به سوی عراق و نزول در كربلا، وقایع روز عاشورا و شهادت امام حسین علیه السلام و اصحاب و خاندانش، اسارت اهل بیت علیهم السلام و حركت دادن آنها به سوی كوفه و شام، اقدامات و خطبه امام سجاد علیه السلام و زینب كبری علیهاالسلام در كوفه و شام، بازگشت كاروان اسرا به مدینه، مرگ یزید.
48 ـ مقتل الحسین علیه السلام،یا سوگنامه سیدالشهدا علیه السلام
نجفی یزدی، جلیل، قم، نصایح، چاپ اول، 1380، 272 ص.
«مقتل الحسین علیه السلام» شامل مجموعه مباحثی است كه در بیان شرح وقایع كربلا از ابتدای شروع نهضت امام حسین علیه السلام تا كوفه و شام یافته است. نگارنده ضمن روایتی از نحوه شهادت امام حسین علیه السلام و یارانش، پیامدهای نهضت كربلا، همچنین اشعاری در مدح و ثنا و سوگواری شهدای عاشورا درج كرده است.
49 ـ مقتل سالار شهیدان و گزارش كربلا
كربلائی، نادعلی، تهران، خزر، چاپ اول، 1377، 468 ص.
نویسنده در هشت قسمت كتاب حاضر، این موضوعات را درباره «سالار شهیدان» بازگو می كند: ولادت و فضیلت امام حسین علیه السلام شهادت حضرت مسلم و طفلان، ورود به كربلا و عاشورا و شهادت انصار، شهادت بنی هاشم حضرت علی اكبر تا شهادت امام حسین علیه السلام، غارت كردن خیمه ها تا اسارت در كوفه و خطبه زینب، شهرشام مجلس یزید و حضرت رقیه و بازگشت به كربلا، اربعین و دفن راس شهیدان، در قسمت پایانی نیز روایات و خاطرات، كرامات و معجزات امام حسین علیه السلام و سرزمین كربلا ذكر شده است.
50 ـ مقتل السبط الشهید علیه السلام
شریفی، حسین، قم، سیدالشهدا علیه السلام، چاپ اول،1379، 156 ص.
در كتاب حاضر وقایع روز عاشورا و چگونگی شهادت امام حسین علیه السلام و یارانش توصیف شده است. مطالب كتاب به زبان عربی تدوین یافته و با اشعاری نیز همراه گشته است.
51 ـ مقتل مطهر: روضه های شهید مطهری رحمه اللّه .
تدوین: صالحان، جعفر، تهران، سلطان، چاپ اول 1379، 347 ص.
مجموع حاضر كه با استفاده از آثار شهید مطهری تدوین یافته حاوی خطابه ها و سخنرانی های ایشان درباره مصایب و شدایدی است كه امامان علیه السلام در مقابله با ظلم و جور و تبلیغ دین اسلام متحمل شده اند. قسمت عمده ای از مطالب كتاب به شرح وقایع كربلا اختصاص دارد.
52 ـ المنتخب فی جمع المراثی و الخطب: الفخری.
طریحی نجفی، فخرالدین، عربی، جلد 1 و 2، شریف رضی، چاپ دوم 1378، 496 ص.
كتاب المنتخب كه به كتاب الفخری نیز شناخته شده است، برگزیده ای از مراثی و خطبه های عربی است كه در مجالس عزاداری امام حسین علیه السلام خوانده می شود. كتاب از متون به جای مانده از سده یازدهم هجری است كه اخبار غیر مستند و ضعیف و مجعول در آن فراوان دیده می شود. بسیاری از تحریفات پیرامون قیام عاشورا برای نخستین بار در این كتاب آمده است و متأخران بیشتر از آن أخذ و اقتباس كرده اند.
53 ـ نخستین گزارش مستند از عاشورا
یوسفی غروی، محمدهادی، ترجمه محمدجواد سلیمانی، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی رحمه الله، 1377، 216 ص.
یكی از ارزشمندترین آثار أبی مخنف كتاب [مقتل الحسین] می باشد كه به فرموده علامه تستری صحیح ترین مقتل ابی عبداللّه علیه السلام به حساب می آید1 وی این كتاب را تقریبا هفتادسال پس از واقعه عاشورا یعنی در دهه یكصد و سی هجری نوشته است2. و از آن رو كه خود جزو اهالی كوفه مركز اخبار فاجعه عاشورا بوده است، غالبا حوادث را با یك و یا حداكثر دو واسطه نقل نموده است، اما متأسفانه این كتاب درگذر زمان مفقود گردیده و اكنون هیچ نسخه ای از آن در دست نیست و اهمیت و اعتبار آن موجب گردید كه مورخین متأخرین كه به مقتل أبی مخنف دست رسی داشته اند بسیاری از روایات این مقتل را در آثار خویش نقل كنند.
طبری بیش از سایرین و سپس شیخ مفید بیش از ابوالفرج و ابوالفجرج بیشتر از ابن جوزی اخبار أبی مخنف را نقل نموده اند، بعلاوه تنها طبری و ابوالفرج به ذكر دقیق اسناد و واسطه های أبی مخنف در نقل حوادث اهتمام ورزیده و شیخ مفید و ابن جوزی غالبا اخبار را بدون ذكر اسناد و تنها با درج یك نفر از اعضاء سلسله سند نقل نموده اند. پس از مفقود شدن نسخه اصلی مقتل أبی مخنف هراز چندگاهی بعضی از فضلا و نویسندگان تلاشهایی را در جهت جمع آوری روایات مقتل ابی مخنف انجام داده و پاره ای از اخبار مقتل أبی مخنف از آثار مورخین پس از او، گزینش كرده و به صورت نیز مستند و ناقص و گاه تحریف شده و یا آمیخته با گزارشهای روایات دیگر منتشر می كردند، ولی كاستیهایی چون عدم ذكر اسناد، آمیختن گزارشهای أبی مخنف با اخبار سایر روایات و یا حتی تحریف و تغییر از اعتبار علمی آنها كاست، تا اینكه استاد محترم و محقق ارجمند جناب آقای حجه الاسلام و المسلمین محمدهادی یوسفی غروی پس از كوشش فراوان و با روش علمی، ابتدا روایات مقتل أبی مخنف را از تاریخ طبری استخراج نموده و سپس منقولات طبری را با آنچه را كه شیخ مفید و ابوالفرج و سبط ابن جوزی از مقتل أبی مخنف نقل كرده بودند تطبیق نموده و پس از یك مقایسه تطبیقی بین این چهار منبع آنرا با مقدمه ای محققانه پیرامون معرفی أبی مخنف و واسطه هایش در نقل حوادث و با پاورقی های ارزشمند و راهگشا تحت عنوان «وقعة الطف لأبی مخنف» به چاپ رسانده و بدین وسیله منبع معتبر و گراف سنگی از منابع زندگی امام حسین علیه السلام را احیاء نموده اند، ترجمه حاضر برگردان فارسی متن آن كتاب می باشد. كه با رعایت امانت و استفاده از نزدیكترین واژه های معادل زیر نظر محقق ممتاز كتاب به پایان رسیده و تا آنجا كه رعایت امانت در ترجمه اجازه می داد مطالب آن به فارسی روان برگردانیده شده است.
1ـ علامه تسترى، قاموس الرجال، 8 / 620.
2ـ ر.ك: به مقدمه محقق بر همین كتاب [وقعة الطف]، 16.
54 ـ نغمه حسینی
الهی قمشه ای، مهدی، تهران، روزنه، چاپ اوّل، 1379، 177 ص.
قیام امام حسین را به صورت منظوم از آغاز نهضت تا شهادت امام حسین و قافله اسیران كربلا شرح داده است. در آغاز، قطعه شعری در تاریخ ولادت امام حسین علیه السلام آمده است. برخی عناوین عبارتند از: سیر نهضت و قیام، فرستادن حضرت مسلم به كوفه، حركت امام حسین در روز هشتم ذی الحجة، وقایع روز عاشورا، مناجات امام حسین علیه السلام در قتلگاه، ورود كاروان اسیران به شام، در پایان، بخش چهارم دیوان الهی قمشه ای با عنوان نغمه عاشق ضمیمه شده است.
55 ـ وقایع الایام در احوال محرم الحرام مشتمل بر اخبار صحیحه و ذكر مصائب امام الهادی حضرت سیدالشهدا علیه السلام
تبریزی خیابانی، علی، تهران، اسلامیه، چاپ اوّل، 1381، 500 ص.
كتاب در فضیلت عزاداری و بكا بر حسین علیه السلام تدوین شده است.
