پنج شنبه, 23 خرداد 1392 ساعت 10:38
خواندن 2689 دفعه

تأثیر تحولات بر کاربرد القاب امیرالمؤمنین علیه السلام و مَلِک

«امیرالمؤمنین(علیه السلام) و مَلِک» با هدف بررسی تأثیر تحولات فرهنگی بر کاربرد امیرالمؤمنین(علیه السلام) و مَلِک در بستر تاریخ اسلام منتشر شده است.

این کتاب در ارتباط با حضرت امیر مؤمنان(علیه السلام) و مبحث حکومت است که مؤلف در تاریخ اسلام واژه‌های امیر المؤمنین(علیه السلام) و مَلِک را درباره بسیاری از حاکمان مطرح کرده است.

هدف اصلی نویسنده این کتاب بررسی تأثیر تحولات فرهنگی بر کاربرد دو لقب امیرالمؤمنین(علیه السلام) و مَلِک در بستر تاریخ اسلام است.

در تاریخ کمتر حادثه‌ای را می‌توان یافت که در آن، از فرمانروایی همراه با لقبی خاص یاد نشده باشد.

تاریخ، آکنده از اخبار کسانی است که پادشاه یا شبیه آن خطاب می‌شدند؛ اما به راستی چه هنگام و از چه روی، فرمانروا لقبی خاص می‌یافت، یا درخورِ لقبی شناخته نمی‌شد و آیا لقب وی، در رفتار و رویکردش تأثیر داشت؟

در تاریخ اسلام، واژه‌های امیرالمومنین و مَلِک درباره‌ی بسیاری از حاکمان کاربرد یافته است؛ البته در ورای کاربردهای این دو واژه، دو فرهنگ رویارو نهفته است.

واژه امیرالمؤمنین(علیه السلام) دارای صبغه و الزامات دینی، و در اصل مختص مولا علی است
امام علی علیه السلام خود با پای بندی به الزامات آن فرمود: «آیا به همین رضایت دهم که مرا امیرالمومنین خوانند، و در تلخی‌های روزگار با مردم شریک نباشم و در سختی‌های زندگی الگوی آنان (جلودارشان) نشوم؟»

اما واژه مَلِک، در صدر اسلام، به شدت انکار شد و حتی کسی چون معاویه، که رفتارش کاملاً ملوکانه بود، در مواردی خطاب شدن با عنوان مَلِک را برنتافت. با این حال، در پی نفوذ فرهنگ دنیامحور بین مسلمانان واژه مَلِک نیز درباره فرمانروایان، بی‌دغدغه کاربرد پیدا کرد. بدین سان مسلمانان پذیرای فرمانروایانی شدند که از یک سو مَلِک خوانده می‌شدند و ملوکانه فرمان می‌راندند و از سویی دیگر، در تظاهر به دینداری، خود را امیرالمؤمنین می‌نامیدند.

فهرست مطالب کتاب «امیرالمؤمنین(علیه السلام) و مَلِک» بدین قرار است :

واژه شناسی امیرالمؤمنین(علیه السلام)

نویسنده در فصل نخست به واژه‌شناسی امیرالمؤمنین(علیه السلام) پرداخته و درباره کاربرد این واژه درباره علی بن ابیطالب(علیه السلام)، عمر بن خطاب، عبدالله بن جحش و گسترش کاربرد آن در زمان خلفا، حضرت علی (علیه السلام)، امویان، عباسیان و پس از آن و ... بحث می‌کند.

واژه‌شناسی مَلِک

فصل دوم این کتاب دارای عنوان واژه‌شناسی مَلِک است که پیشینه کاربرد، کاربرد آن در صدر اسلام و در دوران خلفای اموی و عباسی در آن مطرح می‌شود.

امیرالمؤمنین(علیه السلام) و مَلِک در نگرش همگانی

فصل سوم کتاب درباره امیرالمؤمنین(علیه السلام) و مَلِک در نگرش همگانی است که برتر انگاری، قدسی انگاری و مَلِک در نگرش همگانی مباحث مهم این فصل است.

زمینه‌های فرهنگی کاربرد امیرالمؤمنین(علیه السلام) و مَلِک

در فصل چهارم زمینه‌های فرهنگی کاربرد امیرالمؤمنین(علیه السلام) و مَلِک در چند محور از جمله دین‌محوری و دنیامحوری، زمینه فرهنگی و کاربردی امیرالمومنین(علیه السلام)، زمینه فرهنگی و کاربرد مَلِک و مسائلی مانند شاخص‌های رفتاری و شخصیت‌های نمادین طرح بحث شده است.

پیدایش و پذیرش ملوکیت در دنیای اسلام

در فصل پنجم پیدایش و پذیرش مَلِکوت و ملوکیت در دنیای اسلام تبیین شده است. که در آن بسترسازی و پیدایش در عصر عثمان و معاویه، بررسی دیدگاه های جاحظ، ابن طقطقی و ابن خلدون بررسی شده است.

نتیجه

منابع

نمایه ها

کتاب «امیرالمؤمنین(علیه السلام) و مَلِک : دو واژه و دو فرهنگ» توسط «حامد منتظری مقدم» عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) در 504 صفحه تألیف شده است.

این کتاب را انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) در قم در هزار نسخه منتشر کرده است.


منبع : کتابخانه مجلس

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه کردن