برخورد حر با امام حسین علیه السلام و اشاراتی به فضایل مكه، مدینه، كوفه، نجف، و بیت المقدس مباحث آغازین كتاب را تشكیل می دهد كه در پی آن، از مواجهه انبیا با زمین كربلا سخن می رود. بخش عمده ای از مطالب كتاب نیز به شرح مظالم ابن سعد، واقعه تاسوعا و عاشورا اختصاص می یابد كه طی آن، مولف به شهادت وهب، مسلم، زهیر، جیب بن مظاهر. علی اكبر، قاسم و ابوالفضل علیه السلام نیز اشاره می كند. این مطالب با توصیف شهادت امام حسین علیه السلامو ذكر كراماتی از ابوالفضل علیه السلام خاتمه می یابد.
56 ـ یا قتیل العبراة
رجبی، حسین، تهران، مرسا، چاپ اوّل، 1379، 60 ص.
«یا قتیل العبراه» كتابی است به عربی در باب سوگواری و مدیحه سرایی برای اهل بیت علیهم السلام، علاوه بر آن بخش كوچكی از این نوشتار به ویژگی های مداح اهل بیت علیهم السلاماختصاص یافته است.
بخش چهارم موضوعات گوناگون
سخنان و خطبه های امام حسین علیه السلام (فرهنگ ها و دائره المعارف ها...)
قرآن و امام حسین علیه السلام
امام حسین علیه السلام و حضرت مهدی(عج)
دعاهای امام حسین علیه السلام
عزاداری امام حسین علیه السلام
زیارت امام حسین علیه السلام
زیارت عاشورا
تربت امام حسین علیه السلام
اربعین امام حسین علیه السلام
چند موضوع دیگر
سخنان و خطبه های امام حسین علیه السلام (فرهنگ ها، دائره المعارف ها و...).
1 ـ بازتاب وحی: سخنان امام حسین علیه السلام
حسینیان، سعید؛ با مقدمه: مهدی حائری طهرانی، تهران، امام مهدی(عج)، چاپ اول، 1379، ص 180.
كتاب حاضر، گزیده ای از خطبه های امام حسین علیه السلام، و اهل بیت آن حضرت است. كه طی آن اهداف نهضت حسینی تبیین می شود. كتاب با این عناوین تدوین شده است: سخنان امام حسین علیه السلام در منی، خطبه امام حسین علیه السلام در امربه معروف و نهی از منكر، بیان امام حسین علیه السلام با مروان، سخنان امام حسین علیه السلام بر قبر پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم، سخنان امام علیه السلام در برخورد با حر، و سخنان امام حسین علیه السلام در صبح عاشورا.
2 ـ بلاغه الحسین علیه السلام
آل اعتماد، سیدمصطفی، ترجمه از علی كاظمی، قم، مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان، محرم 1406 ق 345 ص.
این كتاب به سبك و ترتیب نهج البلاغه تنظیم شده است و در سه بخش شامل خطبه ها و نامه ها و كلمات قصار امام حسین علیه السلام است.
3 ـ چهل حدیث از امام حسین علیه السلام: گوهرهای حسینی.
شریفی، محمود، قم، معروف، چاپ اول، 1376، 80 ص.
كتاب مشتمل بر چهل حدیث از امام حسین علیه السلام است، كه با استفاده از منابع مختلف و معتبر اسلامی تدوین و ترجمه و به شكل جیبی نشر یافته است. موضوعات این احادیث عمدتا حول شش موضوع: اهل بیت، شعارها، اخلاق، عبادت و مبارزه با گناه است.
4 ـ چلچراغ حسینی: چهل حدیث برگزیده از سخنان گهربار حضرت حسین بن علی علیه السلام
رهبر، محمدتقی، تهران، بنیادبعثت، موسسه الحسین علیه السلام،چاپ اول 1376، 40 ص.
مجموعه حاضر، مشتمل است بر چهل حدیث برگزیده از سخنان گهربار حضرت حسین بن علی علیه السلام از منابع مختلف اسلامی، كه به مناسبت سوم شعبان، سالروز ولادت آن حضرت، گلچین شده است. صفات مؤمن، پاداش كارنیك، پرهیز از ظلم، حفظ آبرو، كرامت نفس، حقیقت مرگ، سعادت شهادت و ... از جمله موضوعاتی است كه پیرامون آن حدیث نقل گردیده است. منبع و ماخذ هر حدیث با متن عربی و ترجمه فارسی آن در كتاب قابل بازیابی است.
5 ـ خطبه حسین بن علی علیه السلام در منی
نجمی، محمدصادق، مشهد، بنیادپژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، چاپ اول، 1371، 128 ص.
ترجمه و شرح و تحقیق خطبه پرشور و عظیم اباعبداللّه الحسین علیه السلام در اجتماع حاجیان در مكّه است. این خطبه از غَرر خطب امام است و نویسنده با دقت تمام آن را ترجمه كرده و افزون بر برگردان فارسی آن در ضمن چند فصل، از محتوی خطبه، سند آن، انگیزه و چگونگی ایراد خطبه، و حاضران در خطبه سخن گفته و بر روی هم اثر خواندنی و سودمندی ارائه كرده است.
6 ـ سخنان حسین بن علی علیه السلام از مدینه تا كربلا
نجمی، محمدصادق، قم، دفتر انتشارات اسلامی(جامعه مدرسین)، 1373، 360 ص
این اثر در بردارنده سخنان امام حسین علیه السلام از مدینه تا كربلا است. از عنوان كتاب پیدا است كه مولف درصدد نبوده تا همه سخنان امام علیه السلام را گردآوری كند بلكه آن بخش از سخنانی را نقل كرده كه در برهه خاص از زندگانی ایشان نقل شده است. این بخش همان آغاز قیام از مدینه است كه در كربلا خاتمه پیدا می كند. بنا به گفته مولف در مقدمه، این بخش از سخنان امام تنها شامل آن آن روایات و احادیث و خطبه ها و نامه ها و اشعاری است كه در منابع معتبر و موثق آمده ولی بصورت منسجم گردآوری نشده بود.
نویسنده كتاب را در سه بخش «از مدینه تا مكه»، «از مكه تا كربلا» و «كربلا» تدوین نموده و به مناسبت هر خطبه یا سخنی به شرح و توضیح آن پرداخته و نیز لغات مشكله را به فارسی برگردانده و ریشه یابی كرده است. در واقع می توان گفت كه این كتاب یك دور تاریخ عاشورا از زبان امام حسین علیه السلاماست و با توجه به اینكه محل ایراد خطبه ها نامه ها و موقعیت آنها را آورده منبع مناسبی برای مبلغین به حساب می آید. از جمله خطبه های این كتاب می توان به خطبه امام حسین علیه السلام در شب عاشورا اشاره كرد.
7ـ دائره المعارف الحسینیة.
كرباسی، محمدصادق، لندن. للمركز الحسینی للدراسات، چاپ اول، 1414 ه ـ 1994 م.
كتاب حاضر نخستین دایره المعارف درباره امام حسین علیه السلام است. این دائره المعارف نه به مفهوم مصطلح و نه به ترتیب حروف الفبا، بلكه به صورت موضوعی است و تا كنون بیست جلد آن به ایران رسیده است1. تاریخ انتشار جلد بیستم 1421 ق / 2000 م است. و مسئول و مؤلف آن محمدصادق كرباسی و مقیم لندن است. وی برای این كار مؤسسه ای اختصاصی با نام «المركزالحسینی للدراسات» تأسیس كرده است. پیش بینی مؤلف این است كه تعداد جلدهای آن به 500 برسد.
موضوعات اصلی مجلدات آن عبارت اند از: 1 ـ درآمدی بر اشعار حسینی، در این مبحث به تحلیل و بررسی كل شعرهای سرورده شده در رثا یا مدح و ویژگی ها و تاریخ و تطور آن اشعار می پردازد، 2 ـ حسین در شعر فصیح، دیوان های شعر از سده اول تا پانزدهم قمری به ترتیب آمده است، 3 ـ حسین علیه السلام در شعر شرقی و غربی. برای این موضوع بیست جلد پیش بینی كرده است و اشعار مهم انگلیسی، فرانسوی، ایتالیایی، آلبانیایی، فارسی، تركی و دیگر زبان ها را در این جلدها تبویب می كند، 4 ـ زندگی نامه شاعران حسینی، 5 ـ فرهنگنامه سخنوران حسینی، 6 ـ كتاب شناسی آثار درباره امام حسین علیه السلام، 7 ـ فرهنگنامه مقالات و گفتارهایی درباره امام، 8 ـ فرهنگنامه كسانی كه درباره امام نوشته دارند، 9 ـ یك جلد به لغزش ها و خطاهای عاشورانگاران پرداخته شده است، 10 ـ حسین علیه السلام از دیدگاه قرآن، 11 ـ حسین علیه السلام از دیدگاه سنت، 12 ـ سیره امام حسین علیه السلام، 13 ـ نسب شناسی امام، 14 ـ مجموعه احادیث امام، 15 ـ مجموعه ادعیه و مناجات حسین، 16 ـ گفتگوها و احتجاج های امام، 17 ـ دیوان اشعار امام، 18 ـ داستان های امام، 19 ـ امام حسین علیه السلام در فقه اسلامی، 20 ـ مكتب امام، 21 ـ ابعاد و پیامدهای نهضت حسینی، 22 ـ زمینه های سیاسی نهضت امام، 23 ـ زیارت های امام، 24 ـ اسناد و عهدنامه های نهضت امام، 25 ـ زندگی نامه یاران و راویان، 26 ـ فرهنگامه راویان و نقل كنندگان حادثه كربلا، 27 ـ جداشدگان از كاروان امام، 28 ـ دوستان و دشمنان، 29 ـ فرهنگنامه سپاهیان جنگنده با امام، 30 ـ یزید و خاندان اموی، 31 ـ ابن زیاد و روش تاریك او، 32 ـ فرهنگنامه كسانی كه نامشان حسین است، 33 ـ نظریات و گفته های بزرگان درباره امام، 34 ـ نقش نهضت امام در پیدایش قیام های دیگر، 35 ـ الهام ها و پیام های نهضت امام، 36 ـ حسین علیه السلام در آداب و رسوم محلی، 37 ـ یادداشت های حسینی، 38 ـ روزشمار حادثه ها و پیشامدهای كربلا، 39 ـ داستان ها و لطیف های الهام گرفته از كربلا، 40 ـ فرهنگنامه اماكن و شهرها، 41 ـ شعائرحسینی، 42 ـ تحقیقات تاریخی، 43 ـ معجزات و كرامات او، 44 ـ رؤیاها و خواب هایی درباره امام، 45 ـ فرهنگنامه مؤسسات حسینی، 46 ـ فرهنگنامه موقوفات حسینی، 47 ـ حسین در نوآوری های هنری، 48 ـ پژوهشی درباره شهر كربلا، 49 ـ آرامگاه های امام و اهل بیت و یاران او، 50 ـ شبهه ها و نقد آنها، 51 ـ مطالب گوناگون دیگر.
با انتشار همه جلدهای این دایره المعارف، بزرگترین دایره المعارف جهان، یا یكی از بزرگترین دایره المعارفها، به جهان عرضه می شود. مضافا این كه اغلب اطلاعات درباره امام حسین علیه السلام در یك كتاب گردمی آید و راه را برای شناخت بیشتر آن حضرت فراهم می كند.
1ـ فصلنامه كتابهاى اسلامى، شماره 3، ص 73.
8 ـ طوفان خطبه ها (خطبه امام حسین علیه السلام، خطبه امام سجاد علیه السلامخطبه حضرت زینب علیهاالسلام، خطبه حضرت ام كلثوم علیه السلام).
ده بزرگی، احد، تهران، پیام آزادی، چاپ اول، 1379، 120 ص.
این كتاب به منظور ترویج خطبه خوانی در كنار نوحه سرایی و انجام تحقیقات تاریخی پیرامون حادثه كربلا فراهم آمده است و مشتمل برگزیده ای از خطبه های امام حسین علیه السلام حضرت سجاد علیه السلام و زینب و ام كلثوم در كربلا و كوفه و شام است. نویسنده پس از نقل متن عربی و فارسی این خطبه ها، آنها را در قالب شعر نیز ارائه كرده است.
9 ـ فرهنگ سخنان امام حسین علیه السلام
دشتی، محمد، قم، مؤسسه تحقیقاتی امیرالمؤمنین علیه السلام، چاپ اول، 1379، ص 751 ص.
مجموعه حاضر، حاوی متن سخنان امام حسین علیه السلام و ترجمه آنها به زبان فارسی است. مؤلف، احادیث امام حسین علیه السلام را در زمینه موضوعات اخلاقی و معارف فقهی و موضوعات دینی دسته بندی كرده و طبق حروف الفبا فهرست نموده است. این كتاب به شیوه كتب حدیثی تدوین یافته است. منابع آن نیز كتب حدیثی و تاریخی و كتب شیعه و بعضی از منابع تاریخ اهل سنت است. برخی از موضوعات مطرح شده در آن چنین است: آزادی؛ آزاد گذاشتن یاران و همراهان، آگاهی؛ آگاهی از شهادت خویش و ...، آداب، اخلاق، خداشناسی، ازدواج، بخشندگی، بیعت كردن، پیوند خویشاوندی، امامت، توكل و ساده زیستی، ترس از خدا، تفسیرقرآن، جهاد، دشمن شناسی، دعا و نیایش، دفاع از حق، شیعه و شیعیان و ... .
10 ـ فرهنگ عاشورا.
محدثی، جواد، قم، معروف، چاپ چهارم، 1387. 512 ص.
كتاب حاضر، فرهنگنامه مختصر عاشورا و امام حسین علیه السلام است و در آن به ترتیب الفبا، اطلاعاتی درباره اشخاص، گروهها، مكانها، حوادث، سنتها، شعائر، آموزشها و كتابها ارائه شده است. اغلب مدخل های كتاب مربوط به اشخاص است و در آن شرح حال مختصر شهیدان، قاتلان و دیگر افراد مرتبط با واقعه عاشورا آمده است. برخی از مدخل های كتاب، اصلی و برخی دیگر ارجاعی است. بعضی از مدخل های كتاب بدین قرار است: حسین بن علی علیه السلام، زینب علیهاالسلام، ثاراللّه ، سیدالشهدا علیه السلام، علی اصغر، علی اكبر، معاویه، یزیدبن معاویه، اربعین، اسارت، بیعت، تاسوعا، عاشورا، عزاداری، كربلا، قبر امام حسین علیه السلام، پرچم، تسبیح تربت، خروج مختار، ذوالجناح، روضه، مداحی، نوحه خوان، كوفیان و هفتادودوتن
11 ـ لمعات الحسین علیه السلام (برخی از كلمات و مواعظ امام حسین علیه السلام)
حسینی طهرانی، سیدمحمدحسین، تهران، صدرا، 1366، 79 ص.
كتاب لمعات الحسین یكی از تألیفهای این عالم ربانی می باشد و در آن نویسنده به شرح و توضیح برخی از سخنان، مواعظ و خطبه های حضرت سیدالشهدا پرداخته و همچنین این كتاب حاوی سخنان آن حضرت در شب و صبح و ظهرها عاشورا بوده و به همراه آنها مقتل خود حضرت نیز آورده شده است. این قسمت كه شرح پیكار آن حضرت تا لحظه شهادت می باشد، از مقاتل و كتب گوناگون جمع آوری گردیده است. بنابراین می توان آن را یك مجموعه كامل مقاتل در این زمینه به حساب آورد در پایان كتاب نیز شعری از سرورده مؤلف در مدح امام حسین علیه السلام با این مطلع نوشته شده است:
نور خدا آیینه حق نما
نور هدا نورحسین است و بس
12 ـ موسوعة كلمات الامام الحسین علیه السلام
تدوین: گروه حدیث پژوهشكده باقرالعلوم علیه السلام وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی؛ محمود شریفی، سیدحسین زینالی، محمود احمدیان وسیدمحمودمدنی، قم، معروف، 1373، 878 ص.
امام حسین علیه السلام در میان تمام فرق اسلامی دارای جایگاهی ویژه و مقام و منزلتی بس بلند است. سخنان و راه و روش او برای همگان حجّت و معتبر است و می تواند زندگی و الگوی خوبی برای آن باشد و در برخوردها و مبارزات مود توجه قرار گیرد. «موسوعه كلمات الامام الحسین» از جمله جامع ترین مجموعه ای است كه تا كنون از سخنان امام حسین علیه السلام گردآوری شده و به چاپ رسیده است. و از همان روز انتشار مورد توجه پژوهشگران و محققان بوده و بارها تجدید چاپ شده است. این مجموعه می تواند مادّه اولیه برای تفسیر و تحلیل حوادث صدر اسلام، زیرا عصر زندگی حضرت اباعبداللّه علیه السلام از مهمترین و شگفت انگیزترین دورانهای پرفرازونشیب عصر رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلم است. آن حضرت در دوران پرتلاطم پس از پیامبر با همه فتنه هایی كه فضای جامعه اسلامی را همچون شب ظلمانی تیره وتار نموده بود حضوری چشمگیر داشت و پس از آن در دوران خلافت كوتاه امیرالمؤمنین و امام حسن مجتبی علیه السلام هم در كنار پدرومادر و برادر بزرگوارش بود و در دوران امامت خویش هم بزرگترینِ حماسه اسلامی را آفرید و سخنان او بهترینِ آئینه برای انعكاس آن حوادث تلخ و شیرین است. و برای محققان بهترین منبع تبیین و تحلیل این دوران را فراهم می آورد. «موسوعه كلمات الامام الحسین» حاوی كلیه روایاتی است كه در منابع حدیثی از امام حسین علیه السلامروایت شده است. در نخستین بخش،سخنان حضر بر اساس زمان مرتب شده یعنی سخنان امام حسین علیه السلام در زمان پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم، سخنان امام حسین علیه السلامدر زمان امام علی علیه السلام، سخنان امام حسین علیه السلام در زمان امام حسن علیه السلام و در نهایت سخنان امام حسین علیه السلام در زمان امامت خود. در بخش دوم، سخنان امام حسین علیه السلام بر اساس موضوع تنظیم گردیده است. موضوعات كلی عبارت اند از: عقاید، احكام، اخلاق، دعاها و اشعار. این موضوعات خود به موضوعات فرعی تقسیم می شوند. این اثر ارزشمند با قلم روان و دقیق(با حذف موارد مشابه) از كتاب توسط آقای علی مؤیدی با این مشخصات ترجمه و منتشر شده است. فرهنگ جامع سخنان امام حسین علیه السلام: ترجمه كتاب موسوعه كلمات الامام الحسین علیه السلام، قم، معروف، چاپ دوم، 1378، 960 صفحه.
13 ـ نهج الشهادة
ترجمه و نگارش از احمد فرزانه و تنقیح و اسناد از مرتضی رضوی، قم، مؤسسه نشر فرهنگ اهل بیت علیهم السلام، چاپ اول، 1403 ق. 504 ص.
این مجموعه به سبك و سیاق نهج البلاغه نوشته شده و شامل خطبه ها، نامه ها، دعاها و كلمات قصار امام حسین علیه السلام است.
قرآن و امام حسین علیه السلام
14 ـ الحسین علیه السلام فی القرآن (تاویل آیات قرآن درباره سیدالشهدا علیه السلام).
واحدی، سیدمحمد، مشهد، انتشارات لاهیجی، چاپ اول، 1418 ق، 259 صفحه.
در این نوشتار آن دسته از آیات قرآن كه درباره حضرت امام حسین علیه السلامنازل شده و یا تأویل به آن حضرت گردیده است را بررسی نموده و نخست آیات قرآن را به ترتیب نقل كرده و در ذیل آن روایات كه درباره آن آیه آمده توضیح داده است. مجموع آیاتی كه تفسیر یا تأویل به امام حسین علیه السلام شده به 128 عدد و روایات نیز به 250 عدد می رسد. برخی از عناوین كتاب بدین قرار است: خلقت امام حسین علیه السلام، فضایل امام حسین علیه السلام، كلمات امام حسین علیه السلام، انبیاء و امام حسین علیه السلام، ملائكه و امام حسین علیه السلام، گریه بر امام حسین علیه السلام، گریه بر امام حسین علیه السلام، توسل بر امام حسین علیه السلام، مصائب امام حسین علیه السلام، دشمنان امام حسین علیه السلام، رجعت امام حسین علیه السلام و شیعیان امام حسین علیه السلام.
در پایان كتاب فهرست موضوعی، فهرست آیات، فهرست منابع و فهرست لغات مشكله یا توضیح آن آمده است.
15 ـ همگامی امام حسین علیه السلام با قرآن
دهشیری، حسن؛ جعفری، رحمت، اصفهان، مؤلف، چاپ اول، 1377، 188 ص.
این كتاب، شرح و تفسیری است از عبارت «السلام علیك یا شریك القرآن» كه در زیارت امام حسین علیه السلام آمده است. مؤلف، ابتدا با استناد به روایات و آیات قرآنی اطلاعاتی درباره خصوصیات امام حسین علیه السلام و قرآن به دست می دهد. در پی آن، به هماهنگی و هم سویی ویژگی های آن حضرت با قرآن اشاره شده به گونه ای كه به كارگیری و عمل به آن شرایط جسمانی و روحانی را برای نیل به سعادت فراهم می سازد.
امام حسین علیه السلام و حضرت مهدی(عج)
16 ـ با حسین علیه السلام تا مهدی(عج).
حسینی، مجتبی، تهران، كتاب نیستان، چاپ اوّل، 1378، 60 ص.
كتاب حاضر، حاوی دو جلسه سخنرانی از مولف است كه با مضمون حركت و انقلاب امام حسین علیه السلام در كربلا، ایراد شده است. در این سخنرانی ها، با استناد به منابع فقهی و دینی، حركت امام حسین علیه السلام و ارتباط آن با قیام امام زمان(عج) بررسی و تبیین می گردد.
17 ـ رابطه و توجّهات امام زمان(عج) با امام حسین علیه السلام و شیفتگانش.
موسوی مطلق، عباس، قم، نجبا، چاپ اول 1380، 176 ص.
مجموعه حاضر مشتمل بر داستان ها و حكایت های واقعی از توجهات امام زمان(عج) به امام حسین علیه السلام و شیفتگان آن حضرت است كه با عناوینی از این دست به طبع رسیده است: چگونگی بازشدن راه ملاقات سیدعبدالكریم كفاش، امام زمان(عج) و كمك به زوار امام حسین علیه السلام، سفارش حضرت به زیارت عاشورا، كمك حضرت به زائر امام حسین علیه السلام، امام زمان(عج) حامل پیام امام حسین علیه السلام، و امام زمان(عج) در حرم امام حسین علیه السلام.
18 ـ حماسزه عاشورا به بیان حضرت مهدی علیه السلام
برنجیان، جلال، تهران، مؤسسه تحقیقات و انتشارات طور، چاپ پنجم، 1378، 232 ص.
درباره شخصیت والای حسین بن علی علیه السلام و یاران جان باخته اش كتابهای فراوانی نگاشته شده. و هر نویسنده به فراخور توان و گستردگی تحقیقاتش بر آن شده است كه گوشه ای از سیمای سیدشهیدان حضرت اباعبداللّه علیه السلام را ترسیم نماید. و جمعی نیز از این كار سربلند بیرون آمده اند. لیكن در میان تمامی این آثار جای كتابی كه به بیان فرزند برومند حضرت اباعبداللّه حسین علیه السلام حجت خدا در زمین حضرت حجه بن الحسن علیه السلام خالی بود از این رو نویسنده تلاش خویش را بر آن داشت كه از میان مواریث اسلامی، سخنان حضرتش را درباره امام حسین علیه السلام استخراج نماید كه در دو بخش: زیارات و توقیعات، دیدارها و رؤیاها، ... .
نویسنده، به روایاتی پرداخته كه مشایخ بزرگ شیعه و محدثان و الا تبار امامیه آنها را در آثار خویش نقل كرده اند. و در نقل مطالب، مؤلف تلاش نموده كه حتی المقدور تمامی متون احادیث نقل شود.
19 ـ حنانه: ده كوتاه نوشت خطاب به امام زمان(عج) درباره خود ایشان، امام حسین علیه السلام و عاشوراییان.
كربلائی لو، مرتضی، قم، موسسه فرهنگی طه، چاپ اول، 1380، 24 ص.
این جزوه مشتمل بر ده كوتاه نوشت خطاب به امام زمان(عج)، امام حسین علیه السلام و عاشوراییان است، كه ضمن آن به مصایب و فضایل امام حسین علیه السلام اشاره شده است. محتوای كلی این كوتاه نوشت ها بر اساس آیات و روایاتی است كه در صفحات پایانی جزوه درج شده است.
دعاهای امام حسین علیه السلام
20 ـ أدعیة الامام الحسین علیه السلام: الصحیفة الحسینیة
دخیل، محمدعلی، عربی، بیروت، دارالمرتضی، چاپ اول، [1379]، 199 ص
مجموعه ای از دعاهای امام حسین علیه السلام در مناسبتهای مختلف و آداب و احكام زیارت آن حضرت است. كه از كتب دعا و حدیث شیعه نقل شده است. برخی از سرفصل های آن چنین است: گوشه ای از سیره امام حسین، دعا در قرآن و احادیث؛ شیعه و آداب دعا كردن؛ دعاهای منقول از امام حسین؛ فضیلت زیارت امام حسین در ایام عاشورا و اربعین.
21 ـ بركات دعای عرفه: دعای امام حسین علیه السلام در روز عرفه.
عزیزی، عباس، قم، سلسله، چاپ اول 1379، 96 ص.
در این كتاب دعای امام حسین علیه السلام در روزعرفه با ترجمه آن به چاپ رسیده است. قبل از متن اصلی دعا، مخاطبان این مطالب را مطالعه می كنند: فضیلت ماه ذی حجه، عرافات، كیفیت دعای عرفه امام حسین علیه السلام، اعمال روزعرفه و روایاتی از حضرت ابراهیم علیه السلام و پیامبراكرم صلی الله علیه و آله وسلمدرباره عرفه.
22 ـ شرح دعای عرفه
فاضل، محمدعلی؛ مقدمه: جلال الدین آشتیانی، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی، چاپ اول 1378، 296 ص.
در نوشتار حاضر ـ به زبان عربی ـ نخست از موضوعاتی چون: ماهیت و حقیقت دعا، انواع و اقسام دعا، و اجابت دعا سخن به میان آمده، سپس شرحی از دعای عرفه ـ منسوب به امام حسین علیه السلام ـ فراهم آمده است. از جمله نكاتی كه در این شرح به آنها اشاره شده عبارت اند از: اصول عقاید اسلامی، معنی حمد، جبر و تفویض، مشیت و اراده خداوند، رضا به قضاء حق، عصیان در برابر كفر، توحید و مراحل كمال. مولف در این شرح از آیات قرآن، احادیث و سخنان اندیشمندانی چون غزالی و فخررازی بهره جسته است.
23 ـ الصحیفة الحسینیه و مستدركاتها.
شهرستانی، محمدحسین، تهران، موسسة البعثه؛ موسسة الحسین علیه السلام، چاپ اول 1377، 180 ص.
در این مجموعه، اغلب دعاهایی از امام حسین علیه السلام با متن اصل(عربی) فراهم آمده است. این دعاها درباره موضوعات مختلفی چون دعای در قنوت، بعد از نمازهای واجب، دعای باران، نفرین دشمنان در روزعاشورا، سجده شكر، دعای صبح و عصر است.
24 ـ نیایش امام حسین علیه السلام در صحرای عرفات.
جعفری، محمدتقی، مشهد، به نشر، چاپ اول 1380؛ 168 ص.
علامه «محمدتقی جعفری» در كتاب، علاوه بر ترجمه دعای عرفه، شرح مختصری از آن را همراه با متن عربی آن فراهم آورده است.
عزاداری امام حسین علیه السلام
25 ـ احكام عزاداری: احكام مبتلا به بخش اول.
دلیر، محسن، تهران، پیام معلّم، چاپ اوّل، 1379، 14 ص.
در این جزوه 27 پرسش مربوط به احكام عزاداری ائمه اطهار به ویژه عزاداری امام حسین علیه السلام با پاسخ و فتوای مراجع تقلید گرد آمده است.
26 ـ احیای خاطره عاشورا
استادولی، حسین، تهران، شبر، چاپ اول، 1380، ص 96 ص.
«احیای خاطره عاشورا» مشتمل بر مطالبی درباره واقعه عاشورا، همچنین تشویق های امامان معصوم علیه السلام برای احیای خاطره این حادثه جانگداز است. عناوین برخی مطالب كتاب بدین قرار است: حرمت ماه محرم، گریستن و گریاندن مردم، شعر و نوحه خوانی، زیارت، فلسفه عزاداری بر امام حسین علیه السلام، و انواع آیین های عزاداری امام حسین علیه السلام.
27 ـ فلسفه عزاداری
محدثی، جواد، قم، وثوق، چاپ اول، 1378، 40 ص.
فلسفه و انگیزه عزاداری بر امام حسین علیه السلام همراه با آثار و بركات آن مباحث عمده كتاب است. مولف، نخست به زمینه های تاریخی عزاداری، و نقش احیاگرانه آن اشاره می كند. سپس از تشویق و تاكید ائمه معصومین علیهم السلامبر عزاداری سخن به میان می آورد. آن گاه آثار و نتایج اجتماعی و سیاسی عزاداری را شرح می دهد. در پایان كتاب با مقایسه ای میان عزاداری سنتی و جدید، نقش عزاداری در احیای جامعه تبیین شده است.
28 ـ كلمه طیبه
نجابت شیرازی، حسینعلی؛ به كوشش حسین قطمیری، شیراز، حوزه علمیه شهیدمحمدحسین نجابت، چاپ دوم 1378، 64 ص.
نویسنده در كتاب حاضر سعی كرده است تا فضیلت گریه و عزاداری بر حضرت اباعبداللّه الحسین علیه السلام را بازگو كند. وی با ذكر 34 حدیث در موضوع عزاداری نتیجه می گیرد كسانی كه بر امام حسین علیه السلام عزاداری و گریه كنند گناهانشان بخشیده می شود و جایگاه آنها بهشت جاویدان خواهد بود. در پایان قصیده ای از مصنّف در همین موضوع ضمیمه شده است.
29 ـ كیمیانظر: در عنایات حضرت سیدالشهدا علیه السلام به ضمیمه شانزده بند مرحوم آیت اللّه غروی اصفهانی.
موسوی مطلق، عباس، قم، سماء، چاپ اول، 1380، 156 ص.
در این مجموعه، داستان ها و حكایات پندآموزی درباره فضیلت عزاداری امام حسین علیه السلام گردآمده است. همچنین به نمونه هایی اشاره می شود كه افراد غیرمسلمان، تحت تأثیر شخصیت امام حسین علیه السلام به مذهب شیعه گرویده اند. در پایان شانزده بند در رثای حضرت سیدالشهدا به طبع رسیده است.
30 ـ المجالس الفاخرة فی مآتم العترة الطاهره، و بضمنه «المقدمة الزاهرة لكتاب المجالس الفاخرة»:
شرف الدین، سیدعبدالحسین، بازنویسی و تحقیق محمود بدری، عربی، قم، موسسه معارف اسلام، چاپ اول 1379، 383 ص.
فلسفه عزاداری و مشروعیت آن بر مردگان و مشرعیت و استحباب عزاداری برای معصومان علیه السلام، به همراه شرح زندگانی رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلم، علی علیه السلام و حسین علیه السلام است.نویسنده، به اثبات مشروعیت عزاداری بر اموات و نقد دیدگاه مخالفان آن، به روش تاریخی و شیوه حدیثی پرداخته و از منابع حدیثی، تاریخی، و كلامی شیعه امامیه و اهل سنت استفاده نموده است. مقدمه كتاب، شامل سرفصل های زیر است: گریه بر مردگان مومنان، جواز عزاداری بر آنان، بیان مناقب و فضایل آنان، برپا كردن مجالس عزا و اندوه و خیرات كردن برای آنان. از جمله سرفصل ها است: سیره و صفات پیامبراسلام صلی الله علیه و آله وسلم، امیرالمؤمنین علیه السلام و سیره حسین علیه السلام از ولادت تا شهادت.
[پس از احتراق كتابخانه مؤلف این كتاب توسط «محمود البدری» با نظارت مولف گردآوری و بازنویسی شده است. مقدمه كتاب در سال 1368 به صورت مستقل تحت عنوان «مقدمة المجالس الفاخرة فی مآتم عترة الطاهره» توسط انتشارات ذكر، منتشر شده است].
31 ـ محرم ندوشن: پژوهشی پیرامون برگزاری مراسم محرم در ندوشن یزد.
قاسمی ندوشن، حمیدرضا، یزد، مصباح، چاپ اول 1380، 88 ص.
در این كتاب آداب عزاداری مردم ندوشن یزد در ایام محرم، تشریح می شود. عناوین برخی از این مراسم عبارت اند از: فانوس بردن، شام بابا، هیئت حر، نخل بستن، گوشت نذر، شام غریبان، هیات بنی اسد، چاووشی، و سقایی.
32 ـ مردم نگاری مراسم عزاداری ماه محرم در شهرستان بیرجند
بردآبادی، احمد، شعیبی، غلامحسین، تهران، قلم آشنا، چاپ اول، 1381، 192 ص.
كتاب حاضر، پژوهشی است درباره مراسم عزاداری ماه محرم در شهرستان بیرجند. در این پژوهش، برخی آداب و رسوم عزاداری حسینی از قبیل: سینه زنی، زنجیرزنی، روضه خوانی، علم گردانی، نخل بندی، مشعل گردانی، سنگ زنی و تعزیه از منظر مردم شناسی بررسی می شود، سپس مكان های برگزاری این مراسم ـ در شهرستان بیرجند ـ معرفی می گردد. كتاب با اطلاعاتی در باب علامت ها و نشان های عزاداری، دسته ها و هیات های عزاداری، ابزارهای موسیقی در عزاداری و اشعار و نوحه های مراسم عزاداری همراه است.
33 ـ هودج خون: گذری بر عزاداری و نامگذاری شب های محرم.
هادی منش، ابوالفضل، قم، مركز پژوهش های اسلامی صدا و سیما، 1380، 246 ص.
عاشورا، در كتاب كهن تاریخ، تنها یك نام نیست، بلكه خورشیدی است كه در آسمان بشریت می تابد و زندگی را برای همه آفریده های خداوند به ارمغان می آورد. حادثه ای نیست كه غبار فراموشی بر آن بنشیند و یاد خاطره اش را از دل ها بزداید كربلا عرصه ای دارد به نام هودج خون كه «هودج» نماد اسارت است و «خون» نگارینه شهادت و این دو فصل های مهم عاشورا است. حماسه همیشه جاوید حسینی در خون، ظهور و در اسارت، بروز و تجلی یافت. كربلا اسوه دارد. اسوه سالخوردگان عارفی چون حبیب بن مظاهر، الگوی جوانان عاشقی همچون قاسم بن الحسین علیه السلاماسوه جوانان كاملی چون علی اكبر، اسوه مادران ایثارگر، خواهران دلسوز، الگوهای ادب و وفا، شجاعت و غیرت، ولایت پذیری و توبه، و در یك كلام عاشورا مظهر تمام نمای اسلام ناب محمدی صلی الله علیه و آله وسلم است. این اثر از سه بخش تشكیل شده است كه دارای هشت فصل می باشد. در بخش های نخستین این اثر، با تعریف، پیشینه عزاداری سالارشهیدان، به آداب و رسوم و آموزه های آن پرداخته شده است. و سپس به نمونه سازی و ارایه راه كارهایی جهت اشاعه فرهنگ عزاداری، آسیب شناسی این موضوع و ارایه دیدگاه های گوناگون درباره آن ارایه شده است و در پایان نیز افزون بر انتقادها و پیشنهادهایی درباره این بحث، به نقش رسانه در این راستا توجه شده است.
زیارت امام حسین علیه السلام
34 ـ ادب زیارت، معرفت زائر: آداب زیارت بامعرفت كربلا و حرم های مقدس اهل بیت علیهماالسلام.
نیشابوری، عبدالحسین، قم، دلیل ماه، چاپ اول 1380، 168 ص.
در كتابچه حاضر پس از بیان مفهوم زائر و زیارت، آداب سفر زیارت، آداب ورود به كربلا و تشرف به حرم حسینی توضیح داده شده، همچنین به آداب بعد از زیارت حرم حسینی و بازگشت از كربلا اشاره می شود. در بخشی از كتاب زیارت نامه كربلا با ترجمه فارسی به طبع رسیده است.
35 ـ این زوارالحسین علیه السلام؟
حسینی، مرتضی، قم، طلیعه نور، چاپ اول 1380، 176 ص.
مجموعه حاضر شامل چهل حدیث و داستان در اهمیت زیارت حضرت حسین بن علی علیه السلام همچنین عنایات آن حضرت به زائران است كه با متن عربی زیارت عاشورا به چاپ رسیده است.
36 ـ دربارگاه نور: در فضیلت زیارت امام حسین علیه السلام: منتخب تحفه الزائر
مجلسی، محمدباقربن محمدتقی؛ مصحح؛ محمدحسین صفاخواه، عبدالحسین طالعی، تهران، ابرون، چاپ اول، 1378. 156 ص.
نوشتار حاضر متن كامل باب پنجم كتاب «تحفه الزائر» تالیف «علامه محمدباقر مجلسی» است كه در آن، احادیث مربوط به فضیلت زیارت حضرت سیدالشهدا علیه السلام با تحقیق و ذكر مصادر آن گردآمده است. احادیث، ذیل این عناوین سامان یافته است: اخباری كه دلالت بر وجوب زیارت آن حضرت می كند، در ثواب خالص گردانیدن نیت در زیارت آن حضرت، در بیان آن كه زیارت آن حضرت معادل حج و عمره و جهاد است و ...، در بیان آن كه زیارت آن حضرت موجب طول عمر و حفظ بدن و مال و زیادتی روزی و برآمدن حاجات است ...، در بیان آن كه پیغمبران و اوصیای ایشان و ائمه معصومین علیهم السلامبه زیارت آن حضرت می آیند، در بیان انواع مختلفه ثواب كه در فضیلت زیارت حضرت امام حسین علیه السلام وارد شده است، و در فضیلت نمازكردن در روضه مقدسه حضرت امام حسین علیه السلام.
37 ـ زیارت عتبات عالیات از كربلا تا كربلای معلا
درخشنده، محمد، ایلام، شركت سیاحتی، زیارتی راه كربلا، چاپ اول 1377، 68 ص.
كتاب حاضر، راهنمایی است برای زائرانی كه قصد دارند به عراق یا سایر عتبات عالیات مسافرت كنند. درباره زیارتگاه های شهر كربلا و قبور شهیدانی چون حضرت امام حسین علیه السلام، حضرت ابوالفضل علیه السلام، حبیب بن مظاهر، حربن یزید ریاحی، حضرت قاسم و شهدای دیگر توضیحات مختصری آمده است. همچنین درباره زیارتگاه ها و قبور شهدا در شهرهای نجف اشرف، كوفه، بغداد، كاظمین و شهر سامرا مطالبی در كتاب بیان گردیده است. در صفحات پایانی كتاب استانهای عراق و برخی شهرها و محلات آن معرفی شده است.
38 ـ كربلا عرش خدا در بیان چهل حدیث از فضایل زیارت قبر امام حسین علیه السلام
شیخ زاده، محمدرضا، قم، مولود كعبه، چاپ اول، 1377، 96 ص.
در این مجموعه چهل حدیث در باب فضایل زیارت قبر امام حسین علیه السلام به عربی و فارسی گردآمده است. برای هر یك از احادیث عنوانی خاص انتخاب شده است. این احادیث با منابع و مآخذ آن همراه است.
زیارت عاشورا
39 ـ آثار و بركات زیارت عاشورا
عزیزی، عباس، قم، سلسله، چاپ اول، 1378، 64 ص.
در این كتاب، آثار و بركات دنیوی و اخروی خواندن زیارت عاشورا از زبان برخی ائمه معصومین علیهم السلام و علمای اسلامی همچون: علامه امینی، میرزای قمی، شهیدقدوسی، میرزای محلاتی و محمدحسین شیرازی نقل شده است. در پایان كتاب متن كامل زیارت عاشورا همراه با ترجمه فارسی آن به چاپ رسیده است.
40 ـ داستان های شگفت انگیز از زیارت عاشورا و تربت سیدالشهدا علیه السلام
قنبری، حیدر، قم، مهدی یار، چاپ اوّل، 1380، 160 ص.
در این مجموعه 50 داستان درباره فضیلت زیارت عاشورا و تربت سیدالشهدابازگو می شود. عناوین برخی از آنها بدین قرار است: شفای چشم با تربت حسین، علی علیه السلام و تربت كربلا، شركت حضرت زهرا علیهاالسلام در مجالس زیارت عاشورا، احترام امام زمان(عج) به تربت سیدالشهدا و توسعه رزق و روزی با زیارت عاشورا.
41 ـ درسهایی از زیارت عاشورا
محدثی، جواد، قم، محبت، چاپ اوّل، 1377، 78 ص.
در این اثر، مؤلف ذیل موضوعات گوناگون درس هایی از «زیارت عاشورا» فراهم آورده است. برخی از این موضوعات عبارت اند از:
صبر و رضا، تجدید پیمان موالات وسیله تقرب به حق، ولایت خون و شمشیر، بخش پایانی كتاب به ترجمه و متن اصلی زیارت عاشورا اختصاص دارد.
42 ـ زیارت عاشورا و آثار معجزه آسای آن
رستمی لاهیجانی، ناصر، قم، مجمع ذخائر اسلامی، چاپ اوّل 1377، 368 ص.
كتاب حاضر، متضمن شرح جامعی است از زیارت عاشورا كه به منظور آشنا ساختن خوانندگان با جلوه های گوناگون آن فراهم آمده است. علل و اسباب وقوع نهضت عاشورا، همچنین دیدگاه های علمای بزرگ شیعه پیرامون اثرات معجزه آسای قرائت این زیارت نامه از دیگر مباحث كتاب است.
43 ـ زیارت عاشورا به انضمام آیه الكرسی
تهران، اورست، چاپ اول، 1376، 48 ص.
كتاب با فضیلت قرائت زیارت امام حسین علیه السلام در روز عاشورا آغاز شده است. آن گاه متن زیارت نامه همراه با ترجمه واژه به واژه آن آورده شده، پس از آن «زیارت وارث» و «زیارت علی بن الحسین علیه السلام» و «زیارت امین اللّه آمده و در پی آن «دعای عهد» حضرت امام عصر(عج) و سه سوره عصر، همزه، و فیل از قرآن كریم و نیز «آیه الكرسی» و «ان یكاد» ذكر شده است. ادعیه و زیارت نامه ها ترجمه فارسی دارد.
44 ـ شرح زیارت عاشورا و داستان های شگفت آن
خسروی، موسی، مشهد، الف، چاپ اوّل، 1379، 336 ص.
در نوشتار حاضر با استناد به آیات قرآن، احادیث و روایات، شرحی از زیارت عاشورا به طبع رسیده است. مطالب كتاب با حكایتها و داستان های متعددی از ثمرات حاصل از قرائت و توسل به دعای زیارت عاشورا همراه است.
45 ـ عبرتهای عاشورا در زیارت عاشورا
حیدری، اسماعیل، تهران، میعاد، چاپ اوّل، 1380، 136 ص.
در نوشتار حاضر با استناد به آیات، احادیث و روایات، دعای «زیارت عاشورا» شرح و تفسیر شده است. بخشی از كتاب به شرح ویژگی های امام حسین علیه السلام و قیام خونین آن حضرت، مفهوم امامت، كمال نهایی انسان، راه های تقرب به خداو تسامح در اسلام اختصاص دارد.
تربت امام حسین علیه السلام
46 ـ خاك آسمانی: تحفه الطالبین: در فضیلت و چگونگی استشفاء به تربت عبیرآسای حسینی علیه السلام
امامت، فضل اللّه؛ محقق، ناصر باقری بیدهندی، قم، نورالاصفیاء، چاپ اوّل، 1380، 64 ص.
در این كتاب، مطالب كوتاهی درباره فضیلت و چگونگی شفا گرفتن از تربت مطهر امام حسین علیه السلام به طبع رسیده است. برای این منظور، مولف با اشاره به احادیث و روایات، وقایعی را ذكر می كند كه حاجت مندان با تاسی به تربت آن بزرگوار شفا یافته اند. روایات و احادیث كتاب اغلب از كتاب های وسائل الشیعه، بحارالانوار، كامل الزیارات و ثواب الاعمال اقتباس گردیده است.
47 ـ السجود مفهومه و آدابه و التربة الحسینیة
به كوششِ مركز الرسالة، عربی، قم، مؤسسه آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث، چاپ اوّل، 1378، 113 ص.
نویسنده نخست از مفهوم و آثار سجود سخن گفته، جایگاه عبادی و برتر آن را از دیدگاه قرآن و سنت نشان داده، و از سجده های پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله وسلم و امامان معصوم شیعه گزارشی به دست داده است. در فصل دوم از انواع سجود: سجده های واجب و مندوب، و از واجبات و مستحبات سجده و نیز از مكروهات سجده سخن به میان آورده است. در فصل سوم از اختصاص سجده به خدا بحث كرده، سجده فرشتگان به آدم و سجده آل یعقوب به یوسف را تأویل و تفسیر كرده است. در فصل چهارم (فصل پایانی) از چیزهایی كه به آنها سجده صحیح است یا نیست و علت سجده بر زمین، و مواضع سجود صحبت كرده و سپس با تفصیل بیشتری از سجده كردن با تربت حسین بن علی علیه السلام سخن به میان آورده و تاریخ آن را در زمان رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلم و با استشهاد به تسبیح سازی از تربت سیدالشهدا حمزة بن عبدالمطلب، جستجو كرده است. اهمیت سجده بر تربت امام حسین علیه السلام و راز بوسیدن آن را در میان شیعیان نشان داده است و فتاوای فقهای شیعه را در این باره نقل كرده و فوائد و آثار سجده بر تربت امام حسین علیه السلام را با نقل روایات یادآوری كرده است.
اربعین امام حسین علیه السلام
48 ـ تحقیقی درباره اول ا ربعین حضرت سیدالشهدا
قاضی طباطبایی، سیدمحمدعلی، قم، بنیاد علمی و فرهنگی شهید آیت اللّه قاضی طباطبایی، چاپ دوّم، 1369، 963 ص.
شهید آیة اللّه سیدمحمد علی قاضی طباطبایی رحمه الله ـ مؤلف در مقدمه چاپ دوم می نویسند در تحقیق پیرامون اربعین اول امام حسین علیه السلام از منابع معتبر شیعه و سنی استفاده كرده است و به طور مطلق از منابع غیر معتبر استفاده نكرده است. مطلب مهمی كه نگارنده در پیشگفتار به آن اشاره كرده نقد سخن علامه محدث نوری استكه معتقد است اربعین اول صورت نگرفته و اسراء در سال 61 ه در اربعین شهدا به كربلا باز نگشته اند بلكه اربعین سال های بعد به زیارت شهدا آمده اند. نگارنده معتقد است كه اسرا در اربعین اول با عنایت به دلایل یقینی و معتبر به زیارت شهدا نایل شده اند لذا نظریه علامه نوری را شبهه نامیده است. نگارنده پس از نقد نظریه محدث نوری به اثبات نظر خود پرداخته و از دلایل عقلی عرفی و نقلی استفاده كرده تانظر خود را ثابت كند. علاوه بر این به نقل آرا مختلفی پیرامون اربعین اول و وقایع بعد از عاشورا پرداخته و به طور عالمانه به نقد و بررسی آنها پرداخته است. این كتاب در نقد نظریات مربوط به اربعین ارزش درخوری دارد. علاوه بر مطلب فوق نویسنده به جریانات بعد از اربعین اول از قبیل سفر حضرت زینب به مصر، دفن سرهای مبارك شهدا در نجف اشرف و... پرداخته است.
49 ـ میقات نور
حسینی، داوود، قم، مركز پژوهش های اسلامی صدا و سیما، 1379، 54 ص.
اربعین حسینی در تداوم راه سرخ عاشورا، افشاگر دَدمنشی های فرمانروایان اموی و حقانیت خط گلگون علوی است. مجموعه حاضر، ویژه نامه ای است كه اربعین حسینی را از جنبه های گوناگون مورد بحث و بررسی قرار میدهد و گوشه ای از پی آمدهای حادثه عاشورا را بیان می دارد. در این نوشتار به بخش هایی همچون: اربعین در اسلام، زیارت در اسلام، اولین زایران امام حسین علیه السلام، زیارت امام حسین علیه السلام در تاریخ شیعه، تأثیر اربعین حسینی بر انقلاب اسلامی ایران، عزاداری امام حسین علیه السلام بر می خوریم، در پایان نیز برگزیده ای از ادبیات فارسی درباره اربعین حسینی و پیشنهادهایی برای برنامه سازان ارایه گردیده است.
چند موضوع دیگر
50 ـ جزاء أعداء و قتله سیدالشهدا علیه السلام فی دار الدنیا
ناجی جزایری، سیدهاشم، قم، دارالكتاب الاسلامی، چاپ دوّم، 1379، 471 ص.
موضوع كتاب بیان فرجام دشمنان و كشندگان امام حسین علیه السلام در دنیا است. نویسنده نام این افراد را به ترتیب حروف الفبا ذكر كرده و با استنادبه 452 مورد از احادیث معصومان علیه السلام و اقوال مورخان و صاحبان مقاتل، ابتلای آنان به انواع كیفرها را نشان داده است.
51 ـ دست انتقام: داستان جنایت و مجازات جنایتكاران كربلا
صبوری، حسین، قم، لاهیجی، چاپ اوّل، 1378، 112 ص.
در این كتاب جزئیات وقایع روز عاشورا و چگونگی شهادت امام حسین علیه السلام و یارانش از زبان ابوخلیق نقل شده است. گفتنی است ابو خلیق از طرف عبیداللّه بن زیاد ماموریت داشت وقایع كربلا را به شكلی حماسی منظوم سازد. قصه شهادت حر، فرجام كار قاتل علی اكبر علیه السلام فرجام كار قاتل قاسم بن الحسن علیه السلام، قصه شهادت امام حسین علیه السلام، و مجازات عمر سعد از جمله عناوین كتاب است.
52 ـ زن در حماسه كربلا
رجبی، فاطمه، تهران، مطهر، چاپ اول، 1378، 120 ص.
این نوشته در دو بخش تنظیم گردیده است: بخش اوّل درباره نقش حضرت زینب كبری علیهاالسلام در نهضت عاشورا است كه از حضور فعال و نقش تعیین كننده ایشان در این نهضت سخن به میان آمده است. بخش دوم درباره نقش سایر زنان حماسه كربلا است كه از آن جمله اند: عاریه، طوعه، الهم، ام عبداللّه ، ام كلثوم علیهاالسلام، و رباب....
53 ـ عاشورا در فقه
مرتضوی، سیدضیاء، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ اوّل، 1377، 123 ص.
عظمت عاشورا و نقش گسترده ای كه نهضت سیدالشهدا در حوزه دین و جامعه داشته، همواره از مهم ترین مباحث تاریخی و كلامی به شمار رفته و تا كنون فرهنگ عاشورا از زوایای بسیاری مورد ارزیابی و كنكاش صاحبان اندیشه و تحقیق قرار گرفته است. ولی آنچه می توان به عنوان یك موضوع مفید و قابل پی گیری مورد توجه قرار گیرد و در قالب یك بحث مستقل عمومی كه تاكنون مورد عنایت لازم قرار نگرفته است، طرح قیام عاشورا و موضع سیدالشهدا در فقه به عنوان یك مستند فقهی می باشد. پرداختن به تحلیلی فقهی درباره موضع قاطع آن حضرت علیه السلام و دیدگاه های آن دسته از فقیهان كه در مباحث اجتهادی خویش به این مهم پرداخته اند می تواند برای بسیاری از علاقمندان به مباحث اجتهادی، فقهی تازگی داشته و راهگشا باشد. «عاشورا در فقه» پژوهشی نو و ابتكاری است كه به بررسی قیام عاشورا به عنوان یك مستند فقهی می پردازد و با طرح و تحلیل دیدگاه فقهای بزرگی چون: امین الاسلام طبرسی، علامه حلی، شهید ثانی، سیدعلی طباطبایی و شیخ محمدحسن نجفی و مقایسه آن با نگرش فقیه فرزانه امام خمینی رحمه اللهبرجستگی تحلیلی این قیام را در نگاه ایشان نشان می دهد.
54 ـ كتاب شناسی امام حسین علیه السلام
حبیبی، نجقلی، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی؛، چاپ دوّم، 1375، 260 ص.
این كتاب معرفی آثار مكتوبی است كه به صورت مستقل در یكی از موضوعات مربوط به حضرت امام حسین علیه السلام نوشته شده است كتاب موجود حاوی لیست نمایه سازی 879 جلد كتاب در خصوص عاشورا و فرهنگ آن است به انضمام فهرست الفبایی اشخاص شامل مؤلفان، مترجمان و مصححان و فهرست الفبایی كتب كه به مناسبت برگزاری اولین كنگره بین المللی امام خمینی و فرهنگ عاشورا در خردادماه 1374 تهیه و منتشر شده است.
55 ـ كتاب شناسی تاریخی امام حسین علیه السلام به ضمیمه امام حسین علیه السلام در الذریعه
اسفندیاری، محمد، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان چاپ و انتشارات، چاپ اوّل 1380، 520 ص.
در كتاب با اشاره به ضرورت كتاب شناسی امام حسین علیه السلام، محتوای این كتاب شناسی، و چگونگی تدوین آن آغاز می شود، سپس 100 كتاب درباره امام حسین علیه السلام با این اطلاعات معرفی می گردد: 1 ـ عنوان كتاب 2 ـ نام و نام خانوادگی پدید آورنده 3 ـ نام كمك پدید آورنده 4 ـ مشخصات نشر كتاب (شامل نوبت چاپ، نوبت ویرایش، محل نشر، ناشر و تاریخ نشر) 5 ـ مشخصات ویژه كتاب (شامل تعداد جلد، تعداد صفحه، قطع، تصویر، سند و كتاب شناسی) 6 ـ توصیف محتوای كتاب 7 ـ معرفی ترجمه ها، تصحیح ها، تلخیص ها و نقدهایی كه بر آن نوشته شده است. در بخش پایانی كتاب، اطلاعات كتاب شناختی 900 كتاب درباره امام حسین علیه السلام برگرفته از كتاب «الذریعه الی تصانیف الشیعه» درج می گردد.
56 ـ كتاب شناسی عاشورا
حیدری قاسمی، محمد، تهران، اطلاعات، چاپ اوّل، 1378، 447 ص.
این اثر، كتاب شناسی كتابهایی با زبان های مختلف مربوط به قیام امام حسین علیه السلام و عاشورا می باشد كه به شیوه گزارشی نگارش یافته است. مولف، در ابتدا، علت و هدف نگارش كتاب را بیان می دارد و سپس مشخصات و فهرست اسامی الفبایی آثار و كتابهای نگاشته شده پیرامون امام حسین علیه السلام، قیام عاشورا، زینب كبری علیهاالسلام، اصحاب امام علیه السلام، حضرت عباس علیه السلام، علی اكبر علیه السلام، علی اصغر علیه السلام، مسلم بن عقیل علیه السلام، حضرت قاسم علیه السلام، كتب مقاتل، قیام كوفیان و نهضت مختار، انتقام از قتله كربلا، زیارت نامه ها و دعاهای مربوط به عاشورا، مراثی سیدالشهدا علیه السلام و جنایات بنی امیه را ارائه داده است.
57 ـ كتاب شناسی امام حسین علیه السلام: كتابنامه
صفر علی پور، حشمت اللّه، قم، پژوهشكده تحقیقات اسلامی نمایندگی ولی فقیه در سپاه، جلد اوّل، چاپ اوّل، 1377، 592 ص.
در این مجموعه، مخاطبان با 3101 عنوان كتاب كه درباره امام حسین علیه السلامبه رشته تحریر درآمده، آشنا می شوند. اطلاعات مربوط به هر كتاب ذیل پنج بخش با این عناوین تنظیم شده است: «مقدمه» «متن كتاب»، «فهرست اسامی»، «اشخاص» و «فهرست كتاب ها» و «منابع». ذیل هر مدخل اطلاعات مختصری درباره نویسنده، محل نشر، ناشر، صفحه و محل نگهداری كتاب آمده است.
58 ـ كربلا و حرم های مطهر
آل طعمه، سلمان هادی؛ ترجمه حسین صابری، تهران، مشعر، چاپ اوّل، 1378، 360 ص.
این كتاب در دو بخش جداگانه اما با ساختاری همسان در وصف دو مرقد شكوهمند امام حسین علیه السلام و حضرت عباس علیه السلام تدوین یافته ودر آن مسائل تاریخی و جلوه های هنری این دو بنای مقدس بررسی گردیده است. همچنین شرح احوال این دو بزرگوار به اجمال آمده است. مباحث عمده بخش اول كتاب عبارت اند از: جغرافیای تاریخی كربلا و نام های این شهر، شخصیت امام حسین علیه السلام، فضایل آن حضرت در قرآن و حدیث، سفر امام حسین علیه السلام به عراق، سخنانی از آن حضرت، مسلم بن عقیل در كوفه و نامه امام حسین علیه السلام به مردم بصره، اولاد آن حضرت، شهیدان كربلا، سجده بر تربت امام حسین علیه السلام، سیر تاریخی بناهایی كه بر مزار سالار شهیدان ساخته شده است، وصف عمومی حرم مطهر و گنجینه ها و آثار موجود در آنها، رواق ها، درها، صحن ها، ایوان ها، سقاخانه، گنبد و گلدسته های آن، نقیبان كربلا و متولیان حرم و ناموران مدفون در این مكان، زیارت مطلقه حضرت، زیارت وارث، زیارت علی اكبر علیه السلام و دیگر شهیدان كربلا، در دومین بخش، این مطالب مشاهده می شود: تاریخ مرقد حضرت عباس علیه السلام، سیما و نسب آن حضرت، چگونگی شهادت آن حضرت، فرزندان و نوادگان و برادران و خواهران آن حضرت، مشخصات بارگاه، ضریح، رواق ها، درها و گنجینه حرم مطهر، صحن ها، سقاخانه ها، مدفون شدگان در این جایگاه، گلدسته ها، متولیان، حرم حضرت ابوالفضل علیه السلام، زیارت نامه آن حضرت، حضرت ابوالفضل علیه السلامدر آیینه اشعار.
59 ـ مرقد الامام الحسین عبرالتاریخ
آل شبیب موسوی، سیدتحسین، قم، دارالفقه، چاپ اوّل، 1379، 191 ص.
موضوع كتاب، تاریخچه كربلا و حوادث مربوط به حرم حسینی و مرقد او از آغاز تا عصر قاجاریه است. نویسنده به شیوه عقلی و تحلیلی و با استناد به منابع حدیثی شیعه امامیه و متون تاریخی از دو دیدگاه تاریخ و حدیث به تبیین برخی از روایات و رفع برخی از شبهات مربوط به حادثه كربلا پرداخته است. سرفصل های كتاب عبارتند از: مفهوم كربلا و تاریخچه آن از آغاز خلقت، علل نام گذاری های متعدد كربلا، احادیث پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم در مورد كربلا، علم حسین علیه السلام، به شهادت خود در كربلا، فضیلت كربلا و حرم حسینی و تربت قبر حسین علیه السلام، تاریخچه زیارت قبر حسین علیه السلام، حوادث مربوط به حرم حسینی علیه السلام، در زمان های بنی امیه، بنی عباس، مغول، صفویه، وهابیان و قاجاریه، بحثی درباره رأس الحسین و محل دفن سر حسین علیه السلام و نقد نظریات ابن تیمیه در این باره.
60 ـ نماز و عبادت امام حسین علیه السلام
عزیزی، عباس، قم، انتشارات صلاة، چاپ اوّل، 1380، 128 ص.
كتاب حاضر، مجموعه ای از احادیث و حكایات است كه طی آن، مقوله «نماز از منظر امام حسین علیه السلام» تبیین می شود. كتاب متشكل از نه فصل است. در فصل اول با عنوان «جلوه های نماز از ولادت تا كربلا» این مباحث به چشم می خورد. وضوی امام حسین علیه السلام، نماز تقیه ای، سفارش اهل بیت به نماز، انفاق امام علیه السلام بعد از نماز، عبادت امام حسین علیه السلام از زبان دشمن، فصل دوم، به «جلوه هایی از نماز در كربلا» اختصاص دارد. فصل های بعدی كتاب عبارت اند از: آثار و پیام نماز عاشورا، مناجات و دعا، سخنان امام حسین علیه السلامدرباره نماز، عشق امام حسین به قرآن، آثار تربت امام حسین علیه السلام و نماز و زیارت. آثار و بركات زیارت عاشورا.
ادامه دارد..

منبع : اتاق فکر

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه کردن